Хитай даирилири ғоҗанияз һаҗи қәбристанлиқини йоқатмақчи(1)


2006-03-21
Share
Ғоҗанияз һаҗи

Үрүмчи шамалбағда, йәни иттипақ йоли билән йәнән йолиниң оттурисидики төпиликкә җайлашқан йол үстидә, бир ‏- икки миң кишилик мазар бар. Бу мазарға мейит көмүш бир қанчә йиллар илгирила мәний қилинған. Әмма бу йәрдики мазарларни уруғ ‏- туғқанлири вә уян - буян өткән адәмләр (мусулманлар) тохтап қираәтләр қилип йоқлап туриду.

Улуғ әрбаблар көмүлгән мазар

Чүнки бу 1931 - йилидики қумул инқилабиниң рәһбири, 1941 - йили шең шисәй тәрипидин мәхпи өлтүрүлгән уйғуларниң миллий қәһримани ғоҗинияз һаҗи башлиқ, сабит дамолла, мәсут сабири, қурбан қодай, шарипхан төрә қатарлиқ улуғ әрбаблар дәпнә қилинған мазардур. Гәрчә ғоҗиниязһаҗи мазири йиллардин бери ремонт қилинмай, конирап, гүмбизиниң йерими дегүдәк өрүлүп чүшкән болсиму, әмма бу улуғниң қәбрә бешидин киши айиғи үзүлмәйду, гүлләр өксимәйду.

Йеқиндин буян тәңритағ районлуқ хәлқ һөкүмити шундақла иттипақ йоли мәһәллә комитити бирликтә бу мазарниң -31мартқичә көчүрүлидиғанлиқи, мазар орниға орман бина қилинидиғанлиқи, көмүлгән җәсәтләрниң игилириниң җәсәт сөңәклирини тез арида йөткиши керәклики һәққидә уқтуруш чиқирип қойған.

Биз мәзкур учур һәққидә мунасивәтлик даириләрдин йәниму тәпсили мәлумат елиш үчүн, ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқини көчүрүшкә бивастә мәсул болған орун - үрүмчи тәңритағ райони иттипақ йоли мәһәллә комитетиға телефон қилдуқ.

Зияритимизни қобул қилған бир хадим, нөвәттә қәбрә көчүрүш пиланиниң рәсмий иш башлиғанлиқини билдүрди. Һәмдә бу ишқа омумйүзлүк түзәш вә тәртипкә селиш ишханисиниң мәсул болуватқанлиқини ейтти.

Хәлқниң қәблидә музейхана

Ғоҗанияз һаҗиниң шинҗаң радио телевизийә идарисиниң ян тәрипигә җайлашқан қәбристанлиқтики қәбриси.

Биз бу хәвәрниң ишәнчилик икәнликини билгәндин кейин, үрүмчидики уйғурларниң қәбрә көчүрүшкә болған инкаслирини билиш мәқситидә, мазар әтрапида олтурушлуқ аһалиләргә телефон қилдуқ. Телефонимиз уланған бир уйғур аял, ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқиниң көчүрүлүш һәққидики хәвәрни биздин аңлаватқанлиқи үчүн чөчүп кәтти.

Игилишимизчә, хитай һөкүмитиниң ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқини көчүрүш пилани йиллардин бери хәлқниң қаршилиқи билән әмәлгә ашмиғанлиқи үчүн, бу қетим пәқәт қәбристанлиққила уқтуруш чаплиған. Шундақла, қәбрә көчүрүшкә наһайити аз вақит берилгән. Нөвәттә бу қәбристанлиқтики җәсәт сөңәклири үрүмчидики гүлбағ мусулманлар қәбристанлиқиға көчүрүлүшкә башлиған.

Күчлүк инкаслар

Қәбрә көчүрүш, инсаний әхлақ җәһәттә өлгүчигә болған һөрмәтсизлик, уйғурларниң диний өрп адәтлири бойичә алғандиму еғир алидиған бир қилмиш болғанлиқтин, шамалбағ ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқини көчүрүш, оқтурушидин хәвәрдар болған кишиләрдә наразилиқлар пәйда қилғандин сирт, бу мазар ғоҗинияз һаҗиға охшаш улуғлар дәпнә қилинған җай болғанлиқтин, кишиләрдә һөкүмәтниң бу пиланиға қарита қарши инкаслар пәйда болмақта икән.

Биз ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқини даим йоқлап туридиған зиялийлардин бирини тепип, хитай һөкүмитиниң немә үчүн бу мазарни көчүрүш мәқситидин йиллардин бери янмайватқанлиқиға даир мәсилиләр һәққидә сөһбәтләштуқ. У, мәсут сабири, ғоҗинияз һаҗи, сабит дамолла вә башқа бир қисим тарихий кишиләрниң у йәргә көмүлгәнликини, бу мазарниң уйғур қазақ вә башқа милләт кишилири тәрипидин зиярәт қилинип келиватқанлиқини, хитайларниң бу мазарни көчүрүш арқилиқ, бу йәргә көмүлгән қәһриманларни уйғур хәлқиниң қәлбидин йоқатмақчи болғанлиқини ейтти. (Гүлчеһрә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт