Хитайниң ғәрбни ечиш сиясити уйғур ели һәм хәлқигә нимиләрни елип кәлди ? (2)


2004.11.25
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Хитай һөкүмити ғәрбни ечиш сияситиниң бу бәш җәрянида уйғур елиниң иқтисадий, сиясий, ишләпчиқириш,хәлқ турмуши, су иншаати, қатнаш трансипорт қатарлиқ һәр саһәлириниң тәрәққиятини зор қәдәмдә илгири сүргәнликини тәшвиқ қилмақта.

Әмма, ғәрбни ечиш сиясити йүргүзүлүватқан бу йилларда уйғур елиниң байлиқ мәнбәәлириниң тез сүрәттә ечилиши техиму көп хитай аққунлириниң уйғур елидә иш тепип маканлишишиға йол ачқан болса, ясалған пойиз, таш йол қурулушлири уйғур елиниң йәр асти һәм йәр үсти байлиқлириниң хитай өлкилиригә техиму тез сүрәттә тошулишиға қолайлиқ яритиватқанлиқи, бу хил тәрәққиятларниң уйғур ели һәм хәлқигә пайдиси болмайла қалмай, әксичә пилансиз қалаймиқан елип берилған боз йәр ечиш, кан байлиқлирини колаш, нефит қедиришқа охшаш қурулушлар уйғур елиниң екологийилик муһитини еғир дәриҗидә бузғунчилиққа учратмақта икән.

Ғәрбни ечиш техиму көп хитай аққунлирини елип кәлди

Ғәрбни ечиш борини билән бу бәш йил җәрянида хитай өлкилиридин уйғур елигә келиватқан хитай аққунлириниң сани күндин күнгә көпийиватқан болуп, илгири үрүмчи хәвәр тор бетидә пәқәт үрүмчи пойиз истансисиға хитай өлкилиридин һәр күни келиватқан хитай аққунларниң саниниң 30 миңға йетидиғанлиқи һәққидә хәвәр берилгән иди.

Йәнә уйғур райони шәһәр иқтисад тәкшүрүш оргининиң сентәбирдин елан қилған доклатида көрситилишичә, бәш йилдин буян уйғур елидә йилиға 400 миң әмгәк күчи көпийиватқан болғачқа, бу бәш йилда шәһәр һәм наһийиләрдики ешинда әмгәк күчи бир милйондин ешип кәткән болуп, әгәр уйғур елида ишсизлар сани мушу нисбәттә маңса йеқин кәлгүсидә еғир ишсизлиқ кризиси йүз беридикән.

Чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлири хитай һөкүмитиниң ғәрбни ечиш сияситиниң асасий мәқсиди уйғур елиға техиму көп хитай нопусини йөткәшни мәқсәт қилған дигән қарашта болуп, бу һәқтә дуня уйғур қурултийи рәиси, хәлқара вакаләтсиз милләтләр тәшкилатиниң баш катипи әркин алиптекин әпәнди мундақ диди :

Ғәрпни ечиш уйғур елиниң тәбии муһитиға еғир зә рбә бәрди

Уйғур елинң екиологийилик муһитиниң булғунишиму, ғәрбни ечиш сиясити йүргүзүлгән мушу йиллардин буян еғирлишиватқан болуп, уйғур елиниң хәвәр тор бәтлиридә бу һәқтә берилгән хәвәрләрдә уйғур ели тәбии муһитиниң начарлишишиға, пилансиз саяһәтчилик, пилансиз йәр қезиш, йәр ечишқа охшаш адәмләр тәрипидин елип берилған сүний бузғунчилиқларниң сәвәб боливатқанлиқи көрситилгән. Бу һәқтә тохталған әркин әпәнди, уйғур елиниң нөвәттики вәзийитидин ечиниватқанлиқини билдүрди :

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.