"Ili milliy ma'arip xalis fondi jem'iyiti" ning qurghuchisi ablimit hajimning teqdiri toghrisida


2007-05-07
Share

Hazirqi zaman Uyghur milliy éngining shekillinishide belgilik orun'gha ige, meripetlik zémin ili wadisi, ish izliri tillarda dastan boluwatqan inqilabchilarni, qehriman- palwanlarni, élim söyer wetenperwer, meripetperwer zatlarni yétildürgen. Mushu diyarda yashap puldar bolghan we Uyghur milli ma'aripigha töhpe qoshush yolida köp riyazet chekken ablimit xalis hajim shularning jümlisidindur.

Ablimit xalis hajim, öz qérindashlirigha xalis yardem qilish istikige yételmey axiri nurghun soruqchiliqlargha uchrighan we netijide xitayning merkizi hökümitige erz sunushqa mejbur bolghan.

Xalis fondi jem'iyitining qurulush mexsidi

Ablimit xalis hajim 1994- yili "ili milliy ma'arip xalis fondi jem'iyiti" ni qurup chiqqan bolup, melum bolushiche, xalis hajim teshkilligen bu fondi jem'iyiti yéqinqi zaman Uyghur tarixida Uyghur élidiki tunji qurulghan milliy ma'arip fondi jem'iyiti bolup, hetta Uyghur élidiki aliy mektepke ela netije bilen ötken yaki aliy mektepke qobul qilinip, iqtisadi ehwali yar bermey oqush pursitidin mehrum qélish éhtimalliqi bolghan namrat oqughuchilargha hökümettin birnechche yil ilgirila iqtisadi yardem bérish we ösümsiz pul qerz bérishni bashlighan milliy ma'arip fondi jem'iyiti idi.

Esli bu jem'iyet ghulja sheherlik xelq hökümitining testiqlishi bilen qanunluq halda qurulghan bolsimu, lékin 2005 ‏- yiligha kelgende taqalghan. Shuning bilen Uyghurlar meripet yolida tashlan'ghan yene bir xasiyetlik qedimini toxtitiwilishqa mejbur bolghan idi.

Xalis fondi jem'iyitining xitay hökümiti teripidin toxtitilishi

Hazir ürümchide yashawatqan, lékin öz nam sheripini ashkarilashni xalimighan bir xanim, mezkur fondi jem'iyetning qurulush meqsiti we yardem puli tarqitish tedbirliri hemde kéyinki ehwali heqqide toxtilip ötti.

U xanimning éytishiche, xitay hökümiti mezkur fondi jem'iyiti yolgha qoyghan oqush mukapat we yardem pulini xitay oqughuchilarghiche kéngeytish shertini qoyghan. Emma, ablimit xalis hajim xitayning bu shertini ret qilghan shuning netijiside xitay hökümiti bu fondi jem'iyitining mebleghlirini tonglitip qoyghan.

Shundin bashlap xitay hökömet organliri ablimit hajimgha siyasiy jehette sezgür mu'amilide bolghan we bu fondi jem'iyetni taqashtin ilgiri jem'iyetning banka hésabatini pütünley tonglatqan.

Ablimit xalis hajimning hazirqi ehwali

Melum bolushiche, ablimit hajim esli ghuljida ushshaq tijaret bilen pul tépip kéyin yer-mülük sodisida kötürülgen iken.

Hazir chet'elde yashawatqan, bu fondi jem'iyet bilen yéqindin alaqidar bir Uyghur ziyaliyning éytishiche, xitay da'iriliri bu fondi jem'iyetni pütünley taqiwitish jeryanida dölet bixeterlik idarisining mexpiy saqchiliri xalis hajim bilen bir nechche ret körüshken we u yardem qilghan oqughuchilarning bezi siyasiy ishlargha chétilip qalghanliqini körsitip fondi jem'iyetke siyasiy jehette gunah artmaqchi bolghan iken.

Ablimit hajim 1956- yili atush diyarida tughulghan. U baliliq dewrliridin bashlap ghuljida yashap kelgen. Nam sheripini ashkarilashni xalimighan ablimit hajimning yéqin bir tonushining melum qilishiche, uzun'gha sozulghan siyasiy bésim ablimit hajimgha éghir rohiy zerbe élip kelgen bolup, hazir uning salametlik ehwali dégendek yaxishi emes iken.

Bu Uyghur ziyaliyning éytishiche yene, xitay hökümiti ablimit hajimgha her xil bésimlarni ishlitip uning burun tüzgen iqtisadi toxtamlirini adaletsiz halda bikar qilghan. Netijide, ablimit hajim xitayning Uyghur élide turushluq hökümitige erz sunup aqturalmighandin kéyin, hazir xitayning merkizi hökümitige erz sun'ghan iken.

Emma, sun'ghan erzining netijisining qandaq bolghanliqi heqqide ablimit hajim bilen körüshüshke köp urun'ghan bolsaqmu, melum sewebler tüpeyli u zat bilen körüshüshke na'il bolalmiduq. (Jüme)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet