Германийидики уйғурлар барин инқилабиниң 20 йиллиқини хатирилиди

4 - Айниң 5 - күни, барин инқилабиниң 20 йиллиқи мунасивити билән дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғурлар түрлүк шәкилдики хатириләш паалийәтлирини уюштурди.
Мухбиримиз әкрәм
2010.04.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Bingtuan-Xitayliri-we-Barin-Inqilapchiliri-tutqunda-305.jpg Сүрәттә, барин инқилабчилирини тутуш вә қирғин қилишқа қатнашқан биңтуән хитай қораллиқ "деһқан" лиридин бир көрүнүш.
File Photo

Германийә уйғурлириму мюнхендики чоңлар мәшрипиниң саһипханлиқ қилиши билән, д у қ ниң баш шитабида барин шеһидлирини әсләш вә уларниң роһиға дуа - тилавәт қилиш мурасими өткүзди. Чоңлар мәшрипиниң қазиси, д у қ муавин баш тәптиши нурмуһәммәд розахун әпәнди бу паалийәт һәққидә мәлумат берип өтти.
 
Барин вәқәси тоғрисидики мәлуматларға асасланғанда, хитай коммунист һакимийити уйғур вәтинигә таҗавуз қилип киргән 1949 - йилидин буян, барин йезисида төт қетим чоң типтики қораллиқ қозғилаң йүз бәргән.

Биринчи қетимлиқ қозғилаң барин йезисиниң йеза башлиқи һеким таш рәһбәрликидә 1950 - йили 7 - айда партлиған болуп, бу қозғилаң хитай армийиси тәрипидин қанлиқ бастурулған вә һеким таш башлиқ бир қисим қозғилаңчилар өлүмгә һөкүм қилинған.

Иккинчи қетимлиқ қозғилаң, 1969 - йили 8 - айниң 16 - күни әзиз осман башчилиқида баринда партлиған болуп,  қозғилаңчилар ақтудики хитай армийисиниң қорал - ярақ амбириға һуҗум қилип, 300 кишилик бир қораллиқ қошун билән хитайға қарши җәң қилған. Бу қетимқи қозғилаңму қанлиқ бастуруветилгән.

Үчинчи қетимлиқ қозғилаң 1969 - йили 8 - айниң 20 - күни баринлиқ мәмәт әйса дегән кишиниң рәһбәрликидә партлиған. 700 Кишилик қораллиқ қозғилаңчилар хитай һакимийитигә қарши уруш қилған. 1990 - Йили 5 - апрелдики вәқә болса, бариндики 4 - қетимлиқ қораллиқ қозғилаң болуп, 4 қетимлиқ вәқәниң һәммисила қанлиқ бастурушқа учриған.
 
Германийидики уйғур зиялиси күрәш атахан әпәнди бу инқилаб тоғрисида тохтилип, барин вәқәсиниң уйғурлар мәсилисиниң хәлқарада тонулуши үчүн актип рол ойниғанлиқини, барин вәқәсиниң тарихий әһмийитиниң наһайити зор икәнликини тәкитлиди.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.