Daniyediki Uyghurlar


2007.01.02

Daniye_xeritisi.jpg
Daniye xeritisi

Daniye shimali yawropagha jaylashqan skandinawiye döliti bolup, dölet ziminni asasliqi yulland yérim arili we bashqa chong –kichik 500 ge yéqin araldin teshkil tapqan, quruqluqta gérmaniye bilen chégridash, déngiz arqiliq shwétsiye we norwégiye bilen qoshna, omomi yer kölimi 43 ming km, ahalisi 5 milyon 32 ming, paytexti kopénhagén. Asasi dölet zéminidin bashqa oz aldigha aptonomiye hoquqi yürgüzidighan shimali déngizdiki Fære aralliri we shimali amérikidiki grénlandiye arilimu daniyening bashqurishida. Daniye padishahliq asasi qanunluq tüzümidiki dölet bolup döletning eng ali hoquqluq orgini parlaménttur.

Daniye tarixta, shimali yawropa döletliri ichide eng deslep birlikke kelgen dölet bolup shekillen'gen. Nöwette daniye dunyadiki tereqqi tapqan bay döletlerdin biri. Dunyaning herqandaq yéride "serengge satquchi qizchaq", "padishahning yéngi kiyimi " dégen balilar hikayilirini bilmeydighan kishiler bolmisa kérek, bu eserlerning aptori dunyagha meshhur balilar chöchekliri yazghuchisi anderesen del mushu daniyelik.

Daniyege téxi yéqinqi waqitlarghiche Uyghurlarning qedimi yétip baqmighan idi. Hazir bolsa 7 a'ile we balilarnimu oz ichige alghan jemi 30 gha yéqin Uyghur yashaydu. Ular b d t köchmenler mehkimisi arqiliq 2003 –yili daniyege yerleshturulgen bolup, bular daniyege tunji kelgen Uyghur bolup hésablinidu. Xuddi bashqa döletlerde bolghinigha oxshash bu dölettiki Uyghurlarmu yéngi kelgende til bilmeslik, tebi'i we ijtima'iy shert-shara'itlargha könelmeslik seweplidin bezi qiyinchiliqlargha duch kelgen. Waqitning ötishige egiship til öginip, ish tétip ishlep, turmushini normal izigha séliwalghan.

Biz daniyediki Uyghurlarning ehwali bilen téximu tepsilirek tonushush üchün, hazir daniyede yashawatqan birqanche Uyghurni ziyaret qilduq. Paytext kopénhagénda olturushluq abdusattar ependi, daniyening ottura qismigha jaylashqan ikes rayunida olturushluq abduxélil ependi ziyaritimizni qobul qilip, daniyidiki Uyghurlar heqqide toxtaldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.