ئامېرىكا دۆلەت مەجلىسى دىنىي ئېتىقات ئەركىنلىگى توغرىسىدا گۇۋالىق بېرىش يىغىنى ئۆتكۈزدى


2004.10.07
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

ئاۋام پالاتاسى چارشەنبە كۈنى ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ " يەر شارى دىنىي ئېتىقات ئەركىنلىگى توغرىسىدىكى يىللىق دوكلاتى " نى باھالاش بويىچە گۇۋالىق بېرىش يىغىنى چاقىرىپ ، تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ دوكلاتىدىكى دىنىي ئېتىقات ئەركىنلىكىىدىن ئەندىشە قىلىنىۋاتقان دۆلەتلەر ئەھۋالىنى مۇزاكىرە قىلدى . تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ دىنىي ئەركىنلىك توغرىسىدىكى يىللىق دوكلاتى ، دۇنيادىكى 190 دەك دۆلەتنىڭ دىنىي ئېتىقات ۋەزىيىتىگە باھا بەرگەن . خىتاي دوكلاتتىكى دىنىي ئېتىقات ئەركىنلىگىدىن پەۋقۇللادە ئەندىشە قىلىنىۋاتقان بېرما ، ئىران ، شىمالى كورىيە ، سەئۇدى ئەرەربىستان ، سۇدان قاتارلىق 8 دۆلەتنىڭ بىرى . چارشەنبە كۈنكى يىغىننى ئاۋام پالاتاسى تاشقى مۇناىسۋەتلەر كومېتىتى ئۇيۇشتۇردى . يىغىندا ئامېرىكا ھۆكۈمىتىنىڭ يۇقۇرى دەرىجىلىك دىپلوماتىك ئەمەلدارى گۇۋالىق بېرىپ ، خىتايدا بېيجىڭ دائىرىلىرىنىڭ دىنىي ئېتىقات ئەركىنلىكىنى دەپسەندە قىلىش ھەركىتىدىن پەۋقۇللادە ئەندىشە قىلىۋاتقانلىقىنى بىلدۈردى .

ئامېرىكا تاشقى ئىلار مىنىستىرلىكىنىڭ يۇقۇرى دەرىجىلىك دىپلوماتىك ئەمەلدارى باش ئەلچى جون خانفورتنىڭ بىلدۈرۈشىچە ، خىتاي ھۆكۈمىتى تىبەت بۇددىستلىرى ، ئۇيغۇر مۇسلىمانلار, ۋاتىكانغا ئىشىنىدىغان كاتولىكلار ۋە يەر ئاستى پرۇتېستانلارغا قارىتىلغان باستۇرۇشنى داۋاملاشتۇرماقتا . جون خانفورت مۇنداق دەيدۇ : " نۇرغۇنلىغان دىندارلار دىنىي ئېتىقاتى سەۋەبىدىن تۈرمىگە كىرمەكتە , بۇنىڭدىن سىرت قولغا ئېلىش ، قىيىن - قىستاق ۋە تەن جازاسى بېرىش داۋاملاشماقتا ، شۇنداقلا ئىبادەت ئورۇنلىرىمۇ بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىماقتا " . خانفورت ، خىتاي دائىرىلىرىنىڭ يېقىنقى ئايلاردىن بېرى زەربە بېرىش نىشانىنى مۇستەقىل دىنىي گۇرۇھلارغا قاراتقانلىقىنى بىلدۈردى . ئۇ ، ئامېرىكا خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ سىياسى مەھبۇسلار , شۇنداقلا ئېتنىك ۋە دىنىي ئاز سانلىقلارغا تۇتقان سىياسىتىگە داۋاملىق دىققەت قىلىدۇ دەپ كۆرسەتتى . خانفورت , خىتاي دائىرىلىرىنى يەر ئاستى چېركاۋ پوپلىرىغا تۆھمەت قىلىش ، يەر ئاستى چېركاۋنىڭ ئايال مۇرىتلىرىنى پوپلارنىڭ باسقۇنچىلىق قىلغانلىقى توغرىسىدا يالغان گۇۋالىق بېرىشكە قىستاش بىلەن تەنقىتلىدى .

خانفورتنىڭ بىلدۈرۈشىچە ، خىتاي دائىرىلىرى جەنۇبىي خىتايدىكى بىر يەر ئاستى چېركاۋنىڭ 4 ئايال مۇرىتىنى مەزكۇر چېركاۋنىڭ پوپى ئۈستىدىن يالغان گۇۋالىق بېرىشكە قىستىغان . دائىرىلەر ئايال مۇرىتلارنى بىر ئۆيگە سولاپ قىيناش ئارقىلىق ئايال مۇرىتلارنىڭ خوشنا ئۆيدىكى ئائىلە تاۋاباتى ۋە بالا - چاقىلىرىدا ئاياللار پوپنىڭ باسقۇنچىلىقىغا ئۇچراۋاتقاندەك تەسىرات يارىتىشقا ئۇرۇنغان . خانفورتنىڭ بىلدۈرۈشىچە ، ئايال مۇرىتلار يالغان گۇۋالىق بېرىشنى رەت قىلغانلىقتىن تۈرمىگە ئېلىنغان . تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ يەر شارى دىنىي ئېتىقات ئەركىنلىگى توغرىسىدىكى يىللىق دوكلاتى بۇ يىل 9 - ئايدا ئېلان قىلىنغان بولۇپ ، دۇنيا بويىچە خىتاينى ئۆز ئىچىگە ئالغان 8 دۆلەتتىكى پۇخرالارنىڭ دىنىي ئېتىقاتتىن بەھرىمان بولۇش ئەركىنلىگى پەۋقۇللادە ئەندىشە ياراتماقتا دەپ قارالغان . ئامېرىكا تاشقى ئىشلار مىنىستىرى پولىن پوۋېلل , گرازدانلىرىنىڭ دىنىي ئېتىقات ئەركىنلىكىنى دەپسەندە قىلىشنى داۋاملاشتۇرىۋاتقان خىتاي ، بېرما ، ئىران ، شىمالى كورىيە ۋە سۇدان قاتارلىق دۆلەتلەر قاتارىغا بۇ يىل سەئۇدى ئەرەبىستان ، ۋېيتنام ۋە ئېرىتىرىيەنىڭ قوشۇلغانلىقىنى بىلدۈرگەن ئىدى.

تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ يىللىق دوكلاتى خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايۇنىدا مۇسلىمان ياشلارنىڭ دىنىي - ئېتىقات پالىيىتىنى ئالاھىدە چەكلەۋاتقانلىقىنى تىلغا ئالغان . جون خانفورت ، تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىكىنىڭ يىللىق دوكلاتى ئۈستىدە توختالغاندا ، ئۇيغۇر ئاپتونوم رايۇنىدىكى مەسچىت تاملىرىغا " 18 ياشتىن تۆۋەن بالىلارنىڭ كىرىشى چەكلىنىدۇ" دىگەن ئاگاھلاندۇرۇشلار يېزىلغانلىقىنى ئىلگىر سۈرگەن . ئۇ ، خىتاي ھۆكۈمىتى بۇ ئەھۋالغا خاتىمە بېرىلىدىغانلىقىنى ۋەدە قىلغان ، ئوخشىمىغان ئېتىقاتتىكى بارلىق دىندارلار پەرزەنتلىرىنىڭ ئىبادەت قىلىشىغا يول قويۇلىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن بولسىمۇ ، بىراق بۇ ئەھۋال شىنجاڭدا كۆرۈلمىدى دەپ تەكىتلىگەن ئىدى . (ئەركىن)

پىكىر قوشۇڭ

رادىئونىڭ ئىشلىتىش شەرتلىرىگە ئاساسەن، پىكىرلىرىڭىز تەكشۈرگۈچىلەر تەرىپىدىن تەستىقلىنىشى ۋە مۇۋاپىق دەرىجىدە تەھرىرلىنىشى تۈپەيلى، تور بەتتە دەرھال پەيدا بولمايدۇ. سىز قالدۇرغان مەزمۇنغا ئەركىن ئاسىيا رادىئوسى جاۋابكار بولمايدۇ. باشقىلارنىڭ كۆز قارىشى ۋە ھەقىقەتكە ھۆرمەت قىلىشىڭىزنى سورايمىز.

تولۇق بەت