"Epiyun tamiqi" yiyish xitayda moda boptu
2006.11.09
Xitayda keng kölemde ray sinash élip barghandin kéyin "mining arzuyum- qayta törelgende junggoluq bolup törelmeslik" dégen obzorni yazghan, hazir shimaliy yawrupada turuwatqan xongkongluq jung zukang ependining "epiyun tamiqi xitayda yamrap kétiptu" namliq tetqiqat maqalisi 11 - ayning 8 - küni "yéngi esir zhurnili" da élan qilindi.
Kommunist partiye rehberlikidiki xitayda "epiyun salghan dangqan shorpisi" ijad qiliniptu
- Epiyunning késel dawalaydighan dorilargha arilashturilidighan dora matériyali ikenliki hemme kishige ayan, emma bizning junggoluqlarda hazir , --- dep yazidu aptor maqalisining aldinqi sözide, - epiyun tamiqi yiyish moda boluptu. Zamanimizda epiyun térip igilik tikligen kommunist partiyining rehberlikide, xitayda "epiyun salghan dangqan shorpisi" dégen tamaq ijad qiliniptu. Xitayda hazir bundaq yéngi tamaqning mestaniliri köpiyip kétiptu.
Xitaydiki epiyunkeshlikni ejnebiylerge dönggep qoyghili bolmas
-"Epiyun urushi" dégen urushta ejnebiler miltiqini junggoluqlarning pishanisigha tenglep turup "buni chek" dégen'ge pakit yoq. Emma epiyun melhimi yaki epiyun komulisi yasashning yaki epiyunni qandaq chékish yaki qandaq soqup yaki qaynitip ichishning xilmu-xil shekillirini junggoluqlar özi ijad qilghanliqigha da'ir pakit bar, - deydu xitayda epiyun hadisilirini öz közi bilen közetken bu aptor. Uning mulahize qilishiche,- hazir xitayda epiyunda tamaq qilip yeydighan "tarixta misli körülmigen medeniyet" peyda boluptu. Buni hazir hetta hökümetmu cheklep kételmeywatqandek. Shunglashqa emdi xitaydiki epiyunkeshlikni ejnebiylerge dönggep qoyghili bolmas.
Hazir teywende turuwatqan mulahizichi lin bawxu'a ependining bayan qilishiche, xitayda déng shawping dewridila shangxey, sichu'enlerde epiyunni qaynitip teyyarlaydighan dangqan shorpisi peyda bolghan idi. Kommunist partiyining kona epiyunkeshliri buninggha könük.
Bihude tapqan bayliqni singdürelmigenler yaki namratliqta ümidsiz likke patqanlar hazir epiyun'gha xumar
- Junggoluqlar qedimde ölmeslik komulisi yasap chiqish yaki ayallarning putini téngip qachalmaydighan qilish dégendek birmunche menisiz ishlar bilen meshghul bolghan bolsa, zamanimizdimu xitayda bihude tapqan bayliqni singdürelmigenler yaki namratliqta ümidsiz likke patqanlar, özlirini bihush qilip kün ötküzüsh üchün epiyun'gha xumar bolghan, dep tehlil qilidu jung zukang ependi "epiyun tamiqi xitayda yamrap kétiptu" dégen maqaliside. Uning bayan qilishiche, --- "junggoche dora rétsipliri" dégen zhurnalning 1992 - yil 3 - sanida, bezi jaylarda koknar postini soqup, uni tem peyda qilidighan dora-dermeklerge qoshqanliqi yaki uni dangqa shorpisining xuruji qilip, xiridarlarni xumar qilish arqiliq köp pul tapqanliqi tepsiliy pash qilin'ghan idi. 2000 - Yili 6 - ayda "süpet géziti" de xénen ölkisige kirgen yémekliklerning üchtin bir qismi epiyun arilashturulghan yémeklik ikenliki, loyang shehiride bezi ashxanilarda alahide tamaq türi dep sétilidighan "daghlighan béliq", "dümligen toxu" dégen tamaq türlirining terkibide epiyun barliqi pash qilin'ghan idi. 2001 - Yili fujende ishlepchiqirilghan tétitqularda epiyun barliqi we uning yünnen'ge köplep kirgüzülgenliki pash qilin'ghan idi. 2005 - Yili "sherq géziti"de "epiyun qoshiqan dangqan shorpi'isi" dégen yéngi tamaq türining xongkongda kéngeytiliwatqanliqi pash qilin'ghan idi. 2006 - Yili gu'angshining nenning shehiride "temler padishahi" dégen dangqan shorpisi xurujining memliketning hemme jaylirigha tarqiliwatqanliqi pash qilin'ghan idi. Hetta tibettimu bultur 11 - ayda, bundaq "dangqan shorpisi" peyda bolghanliqi ashkarilandi.
Xujintaw téxi "epiyunkeshlik nomus" dégini yoq
Lékin hazirghiche qeder xitayda téxi , - deydu aptor,- 1930 - yillarda yen'ende epiyun térip, uning bilen yaponiyining tajawuzigha qarshi turghan junggoluqlarni zeherlesh arqiliq pul tépip igilik tikligen kommunist partiyisi, xitayda pash qilin'ghan bundaq yaman illetlerni menbesidin bashlap chekligenlikige da'ir éniq pakit yoq. Xu jintaw gerche "sekkiz sherep" , "sekkiz nomus"ni tekitligen bolsimu, emma epiyunkeshlikni téxi nomus dégini yoq. Xitaylar burun epiyunkeshlikni ejnebiylerge dönggep qoyghan bolsa, hazir epiyun afghanistanda ishlepchiqiriliwatidu, u xitaygha kiriwatidu, dep yenila bashqilargha dönggep qoyuwatidu, pütün chégrani xitaylar özliri tosup turup, epiyun yötkeshni Uyghurlargha dönggep qoyuwatidu. Xitaylar epiyunkeshlikni peqet özidin körmeydu. Hetta xu jintawmu "sekkiz sherep" , "sekkiz nomus" dep sözligen bilen, epiyunkeshlikni téxi nomus dégini yoq. Burun epiyunkeshler epiyunni izleshtin nomus qilip "manga dora boldi" deytti, hazir xitayda "tamaq qilip yeymen" dep ashkara sözleydighan boldi. Mushundaq sewebler tüpeylidin, hazir xitayda alte ademning beshi junggoluq bolup turushni nomus dep bélidighan bolup qaldi. (Weli)









