Dunya Uyghur qurultiyi wén jyabawning gérmaniye ziyariti harpisida Uyghur mesilisini otturigha qoydi


2006-09-05
Share
2006 – Yili 22 – may küni xitay bash ministiri wén jyabaw xelq sariyida xitayni ziyaret qilghan gérmaniye bash ministiri an'géla markél we gérmaniye wekilliri (resimde yoq) bilen échilghan yighinda. AFP

Xitay bash ministiri wén jyabaw kéler hepte gérmaniye qatarliq üch yawropa döliti we Uyghur aptonom rayonining qoshnisi tajikistanni ziyaret qilip, gérmaniyide bash ministir an'géla markél bilen söhbet ötküzidu we 13 - séntebir küni hamburgda xitay-yawropa soda sahesining yighinigha qatnishidu.

Gérmaniye bash ministiri markélning bayanatchisi ulrix wélhélmning ashkarilishiche, wén jyabaw 14 - séntebir küni an'géla markél bilen söhbet ötküzgendin sirt, gérmaniye prézidénti xorst koxlér we iqtisad ministiri maykél gloslar bilen uchrushidiken. Terepler hazirghiche finlandiye we gérmaniyide ötküzülidighan söhbetning konkrét témisini ashkarilimidi.

Kishilik hoquq mesilisi asasliq téma emes

Kishilik hoquq mesilisi xitay - gérmaniye we yawropa bashliqlar söhbitide her yili otturigha qoyulidighan mesile bolsimu, lékin közetküchiler bu qétimqi xitay - yawropa yighini we gérmaniye - xitay bashliqlar söhbitining muhim témisini soda we iqtisadi mesililer igilleydighanliqini perez qilishmaqta. Wén jaybawning gérmaniye ziyariti uning 9 - séntebirdin -16 séntebirgiche finlandiye, en'giliye, gérmaniye we tajikistanlarda élip baridighan bir heptilik ziyaritining bir qisimi.

Xitay tashqi ishlar ministirlikining élan qilishiche, wén jyabaw gérmaniyini ziyaret qilishtin burun finlandiyide 9 - nöwetlik xitay - yawropa söhbiti we 6 - nöwetlik asiya - yawropa yighinigha qatnishidu. Xitay kishilik hoquq xatirisi shiddetlik tenqidke uchrawatsimu, lékin yawropa ittipaqining bu nöwetlik re'is döliti finlandiye ötken jüme küni élan qilghan bayanatta, xitay kishilik hoquq xatirisining xitay - yawropa söhbitide küntertiptiki eng tüp mesile hésablanmaydighanliqini bildürdi. Finlandiyining béyjingdiki bash elchisi antti kosmanen xélsinki yighini harpisida muxbirlarni kütüwélip, " kishilik hoquq mesilisining nazuk we sezgür mesile ikenlikini tonushimiz kérek, " dep tekitligen bolsimu, lékin u, "yighinda kishilik hoquq mesilisi boyiche pikir almashturushimiz mumkin, biraq bu téma yighindiki tüp mesile, dep qaralmasliqi kérek, " deydu.

D u q gérmaniye da'irilirini Uyghur mesilisi heqqide xitaygha bésim ishlitishni telep qilghan

Merkizi myunxéndiki dunya Uyghur qurultiyi bolsa wén jaybawning gérmaniye ziyaritini gérmaniyiliklerning sherqiy türkistan mesilisige diqqitini tartishning muhim pursiti, dep qarimaqta. Dunya Uyghur qurultiyining bash katipi dolqun eysaning eskertishiche, ular wén jyabawning gérmaniye ziyariti munasiwti bilen bash ministir an'géla markélgha xet yézip, Uyghur kishilik hoquq mesilisige yatidighan bezi konkrét mesililer üstide wén jyabawgha bésim ishlitishni telep qilghan.

Xitay da'iriliri rabiye qadirning perzentlirini bu yil 6 - ayda qolgha alghandin kéyin resmiy eyibleydighanliqini jakarlighan bolsimu, lékin ularning sotini ötken ayda muddetsiz kéchiktürgen. Amérika dölet mejlisining 72 neper ezasi 8 - ayda xitay dölet re'isi xu jintawgha xet yézip, rabiye qadirning perzentlirini shertsiz qoyup bérishke ündigen idi.

Söhbette soda mesilisi muhim orunni igileydu

Finlandiye bash elchisi kosmanen, " biz kishilik hoquq mesilisini tuyuq yolgha kirip qalmaydighan, netijilik bir terep qilishning ortaq yolini tépishimiz kérek, " deydu. Wén jyabaw seyshenbe küni chet'ellik muxbirlarning ziyaritini qobul qilghanda démokratiye mesilisini tilgha élip, xitayda "yuqiri qatlam hökümetlerni biwaste saylap chiqishning shert - shara'iti téxi piship yétilmidi, " dep körsetti.

Yawropa ittipaqining istatistika qilishiche, xitay bilen yawropa ittipaqining 2005 - yildiki omumi soda hejimi 158 milyard yawro bolup, buning 52 milyard yawrosini yawropa ittipaqining éksport sommisi igiligen. Gérmaniye bolsa yawropa ittipaqidiki döletler ichide xitay bilen bolghan soda hejimi eng chong dölet hésablinidu.

Wén jyabawning gérmaniye bash ministiri markél bilen élip baridighan söhbiti, xitay pulining islahati we xitayda omumi yüzlük mewjut hadise - xolliwud filimlirini köchürüshtin tartip, chamadan lahiyileshkiche bolghan eqliy mülük hoquqini oghrilash mesilisige merkezlishishi mumkin.

Wén jyabaw seyshenbe küni muxbirlargha xitayni aqlap, "gerche jonggo eqliy mülük hoquqi, patént we tawar markisini qoghdash üchün qanun turghuzghan bolsimu, lékin buni emilileshtürüshke waqit kétidu, " dep körsetti. Finlandiye bash elchisi kosmanen, xitay - yawropa söhbiti énérgiye, muhit, qanunsiz köchmenler, shimaliy koriye we iran mesilisini öz ichige alghan xelq'ara mesililer üstide muzakire élip baridighanliqini, lékin yawropa ittipaqdiki döletlerning qoral - yaraq imbargosini bikar qilish mesiliside pikir ixtilapi éghir bolghanliqi üchün bu mesile söhbet küntertipidiki muhim témilar qatarigha kirmeydighanliqini bildürgen.

Roytérs axbarat agéntliqining eskertishiche, xélsinkiy yighinida yawropa ittipaqi xitaydin iran we shimaliy koriyini yadro qorallar pilanidin waz kéchishke qistash yolida téximu köp küch chiqirishni telep qilishi mumkin. (Erkin)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet