Gu'entanamodiki Uyghurlarning adwokati sotqa erz sundi


2006-12-14
Share

Adwokat sebin welit riyasetchilikidiki besh adwokat teripidin gu'entanamoda tutup turuluwatqan huziyfa perhat, abdusebur, abdusemet, hammad, jalal jalalidin, xalid eli we sabir osman qatarliq yette Uyghur mehbus namidin amérika fédéral sotigha sunulghan erzde, Uyghur mehbuslar bir-birdin tonushturulghan bolup, ularning afghanistan'gha qandaq bérip qalghanliqi, néme üchün afghansitan'gha bérishqa mejbur bolghanliqi , qandaq qilip gu'entanamo herbiy türmisige chüshüp qalghanliqi heqqide tepsiliy melumat bérilgen.

Amérika fédéral sotigha sunulghan erzde buningdin sirt yene Uyghurlar , ularning tarixi, ularning qandaq qilip xitay hakimiyiti astida qalghanliqi, xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan siyasiti etrapliq tonushturulghan.

Gu'entanamo herbiy türmiside tutup turuluwatqan Uyghur mehbuslargha wakaliten adwokat sebin welit riyasetchilikidiki adwokatlar teripidin amérika fédéral sotigha sunulghan erzde Uyghur mehbuslarning gunahsiz ikenliki, töt yildin béri naheq türmide tutup turuluwatqanliqi, bu töt yil jeryanida ularning her türlük bésim we qattiq mu'amilige duch kelgenliki etrapliq chüshendürülüp, ularning qoyup bérilishi telep qilin'ghan.

Iraq urushidin burunqi ichki soda

Adwokatlar teripidin sotqa sunulghan erzde, gu'entanamoda tutup turuluwatqan Uyghur mehbuslarning derweqe amérika bilen xitay otturisidiki siyasiy oyunning qurbani bolghanliqi tekitlinip mundaq déyilgen:

"2002‏- Yili awghust éyining axirilirida iraqtiki saddam höseyin hakimiyiti toghrisidiki xelq'ara krizis kücheygen bir peytte, ikki döletning aliy derijilik ministirliri béyjingni ziyaret qildi. Bularning béri iraq tashqi ishlar ministiri naji sabri idi. U xitay hökümitidin amérikining iraqni ishghaligha qarshi chiqishini telep qilmaqta idi. Ministirlarning yene biri bolsa amérika mu'awin tashqi ishlar ministiri richard armitaj idi. U xitay hökümitini amérikining urush pilanini qollashqa qayil qilish üchün tirishmaqta idi.

Xitay diplomatliri ustiliq bilen, bu ikki ministirni bir-birige qarshi oynidi. Lékin axirida armitaj utup chiqti. Xitay hökümiti amérikining urush pilanigha qarshi chiqmaydighanliqini bildürüp, buning bedilige teywen we tijaret mesiliside amérikining xitaygha yol qoyushini hemde kommunist xitay hakimiyitige qarshi chiqqan we sewenlik bilen amérika teripidin qolgha élinip gu'entanamo türmisige qamalghan 22 Uyghur siyasiy pa'aliyetchisini térrorchi dep jakarlishini telep qilghan.

Adwokatlar teripidin sotqa sunulghan höjjette bildürülüshiche, u chaghdiki jiddiy weziyette amérika hökümiti üchün birqanche musapirning menpe'etining hökümetning urush pilani aldida héchqanche ehmiyiti yoq idi. Shunga 2002‏- yili 26‏- awghust küni béyjingdiki bir yéghin zalida amérika tashqi ishlar mu'awin ministiri armitach xitayning telipini qobul qilip, sherqiy türkistan islamiy herikitini térrorchi teshkilat dep jakarlighan we buningdin bir qanche hepte kéyin, sherqiy türkistan islamiy herikiti amérika teripidin térrorchi teshkilatlar tézimlikige kirgüzülgen.. Bu peqetla xitay hökümitini razi qilish üchünla élin'ghan bir qarar idi. Bu qararning heqiqet bilen we gu'entanamoda tutup turuluwatqan Uyghur mehbuslar bilen héchqandaq munasiwiti yoq idi.

Amérika xitay da'irilirining gu'antanamoda tutup turuliwatqan Uyghurlarni soraq qilishigha yol qoyghan

Bu sodilishishta amérika tashqi ishlar mu'awin ministiri armitach ashkarilimighan yene bir mesilimu bar idi. U bolsa, amérika hökümiti peqet sherqiy türkistan islamiy herikitini térrorchi teshkilat dep jakarlashtin sirt yene, xitay hökümitige gu'entanamoda tutup turuluwatqan Uyghur mehbuslarni soraq qilishi üchün ruxset bergen. Dégendek , bu kélishimdin bir hepte kéyin, yeni 2002‏- yili séntebir éyida xitay saqchiliri gu'entanamo türmisige kélip Uyghur mehbuslarni soraqqa tartqan.

Adwokatlar teripdin sotqa sunulghan erzde bayan qilinishiche, amérika hökümitining sherqiy türkistan islamiy herikitini térrorchi teshkilat dep jakarlishidin bir ay kéyin, amérika prézidénti jurj bush iraq mesilisi heqqide söhbetlishish üchün xitay dölet re'isi jang zéminni tékisastiki dachisida qizghin kütüwaldi. Ikki rehber söhbet bashlighan mezgilde xitay saqchiliri alliqachan gu'entanamo herbiy türmiside, xelq'ara kechürüm teshkilatining bildürüshiche, türlük qéyin-qistaqlar bilen Uyghur mehbuslarni soraq qilishqa bashlighan. Démek, iraq mesilisidiki soda gu'entanamoda tutup turuluwatqan Uyghur mehbuslarning teqdirini özgertti. Ikki chong dölet otturisidiki bu sodidin töt yildin artuq waqit ötti. Uyghur mehbuslar hélimu qanunsiz halda gu'entanamo herbiy türmiside tutup turulmaqta.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet