Uyghur élining ürümchi shehiridiki eydiz weziyiti téximu éghirlashmaqta


2007.03.30

Xitay agéntliqining ürümchidin bergen xewiride, mezkur sheherde ötken bir yil ichidila eydiz bimarlirining sani 6936 neper bolup, aldinqi yilidikidin 2051 neper köpeygenliki yeni tarixtin buyan eng köp köpeygen yili bolup hisablinidighanliqi ashkarilan'ghan. Démek hazir Uyghur élide, eydiz bimarliri texminen künige 6 din köpeygen.

Eydizning köpiyishidiki sewebler

Xewerde éytilishiche, eydiz bimarlirining ürümchide bundaq téz sür'ette köpiyishi zeherlik chékimlik chekküchiler, pahishe ayallar we jinsiy késili barlar bilen zich munasiwetlik bolghanliqtin, yéqinda ürümchide 7 türdiki kishiler arisida qattiq tekshürüsh élip bérish heqqide mexsus uxturush chüshürülgen. Bu 7 xil kishiler bolsa zeherlik chékimlik chekküchilerni nazaret qilish we bashqurush orunlirida ishleydighanlarni, zeherlik chékimlik chekküchilerni, pahishilerni, jinsiyet késilige giriptar bolghuchilarni, üzün yolluq yük mashinisini heydeydighan shopurlarni, hamildar ayallarni we mulazimet ishliri bilen shughullinidighan kütküchi qizlarni öz ichige alidiken.

Radi'omizning heqsiz téléfon léniyisige kéliwatqan téléfonlardin melum bolushiche, hazir ürümchide eydiz késilining köpiyip kétishi bilen bir waqitta, kishilerning bu xil késelge bolghan yirginish we qorqush halitimu nahayiti éghir bolghan.

Radi'omizning ziyaritini qobul qilghan ürümchidiki bir ziyaliy ayal mezkur jaydiki eydiz mesilisining heqiqeten nahayiti éghir boluwatqanliqini tekitlep, "bundaq bolushi zeherlik chékimlik chekküchilerning künséri köpiyip kétishi bilen bir waqitta, zeherlik chékimlikni satquchilarningmu barghanséri ewj élip kétiwatqanliqidin " dep bildürdi. U yene hazir ürümchide zeherlik chékimlikni chékidighanlarning hemmisi dégidek Uyghur bolup, uni satquchilar xitay we tun'gan milliti ikenlikini, bu xil ehwalni körüp turghan saqchilarningmu pul üchün körsimu körmeske sélip, intayin mes'uliyetsiz bolup ketkenlikini melum qildi.

Péshqedem eydiz pa'aliyetchisining éytqanliri

Yéqinda xelq'araliq mukapatqa érishken yéshi 80 din ashqan xitayning dangliq eydiz pa'aliyetchisi doxtur gaw yawji'é xanim amérikigha kélip washin'gitonda ötküzülgen mukapatlash murasimi künining etisi erkin asiya radi'omizgha kélip, muxbirlarning ziyaritini qobul qilghanda, hazir xitay hökümiti teripidin élan qilin'ghan 31 ölke, sheher we rayonlarda, eydiz mesilisining künséri éghirliship kétiwatqanliqini hemde özining we sebdashlirining hemmila ölkige dégidek bérip tekshürüsh élip barghanliqini tekitlep, bularning arisida Uyghur élidiki eydiz apitining xitaydiki herqandaq ölkidikidin téximu bekrek éghir boluwatqanliqini bildürgen.

Gaw yaw jyé xanim söhbet jeryanida yene, xitay we Uyghur élidiki eydiz apitining yildin ‏- yilgha éghirlishiwatqanliqini tekitlesh bilen birwaqitta, "bizde hazir eydiz késili peqet jinsiy munasiwet yaki zeherlik chékimlik töpeylidinla emes, eng muhimi yenila qan sétish we qan élish qatarliq yollar bilen tarqalmaqta. Bulupmu bu xil ehwal hazir ayallar arisida téximu bek éghir bolup, doxturxanida bala tughush jeryanida, tughutni kontrol qilish üchün üzük sélish yaki opiratsiye qilish jeryanida qan arqiliq eydiz kisilini özige yuqturuwalghanlar sani nahayiti köp bolmaqta. Shuning bilen, anidin baligha yuqudighan ehwalmu ilgiriki yillardikidin köpiyishke bashlidi " dep körsetti. U yene " hazir xitay hökümiti eydiz késilining aldini alimiz 'dep quruq teshwiqat qilghini bilen, yer asti qan ponkitlirini yoqitishta, héchqandaq jiddiy chare- tedbirlerni qollan'ghini yoq. Qan arqiliq eydiz késilini özige yuqturuwalghanlar peqet xénen ölkisidila emes, bashqa ölkilerdimu nurghun, hetta xénen ölkisidikidinmu éghir " dep bildürdi.

Radi'omizning heqsiz léniyisige kéliwatqan téléfonlardin melum bolushiche, hazir Uyghur élide, xitay ölkiliridin kelgen aqqunlar teripidin échilghan yer asti shexsi qan ponkitliri yenila nurghun bolup, munasiwetlik nazaret qilish orunliri bu xil ehwalni körüp turupmu kari bolmighan. Bir qisim analizchilar Uyghur élidiki eydiz mesilisining bundaq éghir haletke chüshüp qilishi mezkur rayondiki eydiz heqqide élip bériliwatqan telim- terbiye we teshwiqat ishlirining dégendek yaxshi bolmaywatqanliqidin shundaqla hökümetning mezkur mesilide heqiqiy köngül bölmeywatqanliqidin we qattiq chare -tedbir qollanmaywatqanliqidin " dep bildürmekte. Lékin radi'omizning ziyaritini qubul qilghan nyu yorkta turushluq méditsina tetqiqatchisi muhemmet imin ependi " biz üchün hazirqi eng muhim mesile hökümettin ümid kütüp olturush emes, belki aldi bilen özimizni özimiz qutquzush mesilisi " dep tekitlep, öz oy pikirlirini mundaq ipadilidi. (Méhriban)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.