Gérmaniyidiki Uyghurlar barin inqilabining 20 yilliqini xatirilidi

4 - Ayning 5 - küni, barin inqilabining 20 yilliqi munasiwiti bilen dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlar türlük shekildiki xatirilesh pa'aliyetlirini uyushturdi.
Muxbirimiz ekrem
2010.04.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Bingtuan-Xitayliri-we-Barin-Inqilapchiliri-tutqunda-305.jpg Sürette, barin inqilabchilirini tutush we qirghin qilishqa qatnashqan bingtuen xitay qoralliq "déhqan" liridin bir körünüsh.
File Photo

Gérmaniye Uyghurlirimu myunxéndiki chonglar meshripining sahipxanliq qilishi bilen, d u q ning bash shitabida barin shéhidlirini eslesh we ularning rohigha du'a - tilawet qilish murasimi ötküzdi. Chonglar meshripining qazisi, d u q mu'awin bash teptishi nurmuhemmed rozaxun ependi bu pa'aliyet heqqide melumat bérip ötti.
 
Barin weqesi toghrisidiki melumatlargha asaslan'ghanda, xitay kommunist hakimiyiti Uyghur wetinige tajawuz qilip kirgen 1949 - yilidin buyan, barin yézisida töt qétim chong tiptiki qoralliq qozghilang yüz bergen.

Birinchi qétimliq qozghilang barin yézisining yéza bashliqi hékim tash rehberlikide 1950 - yili 7 - ayda partlighan bolup, bu qozghilang xitay armiyisi teripidin qanliq basturulghan we hékim tash bashliq bir qisim qozghilangchilar ölümge höküm qilin'ghan.

Ikkinchi qétimliq qozghilang, 1969 - yili 8 - ayning 16 - küni eziz osman bashchiliqida barinda partlighan bolup,  qozghilangchilar aqtudiki xitay armiyisining qoral - yaraq ambirigha hujum qilip, 300 kishilik bir qoralliq qoshun bilen xitaygha qarshi jeng qilghan. Bu qétimqi qozghilangmu qanliq basturuwétilgen.

Üchinchi qétimliq qozghilang 1969 - yili 8 - ayning 20 - küni barinliq memet eysa dégen kishining rehberlikide partlighan. 700 Kishilik qoralliq qozghilangchilar xitay hakimiyitige qarshi urush qilghan. 1990 - Yili 5 - apréldiki weqe bolsa, barindiki 4 - qétimliq qoralliq qozghilang bolup, 4 qétimliq weqening hemmisila qanliq basturushqa uchrighan.
 
Gérmaniyidiki Uyghur ziyalisi küresh ataxan ependi bu inqilab toghrisida toxtilip, barin weqesining Uyghurlar mesilisining xelq'arada tonulushi üchün aktip rol oynighanliqini, barin weqesining tarixiy ehmiyitining nahayiti zor ikenlikini tekitlidi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.