Bush bilen xu jintawning amérika-xitay munasiwiti heqqidiki qisqa söhbiti we inkaslar

• 
  2005-09-14

• Muxbirimiz welining bu heqtiki melumati
• Download story audio

Fransiye agéntliqining xewer qilishiche, xitay re'isi xu jintaw 9 - ayning 13 - küni kech sa'et 2 de méksikidin nyu york shehirige yétip kelgendin kéyin, sa'et 4 etrapida, amérika prézidénti bush bilen qisqa söhbet ötküzgen.

Ikki terep otturisidiki qisqa söhbet

Bu qisqa söhbet béyjingde shimali koriyining yadro qoral pilanini axirlashturush boyiche 6 terep söhbiti qayti'idin bashlan'ghan bir peytte, nyu yorkta bolsa, b d t ning 60 yilliqini xatirilep ötküzülidighan dölet bashliqliri yighinigha 170 nechche dölettin prézidéntlar keyni - keynidin yétip kéliwatqan bir aldirash peytte ötküzülgen. Bush bilen xu jintaw woldof méhmanxanisida körüshkende, bush xu jintawgha bu söhbetning bir yaxshi purset ikenlikini, özining bu söhbetni kütüp turiwatqanliqini, amérikining xitay bilen bolghan munasiwitige intayin köngül bölidighanliqini bildürgen. Bush sözide söhbette muzakire qilinidighan ikki terep hemkarlishishqa bolidighan haywanatlardin yuqidighan keng tarqilishchan zukam mesilisi qatarliq birmunche mesile barliqini, buningdin bashqa yene kishilik hoquq mesilisini otturigha qoyidighanliqini éytqan.

Xu jintaw sözide xitay bilen amérika otturisida sodida talash - tartish barliqini étirap qilghan. Emma u "xitay amérika oturisidiki sodining tereqqiyati tiz, kölümi chong bolghanliqtin bezi talash-tartishlardin xali bolghili bolmidi" dep sewep körsetken. B b s ning xewer qilishiche, xitay re'isi xujitaw bushqa xitay - amérika sodisidiki 160 milyard amérika dolliriliq qizil reqemni azaytishqa wede bergendin kéyin, teywen boghuzidiki ikki terepning muqimliqi mesiliside, men amérikining jonggo terepte turushini, teywenning musteqilliqigha qarshi turushini ümid qilimen, dégen. Emma amérika prézidénti bush xu jintaw otturigha qoyghan mesilige jawab bérishning ornigha kishilik hoquq mesilisini, mesilen: "nyu york taymis" gézitining tetqiqatchisi jawyen ependini xitaydiki déhqanlar mesilisi heqqide maqale yézip "islahat" dégen zhornalda élan qilghanliqi üchün "xitayning dölet mexpiyetlikini chet'ellerge ashkara qilghan" dep qolgha alghanliq mesilisi qatarliq bir qatar mesililerni biwaste otturigha qoyup, xu jintagha bésim ishletken.

Méhmanxana sirtidiki namayish

Erkin asiya radi'osi muxbiri nyu yorktiki woldof mihmanxanisining aldida xu jintawni qarshi élish üchün yaki xu jintawgha namayish ipadilesh üchün turghan adem topi ichidin herxil awazlarni anglighan.

Bu awaz qarliq taghdiki shir shekillik bayraq kötürüwalghan tibet yashlar qurultiyi dégen teshkilatning ezalirining awazi. Ularning ichidin birsi "biz bu méhmanxana aldida xu jintawni saqlap turiwatimiz, biz xu jintawgha tibetning erkinlikke bolghan teshnaliqini, tibetlerning öz ishigha özi xoja bolush arzuyini ipadileymiz" dégen.

Bu jayda xu jintawning kélishni kütüp turghan falun'gongchilar "xu jintaw bu jaydin ötüp ketkiche saqlap turimiz, xu jintaw biz kötürüwalghan pilakatlargha yézilghan xetlerni körsun" dégen.

Falun'gongchilar kötürüwalghan pilakatlargha "jang zémin, logen, lyujin, ju yoshkanglarni qanun sorisun" , "falun'gongchilargha ziyankeshlik qilghan buzuq saqchilarni qanun sorisun" , "xu jintawgha bérilgen waqit nahayiti cheklik" dégen sözler yézilghan.

Erkin asiya radi'osining muxbiri yene "kommunist partiyidin chékinip chiqip jemiyetning amanliqini saqlayli" dégen xetler yézilghan partiyidin chékinish mulazimet aptomobili bu méhmanxanining yénidin ötkenlikini körgen. Erkin asiya radi'osining muxbiri yene xu jintawni qarshi élish üchün yallap kelgen kishilerning xu jintawni saqlashtin zérikkenlikini, "xapa bolmangla, re'is xu jintaw mihmanxanigha keynidiki ishiktin kirip boldi" degen sözni anglighanda " néme üchün bizni exmeq qilisiler" dep choqan salghanliqini, qolidiki besh yultuzluq qizil bayraqlarni we bashqa exletlerni kochigha tashlap tarap kétishkenlikini körgen. (Weli)