Xitayning gherbni échish siyasiti 6 yildin buyan Uyghurlargha néme élip keldi?


2006-07-25
Share
2005 ‏- Yili 30 – mart küni bir Uyghur kishi qeshqerdiki héytgah meschiti yénidin ötüwatmaqta. Gerche xitay Uyghur élide iqtisadning köp tereqqi qilghanliqini tekitlep kéliwatqan bolsimu, zéminning igisi bolghan Uyghurlar buningdin behr alalmay kelmekte.AFP

Yéqinda Uyghur aptonom rayonluq gherbni échish ishxanisi, xitay hökümitining Uyghur élide gherbni échish siyasitini yürgüzüwatqan alte yildin buyanqi netijilirini xulasilep élan qildi. Buningda hökümet da'iriliri "gherbni échish" istratégiyisining Uyghur élining her saheliridiki tereqqiyatini téz sür'ette ilgiri sürgenliki körsitilgen.

Xitay tilgha éliwatqan netijiler

Shinxu'a torining 25 - iyul küni buninggha da'ir bergen xewiride, gherbning gazini sherqqe yötkesh qurulushi, Uyghur élining, xitayning eng chong paxta bazisigha aylinishi, ili, qeshqerlerdiki tömür yol qurulushliri qatarliqlarni gherbni échish siyasiti yürgüzülgen alte yildin buyan, Uyghur élide qolgha kelgen eng büyük netijiler dep körsetken.

Shundaqla maqalide yene"alte yildin buyan Uyghur aptonom rayonining ishlepchiqirish omumi qimmiti 260milyard 900 milyon yü'en'ge yétip 5 yil ichide bir hesse köpeydi, Uyghur éli xelqining turmush sewiyisi nahayiti téz tereqqiy qildi, sheher, nahiye ahalisining yilliq otturiche kirimi 8100 yü'endin toghra kélidu, déhqan, charwichilarning yilliq kirimi bolsa 2400 yü'endin ashti" déyilgen.

Gerche xitay da'iriliri gherbni échish siyasitini alte yildin buyan izchil halda mushu yosunda teshwiq qilip, xitay hökümitining bu istratégiyilik pilanining Uyghur élini her jehettin tereqqiy qildurushni meqset qilghan bir siyaset süpitide körsitip kéliwatqan bolsimu emma, Uyghurlar xitay da'irilirining gherbni échishqa da'ir melum qiliwatqan sanliq melumatining Uyghur élidiki yerlik xelqning tereqqiyatini körsitip bérelmeydighanliqini, u peqet köchmen xitaylarni menpe'etlendüridighan, eksiche bolsa Uyghurlarni bar bolghan yashash shara'itidinmu mehrum qiliwatqan natoghra bir siyaset ikenlikini körsetmekte.

Gherbni échish emes belki, bulap qéchish

Radi'omizghimu Uyghur élidin buninggha da'ir nurghun inkaslar keldi. Shundaqla Uyghur élige qaratqan her qétimliq téléfon ziyaretlirimizdimu, Uyghurlarning xitay hökümitining Uyghur élide yürgüzüwatqan gherbni échish siyasitidin intayin narazi ikenliki melum bolmaqta.

Xitay hökümitining Uyghur élini asas qilip yürgüzüwatqan gherbni échish siyasiti chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchiliri teripidin "gherbni échish emes belki, bulap qéchish siyasiti " dep teriplinip kelmekte.

Xitay hökümitining Uyghur élide alte yildin buyan yürgüzüp kéliwatqan gherbni échish siyasiti, meyli Uyghur diyaridiki yaki chet'ellerdiki Uyghurlar bolsun, hemmisining naraziliqini qozghawatqan siyaset bolup, yighinchaqlighanda Uyghurlar xitay hökümitining bu istratégiyilik pilanini "Uyghur élining bayliqlirini xitaygha yötkesh shundaqla xitay köchmenlirini Uyghur éligha yötkeshni qanunlashturushni meqset qilghan, yerlik xelqning menpe'etige xiyanet qilishning hisabigha xitayni menpe'etlendüridighan siyaset dep teripleshmekte. (Gülchéhre)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet