Корлида йолға қоюлған динға ишәнмәслик һәққидики вәдинамә һәрикити тәнқидкә учриди

Йеқинда корла маарип тармақлири «динға етиқад қилмаслиқ, дин тарқатмаслиқ, ирадиси қәтий атеизмчилардин болуш» һәрикити қозғиди.
Мухбиримиз әркин
2012-03-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Корла шәһәрлик 9-башланғуч мәктәп оқутқучилириға «диний паалийәтләргә қатнашмаслиқ» вәдинамисигә қол қойдурмақта. 2012-Йили март.
Корла шәһәрлик 9-башланғуч мәктәп оқутқучилириға «диний паалийәтләргә қатнашмаслиқ» вәдинамисигә қол қойдурмақта. 2012-Йили март.
Boshun/korla sheherlik ma’arip uchuri tori

Бу арқилиқ даириләрниң мәзкур шәһәрдики уйғур оқутқучи вә пенсийидики уйғур маарипчиларға динға етиқад қилмаслиқ тоғрисида вәдинамә яздурғанлиқи ахбарат васитилиридә күчлүк инкас қозғиди.

Чәтәлдә чиқидиған «бошүн» тор бекити тунҗи болуп чаршәнбә күни вәдинамә йезиш һәрикити һәққидә хәвәр елан қилип, вәдинамигә хилаплиқ қилғучиларниң җазалинидиғанлиқи агаһландурулғанлиқини илгири сүргән. Бошүн тор бекити хәвиридә йәнә, атеизм йиғиниға қатнишиватқан вә вәдинамигә имза қоюватқан корла 9 башланғуч мәктәптики оқутқучиларниң сүрити бесилған иди.

Дуня уйғур қурултийи вәдинамидә оқутқучиларниң динға етиқад қилмаслиқи, диний паалийәткә қатнашмаслиқи тәләп қилинипла қалмай, пәрзәнт вә аилә-тавабиатлириниң диний паалийәткә қатнашмаслиқиға капаләтлик қилиш тәләп қилинғанлиқини хәвәрни елан қилған. Мәзкур тәшкилатниң илгири сүрүшичә, вәдинамигә имза қойғучилар келишимға асасән йәнә башқиларни көзитип, уларниң һәр қандақ диний һәрикитини даириләргә хәвәр қилишқа мәҗбур қилинған.

Уйғур или вәзийитидин йеқиндин хәвәрдар бәзи көзәткүчиләр, бу һәрикәт уйғур аптоном райони даирилириниң йеқинқи айлардин буян, уйғур елидә қозғиған «диний әсәбийлик» кә қарши туруш һәрикитиниң қанчилик радикал түс алғанлиқиниң бир ипадиси, дәп көрсәтти.

 Вәдинамә яздуруш һәрикити түнүгүндин башлап чәтәлдики бәзи диний җәмийәт вә бәзи ахбарат васитилириниң диққитини қозғиған. Америкиниң тексас штатини база қилған вә уйғур илини йеқиндин көзитип келиватқан диний гуруһлардин «җуңгоға ярдәм җәмийити» намлиқ тәшкилатниң мәсули бишоп фу, хитай уйғур мусулманлириға елип барған бу һәрикити хитай асаси қануниниң диний әркинлик тоғрисидики маддилириға хилап еғир вәқә икәнликини билдүрди.

Бишоп фу: мән язма вә рәсимләр арқилиқ испатланған бу һәқтики ишәнчлик хәвәрләрни оқудум. Корла даирилири йәрлик оқутқучи вә башқа пуқралардин диний паалийәткә қатнашмаслиқни тәләп қилған. Мәҗбурлаш характерлик бундақ бәлгилимә җуңго асаси қануни вә мунасивәтлик қанунларға еғир дәриҗидә хилап. Бу йәнә дөләтниң мәмури буйруқ арқилиқ мәҗбури худасизлаштуруш елип берип, шинҗаңдики балиларниң диний тәлим тәрбийигә игә болуш һоқуқини тартивеливатқанлиқиниң ипадиси. Бу наһайити еғир вәқә. Бу хил һәрикәт өткән йили хубей өлкисидиму елип берилип, башланғуч мәктәп оқуғучилиридин қанунсиз диний паалийәткә қатнашмаслиқ тәләп қилинған. Буниң һәммиси қанунсиз қилмиш. Униң мәқсити балиларниң меңисини атеизм идеологийисидә ююштур. Бирақ бу улар ойлиғандәк үнүм бәрмәслики мумкин. Чүнки идийә әркинлики тәңри инсанларға ата қилған бир хил немәт. Әгәр һөкүмәт өзиниң идийисини мәҗбури таңса, у чоқум әксичә үнүм бериду, дәп көрсәтти.

Корла маарип даирилириниң оқутқучиларға вәдинамә яздуруш һәрикити елип барған бу вақит дәл америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң доклат елан қилип, хитайниң диний сияситини тәнқид қилған пәйткә тоғра кәлгән иди. Америка хәлқара диний әркинлик комитети алдинқи күни елан қилған доклатида хитай данилирини агаһландуруп, униң уйғур елидә елип барған «диний әсәбийлик, қанунсиз диний йиғилишни мәни қилиш вә диний һессиятни аҗизлаштуруш» һәрикити уйғурларниң илгириләп наразилиқини кәлтүрүп чиқиридиғанлиқи, буниң улар бастурмақчи болуватқан аталмиш «әсәбийлик» ни йоқатмайдиғанлиқи, бәлки пәйда қилидиғанлиқини илгири сүргән.

Лекин чәтәлдики көп қисим уйғурларниң қаришичә, хитайниң нөвәттики уйғурларға қарши йолға қоюватқан диний сиясити уйғурларниң миллий кимликини аҗизлаштуруп, уларни хитай җәмийитигә ассимилятсийә қилишни мәқсәт қилиду. Шветсийидә яшайдиған уйғур муһаҗири вә музикант пәрһат әпәнди корлидики вәдинамә яздуруш һәрикити униң бу пиланиниң бир парчиси икәнликини билдүрди.

Дуня уйғур қурултийи баянатчиси дилшат ришитниң ашкарилишичә, вәдинамә язған оқутқучиларниң униңға хилаплиқ қилған һәр қандақ бир һәрикити байқалса, хизмитидин һәйдилиш, дәм елишқа чиққанлар болса пенсийә пули тохтитилиш қатарлиқ җазаларға тартилидикән.

Байинғолин областлиқ диний ишлар идарисиниң бир әмәлдари түнүгүн радиомизға әскәртип, уйғур оқутқучиларға диний вәдинамә яздурулғанлиқини рәт қилған болсиму, бирақ «корла маарип учур байлиқи тор бекити» ниң хәвиридә, маарип даирилириниң 14‏-март пенсийигә чиққан оқутқучиларға йиғин ечип, «диний паалийәткә қатнашлиқ тоғрисида вәдинамә» яздурғанлиқини билдүргән.

 Хәвәрдә илгири сүрүлүшичә, даириләр оқутқучиларға вәдинамә яздуруп, «тоғра сиясий йолда қәтий чиң туруш, миллий бөлгүнчилик, қанунсиз диний паалийәткә қарши туруш, худасизлиқни тәрғиб қилип, диний паалийәткә қатнашмаслиқ, мәсилә байқалса дәрһал мәлум қилиш» һәққидә вәдә алған.

«Җуңгоға ярдәм җәмийити» дики бишиоп фу хитай данилирини асасий қанунниң диний әркинлик тоғрисидики маддилириға риайә қилишқа чақирип, уйғур аптоном райони даирилирини диний җәһәттики бу хил мәҗбурлаш һәрикәтлиридин ваз кечишкә чақирди.

У мундақ деди: җуңго һөкүмити хәлқ сайлап чиққан һөкүмәт әмәс. У изчил қануни салаһийәт мәсилисигә учрап кәлди. Шуңа һәрқандақ мустәқил яки мустәқиллиқ хаһишлириға игә һәр қандақ шәхс, иҗтимаий вә диний гуруһларға гумани яки дүшмәнлик билән муамилә қилиду. Бу нуқтидин ейтқанда униң хәлқ аммисини худасизлиққа мәҗбурлиши тасадипийлиқ әмәс. Бирақ мән шуниңға ишинимәнки униң хәлқни худасизлиққа мәҗбурлайдиған бу хил қилмиши техиму көп наразилиқ вә инақсизлиқни кәлтүрүп чиқириду. Биз җуңго һөкүмитини бу хил қалақ пикир қилиш усулидин ваз кечип, диний инақлиқни һәқиқий ишқа ашурушқа, хәлқниң диний етиқад әркинлики вә һоқуқини капаләткә игә қилишқа чақиримиз. Биз йәнә асаси қанундики бәлгилимиләрни иҗра қилип, уларниң еғзаки, ақ ташлиқ китаб яки җуңго рәһбәрлириниң чәтәлгә чиққан бәргән җуңго пуқралириниң диний әркинлик һоқуқи тоғрисидики вәдилиригә әмәл қилишини үмид қилимиз. Шундақ қилғандила җуңго миллий, диний яки аммиви яришишни ишқа ашуралайду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт