Tekse bahaliq doxturxana sélish arqiliq dawalash mesilisini hel qilghili bolamdu ?

• 
  2006-02-13

• Muxbirimiz méhribanning bu heqtiki melumati
• Download story audio

Xitay sehiye ministiri yéqinda kirimi töwen bolghan kishilerning menpe'etini nezerde tutup, xitayning herqaysi ölkiliride omumyüzlük halda tekse bahaliq doxturxana sélish kéreklikini otturigha qoyghan. Bu xil tekse bahaliq doxturxana bundin ikki yil ilgiri Uyghur élining ürümchi shehiridimu sinaq ornida sélin'ghan. Bir qisim kishiler buni "namratlarni yölesh doxturxanisi " dep ataydiken.

Xitayda ishlen'gen dorilarla ishlitilidiken

Xitay agéntliqining ürümchidin bergen xewiridin melum bolushiche, 2003 ‏- yili, xitay sehiye ministirliqining buyruqigha asasen, Uyghur élining ürümchi shehiride bu xil tekse bahaliq doxturxanidin ikkisi sélin'ghan bolup, yéqinda xitay sehiye ministirliqi mezkur doxturxanilarda tekshürüsh élip bérish arqiliq bu xil doxturxanining xitayning herqaysi ölkiliride omumiylishishi kéreklikini otturigha qoyghan.

Xewerde körsitilishiche, mezkur tekse bahaliq doxturxanining bashqa doxturxanilardin perqi doxturlar bimarlardin artuqche dawalash heqqi telep qilmaydiken hemde zörüriyiti bolmighan tekshürüshlerni teshebbus qilmaydiken. Doxturxanida ishlitidighan herqandaq dora memliket ichide ishlepchiqirilghan töwen bahaliq dora bolup, import qilin'ghan dorilar mezkur doxturxanida hergizmu ishlitilmeydiken. Shunga mezkur doxturxanida dawalinidighan bimarlarning doxturgha körünish heqqi bashqa doxturxanilarningkige sélishturghanda bir qeder erzan bolidiken.

Ma'ash töwen, kespi xadimlar az

Bundin ilgiri biz, Uyghur élidiki tekse bahaliq doxturxanilarning yeni namratlarni yölesh doxturxanilirining ehwalini igilesh üchün, ürümchi sheherlik birinchi tekse bahaliq doxturxanisigha téléfon qilghan iduq. Ziyaritimizni qobul qilghan melum doxturxana xadimi mezkur doxturxanining asasen kirimi töwen lékin dawalinish sughurtisigha ige bolghuchilarni qobul qilidighanliqini melum qilghan.

Uyghur élidiki birinchi tekse bahaliq doxturxana ishxana bashliqi li winning melum qilishiche, mezkur doxturxanida doxturlarning ma'ashi töwen bolghanliqtin, 2004 ‏- yilining özidila 20 din artuq kespiy xadimlar bashqa jaylargha yötkilip ketken. Hazir bu doxturxanida ishlewatqan doxturlarning köp sandikisi yerlik doxturxanilardin yaki asasiy qatlamdiki doxturxanilardin yötkep kélin'genler iken. Shunga bir qisim murekkep yaki éghir kisellerge duch kelgende, aptonom rayonluq xelq doxturxanisi qatarliq chong doxturxanilarning yardimige muhtaj bolidiken.

Munasiwetlik melumatlargha qarighanda, hazir bu xil tekse bahaliq doxturxana peqet Uyghur élidila emes, belki xitayning béyjing, gu'angdung qatarliq jayliridimu sélin'ghan.

Analizchilar: mesililer négizidin hel bolmaydu

Gerche xitay sehiye ministirliqining bashliqi gaw chyang "hazirdin bashlap, memliketning her qaysi jaylirida tekse bahaliq doxturxana we tekse bahaliq dorixana sélish kérek, shundaq qilghandila kirimi töwen bolghan bimarlarning doxturgha körinish we dawalinish mesilisini hel qilghili bolidu" dep bildürgen bolsimu, köpligen analizchilar kirimi töwen bolghan puqralarning dawalinish mesilisini hergizmu bu xil tekse doxturxanilarni sélish arqiliq hel qilghili bolmaydu " dep körsetmekte.

Ilgiri senshi ölkiside muxbir bolup ishligen ma shawmin xitay hökümiti yolgha qoyuwatqan tekse bahaliq doxturxana heqqide toxtilip mundaq dédi :

"Eger tekse bahaliq doxturxanining dawalash heqqini erzan dep qarisaq, bashqa doxturxanilarning dawalash heqqini néme dep qarash kérek? yeni bashqa doxturxanilarni "yuqiri bahaliq" yaki "qalaymiqan pul yighidighan doxturxana" dep qarashqa toghra kélemdu ? démekchi bolghinim, xitayning dawalash sahesidiki eng asasliq mesile tekse bahaliq doxturxana sélish yaki salmasliq emes, belki aldi bilen doxturxanilarda mewjüt boluwatqan bimarlardin qalaymiqan pul yighish "bimarlarni ékispilatatsiye qilish" qatarliq chiriklikke a'it mesililerni hel qilishtur. Eger bundaq qilinmaydiken, tekse bahaliq doxturxana salghan bilenmu, bimarlarning dawalinish mesilisi yenila oxshash bir terep qilinmaydu. Kirimi töwen puqralar yenila doxturxanida dawalinish pursitige ige bolalmaydu. Shunga hazirqi mesile peqet dawalinish mesilisila emes, belki siyasiy tüzüm mesilisi bolup qaldi. Xitayning méditsina sahesidiki chiriklik mesilisini bir terep qilmay turup, tekse bahaliq doxturxana sélip, dawalash mesilisini bir terep qilimiz dégini quruq gep ". (Méhriban)