Xitay chiriklikke qarshi turush heqqide mexsus qanun békitidighan boldi


2005-03-09
Share

Analizchilarning körsitishiche, xitay iqtisadi téz sür'ette tereqqi qiliwatqan, kishiler maddiy buyumlargha heddidin tashqiri choquniwatqan bir peytte, xitayda mewjut bolup turiwatqan chiriklik, parixorluq we xiyanetchilik dégendek mesililer téximu éghirliship, xitay jemiyitining yuqiridin bashlap eng töwen qatlamlirighiche singip ketken.

Men bu qanunning roligha pütünley guman bilen qaraymen. Xitay ezeldin qanun boyiche ish qilidighan dölet emes. Xitaydiki qanunning hemmisi digidek siyaset üchün xizmet qilidu.

Chiriklikning xitay jem'iyitige qanchilik éghir derijide singip kétiwatqanliqini, béyjing poyiz istansisidiki xitay ayallirining qolida dangliq mihmanxana, ashxana we soda saraylirining tamghisi bésilghan aq höjjetlerni tutiwélip, uni bashqilargha erzan bahada hedep zorlap sétiwatqanliqidin, hemde pursetpereslerning buni sétiwélip, öz idarilirigha apirip saxtiliq bilen atchot qilip, payda köriwatqanliqidinla his qilghili bolidiken.

Xitay rehberliri chiriklikning éghir derijige yetkenlikini his qilmaqta

Bu yil 1 - ayda, xitay dölet re'isi xu jintaw chiriklik mesilisi heqqide kompartiye kadirlirigha mexsus söz qilip, chiriklikning xitay kompartiyisining hakimiyet béshida turishigha zor tehdit élip kéliwatqanliqini körsetken. U yene chiriklikning aldini élish üchün yéngi qanun -belgilime békitishning intayin zörür ikenlikini tekitlep, barliq kompartiye ezalirini birlikte tiriship, chiriklik mesilisini yiltizidin hel qilishqa chaqirghan.

Xongkong sheher uniwérsitétining proféssori jén yüshö ependi "xu jintawning chiriklik mesilisi heqqide bundaq gep qilishi shuni körsitip béridiki, xitaydiki chiriklik mesilisi heqiqeten xitay hökümitige zor tehdit yetküzmekte. Hazir xitaydiki bay we kembegheller otturisidiki perqning künséri kéngiyiwatqanliqi, kadirlarning öz hoquqidin paydilinip, xalighanche xiyanet qiliwatqanliqi axirigha bérip jemiyet naraziliqini keltürüp chiqirish bilen bir waqitta, siyasi muqimliqqa zor tehdit élip kélidu, shunga xitay kompartiyisi bu mesilige emdi hergizmu sel qarisa bolmaydighan yerge yetti" dep körsetti.

Xitay hökümiti chirikleshken emeldarlarni jazalawatqanliqini teshwiq qilmaqta

Xitay xelq qurultiyi échilishtin bir nechche hepte burun, xitay hökümiti chiriklikke qarshi turush herikitini kücheytip, banka we karxanilardiki chirikliship ketken kompartiye kadirlirini qolgha alghan hemde bu heqtiki teshwiqatlirini ilgirikidin téximu bek kücheytken.

Mesilen, xitay hökümiti yéqinda bultur bir yil ichide 15 milyon partiye ezalirini chiriklik tüpeylidin jazalighanliqini melum qilghan. Lékin köpligen xitay ishliri tetqiqatchiliri " bu xil qolgha élish we teshwiq qilish heriketliri arqiliq chiriklikning aldini élish mumkin emes, xitay emeldarliri üchün hazirqi eng muhim mesile tüzüm xaraktérlik tüzitish tedbirlirini tépip chiqish" dep körsetmekte.

Bu heqte amérikidiki siyasetshunas li shüru " xitay rehberliri duch kéliwatqan mesile shuki, hazir xitay kompartiyisi özi intayin chirikliship ketken, hökümet emeldarliri özliri hemmidin bek chirikliship ketken. Shunga chiriklikni yiltizidin yoq qilalishi intayin teske toxtaydu" dep bildürdi.

"Chiriklikke qarshi turush qanuni" testiqlinish aldida turmaqta

Éyjingda échiliwatqan xitay xelq qurultéyidimu "chiriklikke qarshi turush qanuni" muhakime qilinip, testiqlinish aldida turmaqta. Lékin köpligen analizchilar " xitayda bu xil qanun tiklen'gen halettimu, chiriklikni tüp yiltizidin yoqitip, özgirish élip kélelishi mumkin emes" dep körsetmekte. Bu heqte washin'gtondiki xitay uchur merkizining mes'uli chin küydé ependi öz oy - pikirlirini bayan qilip mundaq dédi:

" Men bu qanunning roligha pütünley guman bilen qaraymen. Xitay ezeldin qanun boyiche ish qilidighan dölet emes. Xitaydiki qanunning hemmisi digidek siyaset üchün xizmet qilidu. Xu jintaw tehtke chiqqandin buyan chiriklik mesililiri azaymastin, eksiche ewj almaqta. Köpchilik buni nahayiti éniq körüwatidu. Xitayning emeldarliri, ziyaliyliri, shuningdek xelq ammisi hemmisi "chiriklikke qari turmisa, dölet yoqilidu, chiriklikke qarshi tursa kompartiye gumran bolidu" dégen qarashqa kélip boldi. Emeldarlar üchün, elwette, partiyining menpe'eti eng üstün orunda turidu. Shunga ular partiyisini saqlap qélish üchün,hergizmu chiriklik mesilisini tüp - yiltizidin yoq qiliwétishni xalimaydu. Ular peqet chiriklikke qarshi turishni siyasiy teshwiqat üchünla sodigha aylanduriwalghan. Hergizmu qanuni shekilde élip barmaydu. Shunga menche qanun turghuzsimu hich perqi bolmaydu".

Xitay xelqi hökümettin intayin nepretlinip ümütsizlenmekte

Xitay hökümet emeldarliri chiriklikning aldini alimiz dep dawrang salghanséri, xelq bu heqtiki melumatlarni kürüp, hökümettin téximu bek nepretlinishke bashlidi. Chünki ularning köz qarishiche: xitay hökümiti xéli yillardin buyan, chiriklikni yoqitimiz dep kelgen, lékin xelq buheqte héchbir ünümlük netijini körmigen. (Mihriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet