Дуня уйғур қурултийи америка һөкүмитини бейҗиңға бесим ишлитишкә чақирди


2005-08-03
Share

2 – Авғуст күни, мәркизи германийидики дуня уйғур қурултийи баянат елан қилип, америка һөкүмитиниң хитайға " террорчилиққа зәрбә бериш нами билән, уйғур мусулманлирини бастурмаслиқ" һәққидә һәйдәкчилик қилишини тәшәббус қилди.

Хитай даирилири демократик һәрикәт билән терроризмни айрип қариши керәк

Биз һечқачан террорлуқ һәрикәтлири билән әмәс бәлки сиясий паалийитимиз арқилиқ өз әркинликимизни, дөлитимиз шәрқий түркистан җумһурийити ни әслигә кәлтүрмәкчимиз. Биз хитайниң ички сияситигә арилишишни халимаймиз, бизниң тәләп қилидиғинимиз пәқәт өзимизгә тегишлик болған сиясий һоқуқтин ибарәт.

Дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришит, америкиниң, болупму бейҗиң даирилириниң демократик сиясий һәрикәт билән террорлуқ һәрикитини бир - биридин қәти айрип қараш мәсилисигә нисбәтән һәйдәкчилик қилишини тәкитләп мундақ деди:

Хитай һөкүмити чоқум демократик һәрикәт билән террорчилиқ һәрикәтлирини айривелиши керәк. Чүнки, бизниң елип бериватқинимиз тинчлиқ вә демократийә асасида елип бериливатқан паалийәт һәргизму терроризм паалийәтлиридин әмәс.

Дилшат бу һәқтә тәпсилий тохтилип "11 - сентәбир вәқәсидин кейин, бейҗиң даирилири, хәлқара террорчилиққа һәмдә ислам радикалириға қарши күрәшни баһанә қилип, уйғур хәлқиниң сиясий паалийәтлрини террорчилиқ категорийисигә киргүзүп, уларниң кишилик һоқуқиға дәхли - тәрүз йәткүзди. Диний әрбабларни халиғанчә қолға алди, '1000 адәм хата қолға елинса елинсун, әмма бирниму қоюп беришкә болмайду' дегән сиясити астида нәччә он миңлиған уйғурни қамаққа ташлиди, йүзлигән адәмни һәр хил җинайәтләр билән әйибләп, өлүмгә мәһкүм қилди" деди.

Дилшат решит йәнә мундақ деди:

Хитай һөкүмити терроризмға зәрбә бериш дегән баһанада миллитимизниң диний әркинликини дәпсәндә қилип, етиқадимизни тосуп, инсанларни халиғанчә тутуп, сорақсиз өлүм җазаси берип, хәлқимизниң инсан һоқуқини дәпсәндә қиливатиду. Шәрқий түркистанда терроризмға қарши һәрикәт елип бардуқ дәп, дөләт терроризм сиясити йүргүзиватиду.

Д у қ әркинликни қолға кәлтүрүш истикидин ваз кәчмәйду

Дилшат йәнә "бейҗиң даирилири, диний етиқад билән идеологийә җәһәттә тазилаш елип берип, уйғурларниң сиясий паалийәтлирини бастурди. Болупму чәтәлләрдә уйғурларниң сиясий тәшкилатлирини хәлқараға террор тәшкилати қилип көрситип, мәзкур тәшкилатларни ялғуз қалдуруштәк рәзил нийитини ишқа ашуруш, дөләт ичидә болса зораванлиқ билән қаттиқ бастуруш елип бериш вастилирини ишләтти" деди.

Дилшат ришит сөзидә, "хитай һөкүмити уйғурларниң ялғуз диний етиқадини бастурупла қалмастин, уларға идеологийә җәһәттә тазилаш һәрикити елип берип, хәлқниң сөз қилиш әркинлики билән мәтбуат әркинликини боғди" дәп көрситип, дуня уйғур қурултийиниң сиясий, демократийә вә әркинликни қолға кәлтүрүш истикидин һәргиз ваз кәчмәйдиғанлиқини, өзлириниң хәлқара қанун - әһдинамиләргә бойсунған һалда өз дөлитини әслигә кәлтүрүш үчүн елип бериватқан паалийитини давамлаштурудиғанлиқини билдүрди.

Биз пәқәт дөлитимиз шәрқий түркистан җумһурийитини әслигә кәлтүрмәкчимиз

Уйғурларниң тарихидин, әзәлдин бери, шәрқий түркистан дөлитиниң бир мустәқил дөләт икәнликини көривилишқа болудиғанлиқини билдүргән дилшат ришит : "1944 - йили қурулған шәрқий түркистан җумһурийитиниң бир мустәқил дөләт болуп тонулғанлиқини, 2 - дуня урушидин кейин мәзкур җумһурийәтниң русийә вә хитайдин ибарәт икки чоң коммунист дөлити оттурисдики келишимниң қурбаниға айлинип, бейҗиң тәрипидин монопол қилинғанлиқини" тәкитлиди.

Дилшат ришит: "биз һечқачан террорлуқ һәрикәтлири билән әмәс бәлки сиясий паалийитимиз арқилиқ өз әркинликимизни, дөлитимиз шәрқий түркистан җумһурийити ни әслигә кәлтүрмәкчимиз. Биз хитайниң ички сияситигә арилишишни халимаймиз, бизниң тәләп қилидиғинимиз пәқәт өзимизгә тегишлик болған сиясий һоқуқтин ибарәт" деди.

Дилшат ришит ахирида: "әгәр бейҗиң һөкүмити уйғурларниң сиясий әркинлики вә сиясий һоқуқини тонуса дуня уйғур қурултийи ниң вәкиллири шәрқий түркистан җумһурийити мәсилиси һәққидә бейҗиң һөкүмити билән сиясий диалог елип беришни халайду" дәп көрсәтти.

Хитай әлчиханисиниң қариши

Биз америкидики хитай әлчиханисиниң ахбарат елан қилиш мәркизигә телефун уруп, дилшат ришитниң юқирида тәкитлигәнлири һәққидә қандақ инкаста болуватқанлиқи һәққидә ениқ бир мәлумат алмақчи болдуқ.

Мәзкур бөлүмниң хадими, өзиниң бу һәқтә һечқандақ инкас билдүрәлмәйдиғанлиқини ейтип, бизниң әлчихана баянатчиси билән көришишимизни буйруди һәмдә униң телефун номурини ейтип бәрди. Бирақ бу телефон бизниң сөз қалдуруп қоюшимизни һавалә қилди, биз һечқандақ җавабқа еришәлмидуқ.

Әмма, хитайниң америкида турушлуқ баш әлчиханисиниң баянатчиси, 3 - март күни америка авази радиоси мухбириниң зияритини қобул қилип: "җоңго, террорчилиқниң зәрбисигә учриған бир дөләт, аз сандики шәрқий түркистанчилар шинҗаңни җоңгодин айрип елип чиқип кетиш мәқсидигә йетиш үчүн, җоңго чегриси ичидә террорлуқ һәрикәтлири билән шуғуллинип, нурғун гунаһсиз хәлқниң өлүмини вә зор иқтисадий зиянларни мәйданға кәлтүрди" дегән. У йәнә: "җоңгони террорчилиққа қарши туруш баһанисида уйғурларға зәрбә бәрди вә уларни бастурди дейишниң һечқандақ асаси йоқ" дәп тәкитлигән. (Әқидә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт