Gollandiyede 'mexmut qeshqiri ilmiy muhakime yighini' ötküzüldi

Birleshken döletler teshkilati pen - ma'arip komitéti 2008 - yilini mexmut qeshqirini xatirlesh yili élan qilghandin kéyin dunyaning herqaysi jaylirida bolupmu türkiye we ottura asiya türkiy jumhuriyetliride nurghun pa'aliyetler élip bérildi.
Muxbirimiz erkin tarim
2009-01-27
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, türkiye til tetqiqat idarisi bashliqi prof. Dr. Shükri aqalin ependining yighinda söz qiliwatqan körünüshlerdin biri.
Süret, türkiye til tetqiqat idarisi bashliqi prof. Dr. Shükri aqalin ependining yighinda söz qiliwatqan körünüshlerdin biri.
RFA Photo / Erkin Tarim

2009 - Yili kirgendin kéyinmu mexmut qeshqiri heqqidiki pa'aliyetler dawam qilmaqta. 1 - Ayning 25 - küni gollandiyining amstérdam shehiridiki anatoliye wexpining yighin zalida mexmut qeshqiri ilmiy muhakime yighini ötküzülgen.

Bu yighinni gollandiyede pa'aliyet ötküzüwatqan türki tetqiqat merkizi, yawrupa türk démokratlar birliki, gollandiye türk yazghuchilar jem'iyiti, ezerbeyjan medeniyet jem'iyiti, we iraq türkmenliri insan heqliri wexpi qatarliq 8 ammiwiy teshkilat ortaqliship uyushturghan bolup, bu yighin'gha yawropada yashawatqan qérindash türkiy milletlerdin köp sanda kishiler qatnashqan.

Bu yighinda türkiyidin alahide teklip bilen qatnashqan türkiye re'is jumhuri bashsékrétari prof. Dr. Mustafa isen, türkiye til tetqiqat idarisi bashliqi prof. Dr. Shükri aqalin, türkiye jumhuriyitining gollandiye bash'elchisi selahettin alpar qatarliq kishiler qatnashqan we söz qilghan. U yighinda qilghan sözide ulugh alim mexmut qeshqiri we uning esiri türkiy tillar diwanini yawropada yashawatqan yash nesillerge ögitishning ehmiyiti üstide toxtalghan.

Türkiye jumhuriyiti dölitining mexmut qeshqiri we uning esiri türkiy tillar diwanini yash nesillerge ögitish we bu heqte tetqiqat élip bérishqa alahide ehmiyet bériwatqanliqini tekitligen bash'elchi, pütün dunyadiki türkiy milletlerningmu bu ortaq qimmetke ehmiyet bérishi kéreklikini tekitligen.
Süret, türkiye jumhuriyiti teripidin, mexmut qeshqirining tughulghanliqining 1000 - yilliqi munasiwiti bilen mexmut qeshqiri sizghan, dunya xeritisi chüshürülgen tengge pulning süriti.
Süret, türkiye jumhuriyiti teripidin, mexmut qeshqirining tughulghanliqining 1000 - yilliqi munasiwiti bilen mexmut qeshqiri sizghan, dunya xeritisi chüshürülgen tengge pulning süriti. RFA Photo / Erkin Tarim

Yighin'gha alahide teklip boyiche türkiyidin qatnashqan türkiye til tetqiqat idarisi bashliqi shukri aqalin mexmut qeshqirining kimliki, hayati we yézip qaldurghan eng ulugh esiri türkiy tillar diwani heqqide melumat bergen. U sözide yene mexmut qeshqiridek tughulghanliqining 1000 - yili tebriklinip kéliwatqan ulugh insanlarning dunyada bekla az ikenlikini tekitligen.

Yighinning axirida tughulghanliqining 1000 - yilliqi munasiwiti bilen mexmut qeshqirining opaldiki mazirida tartilghan höjjetlik filim körsitilgendin kéyin, gollandiyidiki Uyghur sen'etchi aygül hesen konsért bergen. Biz bu yighin jeryanida neq meydan'gha téléfon qilip, yighin heqqide melumat alduq.

Bu yighinni uyushturghan teshkilatlardin birining mes'uli axmet ependi, bu yighinda ulugh alim mexmut qeshqirining hayati we eserliri heqqide muhakime élip bérilipla qalmastin, xitay basqunchiliri teripidin bésiwélin'ghan türk tupriqi sherqiy türkistan mesilisiningmu küntertipke kelgenlikini anglitip mundaq dédi: "bügün türk dunyasida ming yil burun türk tilining asasiy pelsepisini otturigha qoyghan shexs mexmut qeshqiridur. Yeni bu diwan,  türk dunyasining ming yilliq tarixqa ige yéziq menbesidur. Bu shuni bizge körsitip bériduki, ming yil burun türk dunyasi u yerde idi. U yer türkiy milletlerning zémini idi. Türkiy milletler u yerde yashaytti. Yeni özliri qurghan dölette öz millitining hakimiyiti astida yashawatatti. Türkiy milletlerning ittipaqsizliqi we xitay jahan'girlirining yaman niyiti netijiside sherqiy türkistan xitaylar teripidin bésiwélindi. Biz bu yighinimizda mexmut qeshqirining asasiy pelsepisi heqqide pikir yürgüzüpla qalmastin, bügünki sherqiy türkistanda xitay basqunchilirining Uyghurlargha élip bériwatqan bésimi heqqidimu munazire élip bérildi. Gollandiyede échilghan bu yighindimu xitayning sherqiy türkistan xelqighe élip bériwatqan bésim siyasitini tilgha élish arqiliq, sherqiy türkistan mesilisini dunya jama'etchilikige anglitishqa tirishiwatimiz."
 
 
Toluq bet