Gérmaniye - xitay munasiwetliridiki sürkilish


2007.01.04

Gérmaniye bash ministiri anjila merkilning hakimiyet béshigha chiqishi bilen, gérmaniye xitay otturisidiki uzundin buyan dawamliship kelgen ijil munasiwet, künséri buzulushqa qarap yüzlen'gen idi. Bash ministir anjila merkilning xitaygha qarita gérmaniyining sabiq bash ministiri shrodérge oxshash dostane bolmighanliqi, xitayni aldinqi bir yérim yilda xélila bi'aram qilghan bolsimu, xitay hökümiti bu xil nachar weziyetni uzun dawam qilmaydu, dep xata mölcherligen idi. Xitayning bu mölchirige sewep bolghan amil, elwette, xitay - gérmaniye otturisidiki 60 milyard dollardin halqip ketken iqtisadi kélishim idi. Emma xitay hökümiti bügün'ge kelgende, özining yéngilishqanliqini étirap qilishqa mejburlinidighan bir weziyetke duch kelmekte.

Gérmaniye metbu'atlirida xitay heqqidiki maqalilar köplep élan qilinmaqta

Bügünki gérmanlarning xitaygha tutqan mu'amiliside, héchqachanqigha oxshimaydighan soghuq bir kilimat höküm sürmekte. Bügün, gérmaniye metbu'atlirida xitaydiki insan heqliri depsendichilikige a'it xewerlerning salmiqi barghansiri köpiyishke bashlidi. Xitaydiki muhit bulghinishni eyibleydighan eserlerning salmiqi hessilep ashti. Xitaydiki teqlidchilikni pash qilidighan maqalilar qedemde bir közge chéliqidighan boldi. Téximu gewdilik bolghini؛ xitayning saxta tawarlirining yawropa bazarlirida tökme qilinip sétilishi wejidin, yawropa iqtisadining zor ziyan'gha uchrawatqanliqi heqqidiki shikayetlerning salmiqi éship ketti.

Bolupmu, gérmaniye tawarlirining xitaylar teripidin kopiye qilinip, bazargha sélinishi, hetta Made in Germany dégen marka bilen yasalghan saxta mehsulatlarning tamozhnining közidin qéchip, gérmaniye bazarlirigha qeder éqip kirishi, gérmanlarni ghezeplendürüshke bashlidi. Téxi bir qanche kun ilgiri gérmaniye metbu'atlirida élan qilin'ghan "dunyadiki her üch saxta tawarning biri xitayning" namliq xewerde, xitaylarning ayropilandin tartip, wélisipitke qeder bolghan mehsulatlarni kopiye qilip, 3 - dunya ellirige sétiwatqanliqi we bu seweblik gérmanlarning zor iqtisadi zerer körüwatqanliqi tilgha élinip ötkenidi.

Xitaylar téxnikiliq sorunlarda bolushi qarshi élinmaydu

Aldinqi ayda gérmaniyining myunxén shehride xelq'araliq öy esliheliri körgezmisi échildi. Bu körgezmige terjiman bolup qatnashqan méhrigül isimlik Uyghur qizi, ziyaritimizni qobul qilip, xitaylarning her xil sewebler bilen körgezmige qatnashturulmighanliqini éytti.

Bügün gérmaniyide, her qandaq xitayning yuqiri téxnikiliq orunlarda ishlishi, yuqiri téxnika saheside piraktika qilishi, yéngi téxnikiliq mehsulatlar körgezmisige qatnishishi men'i qilinmaqta. Gérmaniyining hökümitidin tartip puqralirigha qeder, xitaydin seskinish keypiyatining metbu'atlarda bu qeder ashkare tilgha élinishi kem körülidighan hadise idi. Bu hadise, germanlarda "sériq apet nezeriyisi" ning qayta bash kötürüp chiqishini meydan'gha keltüridighandek bir bishretni bermekte xitayning téxnika oghriliri we kopichiliqi, gérmaniye - xitay otturisidiki sürkilishning asasi sewebi bolsimu, bu sewepke yandashqan yene bir muhim sewep؛ éniq siyasiy tüs alghan insan heqliri mesilisi bolmaqta.

2006 - Yili yazda, xitay bash ministiri wén jyabaw gérmaniyige ziyaretke kelgende, bash minister anjila merkil xéli qattiq teleppuzda "biz iqtisadi menpe'etni dep, insan heqlirini chetke qayrip qoyalmaymiz, xitay özining insan heqliri mesilisige jiddi mu'amile qilishi kérek" dégen idi hemde, xitayning téxnika oghriliqi, kopiychiliq illetlirini tüzitishini alahide tilgha alghan.

Gérmaniye Uyghur munasiwitide yéngiliqlar barliqqa kelmekte

2006 - Yili 20 - öktebir küni, gérmaniye hökümet xadimliri Uyghurlargha hésdashliq qilip, xitayni ashkare eyiblesh ipadisinini bildürdi. Bawariyidiki yéshillar partiyisining mes'ulliridin biri bolghan margarita xanim, Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimni qobul qilghanda, Uyghurlargha düshmenlik qiliwatqan xitay bash konsuli yangni ishpiyonluqta eyiblep, sotqa béridighanliqini ashkarilidi. 11 - Ayning 24 - küni seher, gérmaniye gézitliri, Uyghurlarning milliy qurultiyigha tosqunluq qilghan xitay konsulini eyiblep metbu'atlarda xewerler élan qiliwetti. Téximu heyran qalarliqi, 24 - noyabir kech, 2 - nöwetlik d u q gha gérmaniye prézidénti Horz Kohler, bash ministiri anjila merkil we gérmaniyining ichki - tashqi ishlar ministirliqliri, her qaysi partiyiler mes'ulliri tebrik télégrammisi yollap, Uyghurlarning qurultiyini qutluqlidi.

11 - Ayning 30 küni, yéshillar partiyisining gérmaniye parlaméntidiki wekili wolker bek ependi, 614 neper parlamént ezaliri aldida Uyghurlar mesilini ashkare otturigha kötürüp chiqti. Undin ilgiri we kéyin, gérmaniye yuquri derijilik hökümet xadimliri, Uyghur milliy herikitining rehbiri, d u q re'isi rabiye qadir xanimni qobul qilip, Uyghurlar mesilisi heqqide söhbetler élip bardi. Bu bir qatar hadisiler؛ xitay - gérmaniye otturisidiki yoshurun sürkilishning resmiy ashkarilan'ghanliqining bir ipadisi bolup qaldi.

Siyasiy analizchilar؛ xitay hökümiti aliy aptonomiyichi tibetliklerdin bekrek, musteqilchi Uyghurlardin qorqatti. Bügün Uyghurlar yawropaning sana'et tereqqiyat merkizi bolghan gérmaniye hökümitining ashkare himayisige érishti. Dimek, ete pütün yawropaning ashkare himayisige érishidu. Gérmaniye - xitay otturisidiki pul üstige qurulghan munasiwetning ömri uzun'gha barmaydu, dep qarimaqta. D u q bolsa, biz Uyghur dewasini xelq'aralashturush basquchini bésip bolduq. Emdi milliy iradimizni emelge ashurush basquchini basimiz, démekte. (Ekrem)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.