Xelq'ara jem'iyet amérikining xitay üstidin erz qilghanliqigha türlük inkas bildürmekte


2007-04-13
Share

Xelq'ara jem'iyet amérikining soda mesiliside xitaygha bolghan naraziliqini dunya soda teshkilatigha melum qilip, xitayning üstidin erz sun'ghanliqigha oxshimaydighan inkaslarda bolmaqta. Awstraliye qatarliq bir qisim döletler amérikining bu xil herikitini qollaydighanliqini bildürgen, lékin yaponiye qatarliq yene bir qisim döletler özlirining bundin kéyin xitay bilen bolidighan munasiwitining nacharlap kétishidin endishe qilip, éniq ipade bildürmigen. Yawropa ittipaqidiki bir qisim döletler özlirining hazirche aldirap amérikigha awaz qoshmaydighanliqini yeni weziyetni yéqindin közitip, bu ishning tereqqiyatigha diqqet qilidighanliqini bildürdi.

Amérika xitayning eqliy mülük hoquqini depsende qiliwatqanliqi we shundaqla xitaydiki qanunsiz köchürüp -sétish mesilisining künsayin ewj élip kétiwatqanliqi heqqide dunya soda teshkilatigha erz sun'ghandin kéyin, xitay hökümiti bu heqte qattiq naraziliq bildürüp, amérikini ikki dölet otturisidiki soda ishlirini bir terep qilishtiki kélishimge xilapliq qildi dep eyibligen.

Amérika we xitay otturisidiki soda munasiwiti jiddiylishish bilen bir waqitta, peyshenbe künidin bashlap, xelq'araning bu mesilige bolghan inkaslirimu küchiyishke qarap mangghan.

Metbu'at ziyaritini qobul qilghan awstraliye soda ministirliqining bashliqi awstraliyining mezkur mesilide amérikini yéqindin qollaydighanliqini hemde amérika bilen birlikte xitayning eqliy mülük hoquqini depsende qilishigha taqabil turidighanliqini tekitlep: "amérikining eqliy mülük hoquqini qoghdash mesilisidiki meydani nahayiti éniq. Emeliyette eqliy mülük hoquqini qoghdash mesilisi pütün dunyaning diqqitini qozghawatqan bir mesile, xitay bu mesilige sel qarimastin eksiche eqliy mülükni qoghdash üchün, bir yürüsh ünümlük qanun -belgilimilerni békitishi we bu qanun - belgilimilerni béjirishte qattiq chare - tedbirlerni qollinishi kérek" dep bildürdi.

Yaponiyining meydani heqqide qarashlar

Amérikining asiya - tinch okyan rayonidiki yene bir sebdishi yaponiye bolsa mezkur mesilide, özining intayin éhtiyatchan ikenlikini bildürmekte. Yaponiye metbu'atlirida bérilgen bu heqtiki melumatlarda ashkarilinishiche, amérika hökümiti bu qétim dunya soda teshkilatigha xitayning üstidin erz sunushta, yaponiyini amérikining meydanida turushqa ündigen. Lékin ismini melum qilishni xalimighan yaponiyining bir yuqiri derijilik emeldari yaponiye soda sahesidikilerning mezkur mesilidin qattiq endishe qiliwatqanliqini tekitlep"eger tokyo amérikining herikitini qollap, xitaygha qattiqliq qilidiken, undaqta béyjing hökümiti yaponiyige qarshi öch élish herikiti élip bérishi mumkin" dep bildürdi.

Amérika uniwérsitéti, xelq'ara munasiwet institutining proféssori stéwin ependi amérika awazi radi'osining bu heqtiki ziyaritini qobul qilghinida, yaponiyining bu xil éhtiyatchanliqini toghra chüshen'gili bolidu, dep qarap, "hazir yaponiye bilen xitay otturisidiki iqtisadiy soda we siyasiy munasiwetler bekmu murekkepliship ketti؛ yaponiye üchün, hazirqi eng muhim mesile xitayning ghezipini qozghimasliq. Yaponiye soda sahesi bu heqte tokyo hökümitidin xitay bilen térkishidighan ishlarni qilmasliqni telep qilmaqta. Bolupmu hazir ikki dölet öz- ara siyasiy munasiwetni yaxshilashqa tirishiwatqan bundaq bir peytte, yaponiye hökümiti hergizmu buzghunchiliq aqiwiti élip kélidighan ishni qilmaydu" dep körsetti.

Yawropa ittipaqidiki döletler xitaydiki eqliy mülük hoquq mesilisining heqiqeten hel qilishqa tégishlik bolghan nahayiti muhim bir mesile ikenlikini tekitlesh bilen bir waqitta, hazirche özlirining bu heqte yene dawamliq közitish élip baridighanliqini hemde aldirap dunya soda teshkilatigha erz sunmaydighanliqini bildürdi.

Xelq'ara neshriyat birleshme kéngishi amérikini qollidi

Béyjing muxbirining ziyaritini qobul qilghan yawropa ittipaqidiki döletler otturisidiki uchur erkinlik mesilisige mes'ul bolghan léytin xanim "hazir yawropa ittipaqining hemmidin bek köngül bölidighini xitaydiki axbarat we uchur erkinliki mesilisi, xitay hökümiti neshriyat erkinliki, kishilerning sözlesh erkinliki dégendeklerge yol qoyushi kérek, yawropa ittipaqining bu heqtiki meydanini toluq chüshinip yétishi kérek" dep bildürdi.

Merkizi jenwediki xelq'ara neshriyat birleshme kéngishi peyshenbe küni bayanat élan qilip, amérikining dunya soda teshkilatigha xitaydiki qanunsiz köchürüp sétish qatarliq mesililer heqqide erz sun'ghanliqini qet'iy qollaydighanliqini bildürdi. Bayanatta, "xitaydiki bu xil qanunsiz köchürüp sétish dégendek qilmishlarning ewj élip kétishi peqet amérikining neshriyat sahesigila emes, belki dunyaning her qaysi jayliridiki neshriyat sahesige zor ziyan élip kelmekte" dep körsitilgen. (Méhriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet