Dalay lamaning bügünki tor di'alogi heqqide tibet yazghuchisi wisér xanim bilen söhbet

Tibetning diniy dahisi dalay lama bügün béyjing waqti kech sa'et 8 din 9 ghiche, xitaydiki tibetshunas mutexessis, yazghuchi wang lishung ependining 'tiwittér' intérnét békiti arqiliq tordashlar bilen biwaste söhbetleshti. Hazir béyjingda turuwatqan tibet yazghuchisi wisér xanim ziyaritimizni qobul qilip, bu söhbetning ehwalini tonushturdi.
Muxbirimiz weli
2010-05-21
Share
dalay-lama-305 Sürette dalay lama tibet qozghilingining 51 yilliqi munasiwiti bilen nutuq bermekte.
AFP Photo

Bügün dunyada nurghun uchur wastiliri, tibetning diniy dahisi dalay lamaning xitaydiki tibetshunas, yazghuchi wang lishung ependining 'tiwittér' intérnét békiti arqiliq, tordashlar bilen biwaste pikir almashturghanliqi (di'alog) ni xewer qildi. Wang lishung ependining béyjingdiki turalghusigha téléfon ulandi.

Weli: Men wang lishung ependi bilen körüshmekchi.
Wisér xanim : U hazir nyuyorkta.

Weli: Men sizning awazingizdin wisér xanim ikenlikingizni biliwaldim.
Wisér xanim : He'e, men shu.

Weli: Tibetlerning hürmetlik diniy dahisi dalay lamaning bügün intérnét arqiliq tordashlar bilen biwaste pikir almashturghan ehwalni mining radi'o anglighuchilirimgha siz sözlep bersingiz. Hazirche so'alim yoq. Aldi bilen söhbet ehwalini tonushturup béring.
Wisér xanim : Dalay lama bügün béyjing waqti kech sa'et 8 din 9‏ - ghiche, 'tiwittér' arqiliq tordashlar bilen biwaste pikir almashturdi. Xitayda hazir 'tiwittér' qollinidighan 80 mingdin artuq tordash bar. Bügünki biwaste pikir almashturushqa nahayiti köp tordash qatnashti (sanini éniqlashqa téxi ülgürelmidim) . Tordashlardin 1253 tordash dalay lamagha so'al qoydi. Qoyulghan oxshimighan so'al sani 289. Mushu waqit ichide dalay lama shu qeder köp so'alning hemmisige jawab bérip bolalmaydu-de, shunglashqa tordashlar awaz qoyup jawab béridighan 10 so'alni belgilep chiqti. Dalay lama uningdin 8 ige jawab bérishke ülgürdi.

Weli: So'al qoyghan tordashlarning qanchisi tibet?
Wisér xanim : So'al qoyghan tibet tordashlar az, köpinchisi xitay.

Weli: So'al qoyghan tibetler tibet aptonom rayoni ichidin so'al qoyghanlarmu yaki chet'elde turup so'al qoyghanlarmu?
Wisér xanim : Tibetche so'al qoyghanlarning teleppuzidin qarighanda, ular tibet ichidin so'al qoyuwatidu. Söhbette héchkim kommunist partiyining teshwiqatida déyilgen geplerni qilmidi. Tibetler bilen xitaylar otturisidiki bir-birige bolghan chüshenche heqqide pikir almashturush nahayiti qiziqarliq boldi.

Weli: Söhbet tibetche boldimu yaki xitayche boldimu? dalay lama qaysi tilda sözlidi?
Wisér xanim : So'allar her kimge qolayliq bolghan til bilen tibetche yaki in'glizche yaki xitayche soraldi. Tibetning ichidin so'al qoyghanlar xitayche qoydi. Dalay lama tibetche sözlidi. So'al-jawablarning hemmisi tibetche we xitaychigha téz terjime qilinip tékistke aylandurulup turdi.

Weli: Dalay lama jawab bergen so'allarning mezmunini tonushturup ötsingiz.
Wisér xanim : Tibet -xitay söhbiti boluwatqili bir nechche 10 yil bolup qaldi, her qétim netijisiz ayaqlishiwatidu, qaysi mesililerde pikir birliki yoq dégen so'algha, dalay lama 'kommunist xitay hökümiti bizning otturimizda tibet mesilisi dégen mesile mewjut emes, peqet dalay lama mesilisila bar,' dégen köz qarishni peqet özgertmidi. Emeliyette men shexsen özem, peqet tibet medeniyitige, tibetlerning diniy étiqadi mesilisige, tibetning tebi'iy muhiti mesilisigila köngül bölüp kéliwatimen. Eger merkizi hökümet künlerning biride, mesilini xuddi 'shinjang mesilisi' dep otturigha qoyghandek 'tibet mesilisi' dep otturigha qoysa hem bu mesilini rastla hel qilishqa kirishse, her ikki terepning 'tibetni tereqqi qildurush', 'tibetni ittipaqlashturush' dégen sho'ari oxshash bolghanliqi üchün, men özem chin qelbimdin hemkarlishimen. Emma hazir kommunist xitay, muqimliqni saqlash dégen nam bilen zorlash, mejburlash usulini qolliniwatidu, mining qarishimche, muqimliqni saqlash dégen kishilerning chin qelbidin urghup chiqqan telep bolushi kérek, mana mesile mushu nuqtida ' dep jawab berdi.

Weli: Dalay lama yene qaysi so'algha jawap berdi?
Wisér xanim : Siz qandaq qilip xitaylar bilen tibetlerning milliy dostluqini qoghdaysiz dégen so'algha, dalay lama ' eger ikki milletning arzu-istiki oxshash, hem ijtima'iy orni teng - barawer bolsa, hel qilghili bolmaydighan mesile yoq. Men da'im chong quruqluqtin kelgen kishiler bilen sözliship turimen, ular semimiy bolghanliqtin, bizning söhbitimizde tosalghu bolmidi. Eger semimiy bolmisa, guman'gha tayinip ish qilinsa, dunyaning hemme yéride ish aqmaydu. Men dunyaning qayérige barsam, dunyadiki ademlerning hemmisi oxshash hem barawer, bu eng négizlik chüshenche, uningdin qalsa din, medeniyet, tilning oxshimighanliqi ikkinchi mesile dep kéliwatimen ' dep jawap berdi.
Wisér xanim: tordashlarning keypiyati nahayiti qizghin boldi. Tordashlar hetta dalay lamaning turmushtiki yémek, ichmek olturush - qopush adetlirigiche tepsiliy soridi. Dalay lama bundaq biwaste söhbetning da'im bolup turushini arzu qilidighanliqini bildürdi.

Weli: Bügün dalay lama tordashlar bilen söhbetleshkende, siz eng rahet dep hés qilghan nerse néme?
Wisér xanim : Bügün 'besh mochenchiler' torgha kiriwélip, torda erkin pikir bayan qilghan kishilerge parakendichilik salalmidi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki söhbitimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet