Хитай даирилири ғоҗанияз һаҗи қәбристанлиқини йоқатмақчи(2)


2006-03-22
Share

Үрүмчидики кишиләрдин игә болишимизға қариғанда, хитай һөкүмити он нәччә йиллардин буян, ғоҗинияз һаҗи, сабит дамолла, мәсут сабири қатарлиқ уйғур миллий қәһриманлири ятқан үрүмчидики кона қәбристанлиқни йөткәш нийитидин янмай кәлгән шундақла буниңға түрлүк сәвәбләрни көрситип кәлгән болсиму, хәлқниң наразилиқи сәвәблик мәқситигә йетәлмигән. Әмма йеқинда хитай һөкүмити туюқсиз бу қәбристанлиқни март ейиниң ахириғичә йөткәйдиғанлиқи һәққидә оқтуруш чиқирип һәркәт башлиған.

Гәрчә буниңдин хәвәр тапқанлар анчә көп болмисиму, хитай һөкүмитиниң ғоҗинияз қәбристанлиқини йөткәшкә қайта қол тиққанлиқидин нәпрәтләнмәктә.

Тарихи әслимә

Тарихий әслимиләрдә хатирилинишичә ғоҗинияз һаҗи 1881 - йили қумулда чарвичи аилисидә туғулуп өскән. У 1907 - йили турпан хәлқ қозғилиңи, 1912 - йили төмүр хәлипә қозғилиңиға қатнишиду һәмдә 1931 - йили 4 - айниң 12 - күни қумул инқилабиға қоманданлиқ қилиду. 1937 - Йили ғоҗинияз шиң шисәй тәрипидин топилаң көтүрүшкә урунған дәп түрмигә ташлиниду һәмдә 1941 - йили мәхпи өлтүрүлгәндин кейин, үрүмчи людавандики дөңлүкләргә башқа җәсәтләр билән намсиз қәбрә ичигә көмүлиду.

1947 - Йилиға кәлгәндә шәрқий түркистан һөкүмәт рәиси әхмәтҗан қасимниң күч чиқириши билән мәрһумниң җәсити людавандин тепилип дәлилләнгәндин кейин, шу йили язда дағдуғилиқ катта матәм мурасимлири билән кона қәбристанлиққа дәпнә қилинип гүмбәз қатурулиду. Шундин етибарән бу қәбристанлиқниң нами ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқи дәп атилип кәлгән. Мана шундин башлап ғоҗинияз һаҗи башлиқ миллий қәһриманларниң қәбрисигә хәлқ гүлләр йепип зиярәт қилип кәлмәктә.

Вәтән оғли ғоҗинияз һаҗи өлгәндин кейинму бәдәл төлимәктә

Қәһриман оғлан ғоҗинияз һаҗи, мәңгү яд етимиз, ишлириңизға чоқум вариуслиқ қилимиз. 1995 –Йил 4-яниң 5-күни. (Ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқтики ялдамилардин)

Үрүмчидин ғоҗинияз қәбристанлиқиниң көчүрүлшини аңлиғандин кейин чәксиз азабларға чөмгән бир уйғур зиялийси зияритимизни қобул қилған иди. У киши йүрәк сөзлирини пәқәт радио арқилиқла ипадиләшкә мәҗбур икәнликидин сөзләшкә җүрәт қиливатқанлиқини ипадиләп, вәтән оғли ғоҗинияз һаҗи шәрқий түркистан азадлиқи үчүн өлгәндин кейинму бәдәл төлимәктә, мән өзәмдин биз немә қилдуқ дәп сориғим келиду? дәп ғоҗинияз һаҗи һәққидә сөз башлиди:

"Ғоҗиниязниң қәбриси бир рәһбәрниң қәбриси. Һазир сәйпидин вә бурһанларниң қәбрисигә һечким чиқмайду. Уланбайдики у қәбристанлиққа бирәрси чиқип әсләп бирнемә язғининиму көрмидим, у қәбриләр топа бесип туриду. Немишқа ғоҗиниязниң йоқилип кетәй дәп турған қәбрисини кишиләр 60 нәччә йилдин бери йоқлап туриду дегәндә, мениңчә шу ғоҗиниязниң роһи кишиләрниң ирадисигә вәкиллик қилғанлиқи үчүн шундақ туриватиду дәп қараймән".

"Йеқинқи йиллардин бери (қәбригә) йезилған хәтләр 50 – йилларда йезилған ‘йоқлап кәлдуқ’, ‘әсләймиз’ дегән хәтләргә охшимайду. Һазир ‘биз күрәшкә тәйяр’, ‘сизниң йолиңиз билән мустәқиллиқ күрүшини таки ахириғичә елип баримиз’ дәйдиған ирадиләр йезилған. Демәк вақитниң өтүши билән, у йоқилип кетиш әмәс бәлки уйғурларниң һәр хил күрәш ирадилири ‘террорчилиқ’ дәп бастуриватқан әһвалда, кишиләр өзлириниң ирадисини ғоҗиниязниң қәбрисини йоқлаш арқилиқ ипадиләп туриватиду. Шуниң үчүн, (хитай һөкүмити) қәбрини көчүрүш үчүн һәр хил васитиләрни қоллиниватиду. Ғоҗинияз һаҗиниң қәбрисини көчүрүш маһийәттә ғоҗинияз һаҗиниң роһини көчүрүш, йоқитиш үчүн боливатқан иш. (Хитайлар) қаттиқ юмшақ йоллар билән йөткишиму мумкин, әмма ғоҗиниязниң роһи униң билән йоқалмайду. Униң роһиға варислиқ қилидиған бу инқилабий роһ мениңчә йүтмәйду.

Ғоҗинияз һаҗиниң һаят туғқанлиридин игилишимизчә улар мәрһумниң җисминиң бу қетим йәнә көчүрүлишидин азаблиниватқан болуп, улар мәрһумниң өз һаятини мушу диярға хәлққә аташ бәдилигә хәлқ тәрипидин әзизләнсиму, әмма һөкүмәтләр тәрипидин һазирға қәдәр җисми һәм роһиниң хатирҗәмсизләндүрүлүватқанлиқидин өкүнүп үнсиз яш төкмәктә икән.

Унтулмас ялдама

Қәлбимдә тавланди пиғанлиқ нида, қәбрәңниң муңланған қәддини көрүп, қандақму чидаймән от йүрәк бова, мәнму бир пәрзәнтиң, бир нәврәң туруп.

Қәбрини даима зиярәт қилип келиватқан зиялийлардин игилишимизчә, гәрчә ғоҗинияз һаҗиниң қәбриси қатурулғандин буян ремонт қилинмай кәлгәчкә гүмбәзниң тамлири өрүлүп чүшкән болсиму, қәбриниң өп-чөрисигичә зиярәт қилғучиларниң мәрһумға атап язған беғишлимилири билән толуп кәткән. Уларниң билдүрүшичә қәбригә йезилған баянлардин хәлқниң бу вәтәнпәрвәр оғланни қанчилик қәдирләйдиғанлиқини, вәтән хәлқ үчүн, миллий мустәқиллиқ үчүн күрәш қилип қан аққузған шаһитларниң мәңгү яд етилидиғанлиқи шундақла бу қәбриниң миллий ғурур һәмдә мустәқиллиқ арзусиниң симовили сүпитидә қәд көтүрүп туруватқанлиқи көрүнүп туридикән. Кишиләрниң билдүрүшичә дәл мана мушу сәвәб хитай һөкүмитиниң бу қәбристанлиқни йөткишигә сәвәб болған.

Хитайниң мәқсити кейинки әвладлиримизни бихуд һаләттә йетилдүрүп чиқиш

Хитай даирилириниң ғоҗинияз һаҗи қатарлиқ хәлқ қәһриманлири миллий азадлиқ җәңчилири ятқан қәбристанлиқни көчүридиғанлиқи һәққидики хәвәр нөвәттә чәтәлләрдә яшаватқан уйғур зиялйлири шундақла ғоҗинияз һаҗиға охшаш миллий қәһриманлар яндурған мустәбитликкә қарши исян мәшилини өчүрмәй келиватқан, мустәқиллиқ избасарлири болған паалийәтчиләрниң қаттиқ наразилиқини қозғимақта. Бу һәқтә дуня уйғур қурултийи баш катипи долқун әйса әпәнди хитай даирилириниң қәбрә йөткишини миллий һәм тарихий изларни йоқитишқа охшаш явуз мәқсәтләр йошурунған, қәбиһ һәркәт дәп әйиблиди:

Ғоҗинияз һаҗиниң қәбрисини көчүрүш маһийәттә ғоҗинияз һаҗиниң роһини көчүрүш, йоқитиш үчүн боливатқан иш. (Хитайлар) қаттиқ юмшақ йоллар билән йөткишиму мумкин, әмма ғоҗиниязниң роһи униң билән йоқалмайду. Униң роһиға варислиқ қилидиған бу инқилабий роһ мениңчә йүтмәйду.

"Бу хитай һөкүмитиниң вәһши, қәбиһ сүйиқәстиниң йәнә бир қетим ашкарилиниши. Бу мусулманлиқ вә миллий әнәнимиз хилап бир һәрикәт шундақла инсан үчүн гунаһ болидиған бир һадисә. Биз техи бирқанчә күн илгирила дуняда нәччә он миңлиған инсанларниң қатили болған диктатор милосовичниң җәсидигиму һөрмәт көрситип, униң вәсийити бойичә (җәсидини) өзиниң өйигә көмгәнликигә пүтүн дуня шаһид боливатқан бир дуняда яшаватимиз. Шундақ туруқлуқ, шундақ бир қатилниң, шундақ бир диктаторниң җәсидигиму һөрмәт қиливатқан бир шараитта, уйғур хәлқиниң бир миллий рәһбири, қәһримани болған ғоҗа нияз һаҗиниң қәбристанлиқини йөткәшкә уруниватқанлиқи еғир бир җинайәт, пүтүн уйғур хәлқигә қилинған йәнә бир қетимлиқ һақарәт. Буниңға сүкүт қилиш мумкин әмәс, тәхир қилиш мумкин әмәс. Униң үстигә хитай һөкүмити қумул инқилабини вәтәнпәрвәрлик инқилаб дәп, ғоҗанияз һаҗини вәтәнпәрвәрләр қатарида санап келиватиду. Бундақ бир шәхсниң (қәбрисиниң) бүгүнки күндә орман бәрпа қилиш баһаниси билән йөткимәкчи болғанлиқи, миллий изни өчүрүшкә уруниватқанлиқи, тарихи шәхслиримизниң, милли әрбаблиримизниң тирикигә әмәс, өлүп кәткәнлиригиму қайта өлүм җазаси бериватқанлиқидәк һадисә. Бу шәрқий түркистандики уйғур, қазақ, җүмлидин уйғур хәлқини қаттиқ ойға салидиған, вә җидди муамилә қилишқа тегишлик болған һадисә. Орман бәрпа қилиш тоғра келидиған болса, бу йәрни, йәни заратгаһлиқни бағу-бостан қилиш мумкин. Демәк бу бир баһанә, шуниң үчүн бу мәсилиниң өзи бир миллий йоқитиш, хәлқимизгә қилинған бир һақарәт. (Хитайлар) буларниң һәммисини йоқ илип, бурһан шәһидидәк, сәйпидиндәк миллий мунапиқ, миллий хаинларниң қәбристанлиқини наһайити яхши ясап қоюп ‘мана уйғурларниң тарихта өткән қәһриманлири бу, демәк уйғурларниң һәммиси вәтәнниң бирликини қоғдап кәлгән вәтәнпәрвәр инсанлар’ дәп, һәқиқий шәрқий түркистан хәлқигә вәкиллик қилидиған миллий рәһбәрлиримизниң изини тарихтин өчүрүш, кейинки әвладлиримизни бихуд һаләттә йетилдүрүп чиқишниң бир шәрт-шараитини һазирлаватиду. Шуниң үчүн бу мәсилидә вәтән ичи вә сиртидики пүтүн қериндашлиримизниң, өзини уйғур дәп қариған һәр бир қериндашлиримизниң бу мәсилидә сәгәк болуши вә қолидин келишичә наразилиқ паалийәтлирини қилиши зөрүр. Бу мәсилигә игә чиқиши, бу мәсилигә болған наразилиқини оттуриға қоюши шәрт дәп ойлаймән". (Гүлчеһрә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт