Erdughan: 'Uyghurlar xoshalliq we tinchliq ichide yashishi kérek'

Türkiyide ziyarette boluwatqan xitay soda ministiri chin déming bashchiliqidiki hey'et türkiye bash ministiri rejep tayyip erdughan we dölet ministiri zefer chaghliyan qatarliq ministirlar bilen uchrashti.
Muxbirimiz arislan
2010-01-08
Share
Xitay-Soda-ministiri-Turkiyide-ziyarette-305.jpg Sürette, türkiyide ziyarette boluwatqan xitay soda ministiri chin déming bilen türkiye dölet ministiri zefer chaghliyan muxbirlarni kütüwélish yighinida.
www.hurriyetdailynews.com Din élindi.

Türkiyide chiqidighan radikal gézitining 2010 ‏- yili 1 ‏- ayning 8 ‏- künidiki sanida bildürüshiche, bash ministir rejep tayyip erdughan xitay soda minisitiri chin démingni qobul qildi we uninggha, xitay we türklerning ikki ayrim medeniyetning yiltizi ikenlikini ilgiri sürüp, 5 ‏- iyul ürümchi weqesige epsuslinidighanliqini bildürdi. Erdughan sözide yene, Uyghurlarning türkiyide uruq ‏- toghqanliri barliqini shu sewebtin Uyghurlarning huzur we tinchliq ichide yashshining intayin muhim ikenlikini shundaqla Uyghurlarning türkiye bilen xitay otturisidiki munasiwetlerde dostluq köwrüki rolini oynishini körüshni xalaydighanliqini we shundaq oylaydighanliqini ipadilidi.

Xitay tijaret ministiri chén déming bash ministir erdughan'gha, 2003 ‏- yildin biri xitay ‏- türkiye munasiwetlirining ilgiri sürüshini saqlap kéliwatqanliqi üchün teshekkür éytidighanliqini bildürgen we türkiye bilen Uyghurlarning munasiwetlirini hörmet bilen qarshi alidighanliqini bildürgen hemde özlirimu Uyghurlarni dostluq köwruki dep qaraydighanliqini ipadiligen.

TÜrkiye dölet ministiri zefer chaghliyan, xitay soda minstiri chén déming bashchiliqidiki xitay hey'iti bilen uchrashti.

Zaman gézitining 2010 ‏- yili 1 ‏- ayning 8 ‏- künidiki sanida élan qilin'ghan xewerde bildürüshiche, türkiye dölet ministiri zefer chaghliyan, chén déming bashchiliqidiki hey'et bilen uchrashqandin kéyin muxbirlarni kütiwélish yighini échlip, türkiye bilen xitay otturisidiki siyasiy we iqtisadiy tereqqiyatning ilgiri sürülüwatqanliqini bildürdi.

Bu uchrishishta ikki dölet otturisidiki soda ‏- tijarette yéngi kélishimler tözölgen bolup, ular asasliqi, aptomobil shérkiti qurush, néfit, zeytun yéghi we toqumchiliq eshyaliri toghrisida söhbetleshken. Chaghliyan yene tarixiy yipek yolini yéngidin janlandurudighanliqini ilgiri sürdi.

Xewerde bildürüshiche, türkiye terep ikki dölet otturisidiki soda ‏- tijarette özlirining yerlik pullirini qollinishni telep qilghan bolsimu, xitay terep qobul qilmighan, emma xitay soda ministiri, türkiyide xitay xelq bankisining shöbisini échishni we istanbul boghizidiki 3 ‏- chong köwrükni yasash ish pilanini özlirige bérishni telep qilghan. Ministir chaghliyan bu heqte muzakirilerning dawam qilidighanliqini bildürgen.

Chaghliyan yene xitayning Uyghur rayonining tereqqiyati üchün élip bériwatqan xizmetlirige teshekkür éytqan. Shundaqla,  ikki dölet otturisidiki hawa yoli qatnishini köpeytishni yeni türkiyidin béyjing we shangxeyge heptide 14 qétim ayropilan qatnishini telep qilghan.

Muxbirlarni kütiwélish yighinida xitay soda minisitiri chéng déming, muxbirning türkiyidin findiq méghizi élish ‏- almasliq heqqide sorighan so'aligha, " gézitte yézilishiche, kishiler her küni 10 tal findiq méghizi yiyishi kérek iken, xitayda 1 milyad 300 milyon insan bar. Bunchiwala köp kishi findiq méghizi yiyishke bashlisa türkiyining findiki yétishmeydu," dep jawab bergen.

Xitay buningdin ilgiri türkiyige 2 milyon sayahetchi ewetidighanliqini wede qilghan bolsimu, emeliyette aran 60 ming sayahetchi kelgen idi. 5 ‏- Iyul ürümchi weqesi yüz bergendin kéyin, türkiye hökümiti we türk xelqi xitaygha qattiq naraziliq bildürgen idi. Bash ministiri erdughan, ürümchi weqelirini wehshiylik we milliy qirghinchiliq dep baha bergen idi we xitayni bu wehshiyliklerni derhal toxtitishqa chaqirghan idi. Shuningdin kéyin ikki dölet otturisidiki munasiwetlerge soghuqchiliq chüshken idi.

Biz bu heqte pikir köz qarashlirini élish üchün, izmir ége uniwérisitéti türk dunyasi tetqiqat inistitutining oqutquchisi proféssur doktur alimjan inayet bilen téléfun ziyariti élip barduq.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Anonymous says:
Jan 12, 2010 08:45 AM

38 Türlük kélishimingning shékirikende bu..?

Anonymous says:
Jan 08, 2010 10:37 PM

Noruz künidiki ötküzülmekchi bolghan uyghur yighini heqiqi katta xoshallinarliq tarixi yighin bolghusi !

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet