Ғоҗинияз һаҗи қәбрә ташлиридин абидиләр


2006-03-23
Share

Хитай даирилири хәлқниң наразилиқлириға қаримай нөвәттә ғоҗинияз һаҗи, сабит дамолла, мәсут сабири қатарлиқ уйғурларниң миллий қәһриманлири дәпнә қилинған, улуғ мазар - үрүмчи шамалбағ ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқини көкәртиш баһанисида көчүрүшкә һәрикәт қилмақта.

Әгәр хитай даирилириниң мәзкур пилани ишқа ашса, әсли тарихий ядикарлиқ орнида қоғдилидиған бу мазар вәйран қилинғандин башқа, ғоҗинияз һаҗи башлиқ уйғур миллий азадлиқи үчүн қан төккән әзимәтләр, миллий қәһриманларниң гүмбәз һәм қәбрә ташлириға оюлған, уйғурларниң роһиға, арзулириға вәкиллик қилидиған қол язмиларму йоқ қилиниду.

Бу абидиләр йиқилиш алдида, ғоҗинияз һаҗи қәбрисигә зиярәт қилғучилар тәрипидин йезип қоюлған қол язмилар йоқилиш алдида, игә болған матирияллиримиз асасида, биз ихласмәнлиримизгә қәбригә түрлүк қәләмләр билән йезилған пүтүкләрни тонуштурушни тоғра таптуқ.

Ташта қалдурулған абидиләр

юрт оғли ғоҗинияз һаҗи мәқбәриси, 1947 - йили үрүмчи кона қәбристанлиқиға һәшәмәтлик қилип қатурулғандин буян, бу миллий қәһриманни зиярәт қилидиған кишиләрниң айиғи үзүлмәй кәлгән. Уйғур елиниң һәр қайси җайлиридин кәлгән кишиләр униң роһиға атап узақ- узақ дуалар қилип қайтиду, бәзилири қәбрә ичидики гәҗ билән сувалған там йүзигә һәр хил қәләмләрдә, қәләм тапалмиғанлири һәтта пичақ, сим, яғач ‏- ташлар билән өзиниң бу вәтәнпәрвәр әрбабқа болған һөрмәт сөзлирини йезип қалдурған.

1960 - Йилларда гәрчә гүмбәзниң йерими дегүдәк өрүлүп чүшкән болсиму, кишиләр йәнила төт булуңда сақ қалған орунларға үсти- үстиләп беғишлима һәм ирадилирини билдүридиған сөзләрни йезип кәлгән.

Игә болған чәклик матирияллиримизға асасланғанда, һазир ениқ оқуғили болидиған пүтүкләр әллик нәччә парчиға йетидикән. Ғоҗинияз һаҗиниң қәбрисигә йезилған бу пүтүкләрниң вақти һәм мәзмунлиридин уйғурларниң дәври характерлик роһи өзгиришлири ипадилинип туриду.

50 - 60 - Йиллар

Ғоҗинияз һаҗи қәбриси җайлашқан гүмбәз

50 - Һәм 60 - йилларда зиярәт қилғучилар асасән мәрһумниң мәңгү унтулмайдиғанлиқини ипадиләйдиған мундақ сөзләрни қалдурған:

Бисмиллаһир рәһмани рәһим, бизләрки кучадин кәлгән тумақчи имин ахун, хелил ахун, абдушүкүр ахунлар, ғоҗинияз һаҗимниң тупрақ бешиға келип зиярәт қилип қайттуқ. 1950 – Йили 10 - айниң 20 си

Сидиқ бәкри, әршидин һапизлар келип инқилабий устазни, хәлқниң улуғ оғланини әсләп қәбригаһиңизни зиярәт қилдуқ. 1953 - Йили 5 - айниң 2 - күни

Вәтән үчүн қурбан болған қәһриман ғоҗинияз һаҗиниң ятқан йери җәннәттә болғай! Алтайдин һаҗи. 1954 - Йили 10 - ай.

Шәрқий түркистан мәңгү һаят! ғоҗинияз қәлбимиздә мәңгү һаят! 1958 - Йили -5 - айниң 29 – күни. Абдулла

80 – 90 - Йиллар

Қәһриман оғлан ғоҗинияз һаҗи, мәңгү яд етимиз, ишлириңизға чоқум вариуслиқ қилимиз. 1995 –Йил 4-яниң 5-күни. (Ғоҗинияз һаҗи қәбристанлиқтики ялдамилардин)

Әмди 1980 - йиллардин кейин уйғурларниң мустәқиллиқ еңиниң қайта ойғанғанлиқини һәмдә вәтәнпәрвәрликни ипадә қилидиған мундақ хитаблар йезилған:

Мәрһум ғоҗинияз һаҗимниң ишлириға мәңгү варслиқ қилимиз! һөрлүк үчүн ахирғичә күрәш қилимиз. Шәмшинур, зөһрә. 1987 - Йили 4 - айниң 27 – күни.

Түрк оғли қоҗамнияз мәрһумни корип қайттуқ. Җуман, сапарқан. 1988 - Йили 4 - айниң 19 – күни.

Тәңритағ ойғинип әтрапқа бақти, тарим толғинип долқунлап ақти. Йиллар күрәш дәврини тапти, арсланлар ниҗатлиқ уриғин чачти. 1990 - Йили. (Намсиз)

Бу қәбрини бәк кечикип көргинимдин өкүндүм, сизгә шан‏- шәрәпләр мәнсүп болсун! 1990 - Йили 10 - айниң 2 – күни. Рәшидә

Уруқлар бихлинип ярғанда тупрақ, арқидин ойғинип чиқиду япрақ. Учқунини өчүрүп көрәңләп кәтмә, қудрити униңдин от болуп янмақ. 1992 - Йили 4 – айниң 11- күни. Ғени муһәммәд

Сизниң оқиңиз чала тегип қалди, бизниң оқимиз чоқум дүшмәнниң йүрикигә тегиду. 1997 - Йили 10 – ай. Ғени.

Биз уйғурлар қорқунчақ болуп қалдуқ, күрәш қилайли! 1996 – Йили 8 – ай. Һәсән

Қәлбимдә тавланди пиғанлиқ нида, қәбрәңниң муңланған қәддини көрүп. Қандақму чидаймән от йүрәк бова, мәнму бир пәрзәнтиң, бир нәврәң туруп. 1994 - Йили 6 - айниң 12 – күни. Қумулдин нурабдулла, әли, рустәм

21 – Әсир

Сизниң оқиңиз чала тегип қалди, бизниң оқимиз чоқум дүшмәнниң йүрикигә тегиду. 1997 - Йили 10 – ай. Ғени.

Мулаһизичиләр, хитай һөкүмити йеқинқи бир нәччә йилдин буян мустәқиллиқ арзуси болған уйғурларни үч хил күчләргә зәрбә бериш, террорчилиққа қарши туруш баһанисида йәниму қаттиқ бастуруп кәлди. Әмма ғоҗинияз һаҗи қәбрисигә йеқинқи йилларда йезилған баянларға қариғанда, әксичә уйғур йеңи әвладлири шундақла яшларниң миллий роһи һәмдә шәрқий түркистан мустәқиллиққа болған ишәнчиси һәм ирадисиниң барғанчә күчийип бериватқанлиқини һес қилмақ тәс әмәс, дәп билдүрди.

Ғоҗинияз бова сизни мәңгү әсләймиз, бизму сиздәк болушни ойлаймиз. Хатирҗәм йетиң, биз чоқум азадлиқни қолға кәлтүримиз! 2000 - Йили 6 - айниң 16 – күни

Немишқа бундақ бизниң һалимиз? чиқмасму ғоҗинияздәк, қәһриманимиз? 2000 - Йили 12 - айниң 7 – күни. Абдулла

Қәбрәңни ахир таптуқ, қисас ирадини күчәйтиду! 2000 - Йили 12 - айниң 28 - күни

Мән чоң болғанда қәбриңизни чоқум оңшаймән! Ғулҗа: вәли. 2001 - Йили 7 - ай

Күрәшчан уйғур пәрзәнтлири биз, әзәлдин җәңгивар ата- бовимиз. Бүгүнки" бәхт" биз үчүн немә? кәлгүси бәхткә тәйяр җенимиз. Универстети оқуғучилири. 2002 - Йили 6 - ай

Уйғур оғлани қәһриман бова, әсләп кәлдиммән қәбрәң бешиға. Сөзүмни қилалмай йүрәклик товва, яшлирим төкүлди қәбрәң тешиға. Атуш: рәна. 2003 - Йили 8 - айниң 2 - күни

Әй уйғур сәнму бир адәмдәк яша, һәргизму хар болма хитай қолида. Қуллуқтин һөрлүккә еришиш үчүн, җан бәрсәк әрзийду күрәш йолида. Шинҗаң университети оқуғучилири: 2005 – йили 8 - айниң 7 - күни

Ғоҗинияз бова, қәбрәң бузулсиму, сениң азадлиқ, һөрлүк үчүн күрәш қилиш роһиң әвладтин -әвладқа яшайду, чечәкләп мевә бериду. Университет оқуғучилири. 2005 - Йили 8 - ай.

Һөрмәтлик ихласмән, мана сиз бу минутларда вәтән-милләт үчүн қан төккән бир миллий қәһриманниң қәбрисигә йезилған сөзләрни аңлимақтисиз, гәрчә бу сөз‏ - ибариләр пат арида ғоҗинияз қәбристанлиқиниң көчүрилиши билән тәң йоқ қилинсиму, әмма ғоҗинияз һаҗи қатарлиқ миллий қәһриманларниң бүйүк образи һәм роһи хәлқиниң қәлбидә бузулмас абидә сүпитидә сақлиниду. (Гүлчеһрә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт