Хитай даирилири һүсәйин җелилни сотлашқа башлиди


2007-02-05
Share

Һүсәйин җелил

Хитай һөкүмити "террорчи, " дәп әйиблигән вә бу вәқә хитай - канада арисидики дипломатик сүркилишкә сәвәбчи болған уйғур канада пуқраси һүсәйин җелилниң соти ахири 2- феврал күни үрүмчидә башланди. Бу өзбекистан һөкүмити һүсәйин җелилни өткән йили хитайға тапшуруп бәргән шундақла хитайларниң уни үрүмчидики мәлум бир җайда мәхпий тутуп туриватқан 8 айдин бери, тунҗи қетим сот мәһкимисигә елип чиқишидур.

Һүсәйин җелил 8 айдин кейин тунҗи қетим уруғ – туғқанлири билән көрүшкән

Хитайлар һүсәйин җелилни дөләт хәвпсизлик назаритиниң үрүмчидики бир мәхпий түрмисидә тутуп туриватқан болуп, шу күни уни сот мәйданиға мәхпий сақчилар яллап апарған шундақла сод хитай җамаәт хәвпсизлик вә дөләт бихәтәрлик хадимлириниң назарити астида мәхпий ечилған.

Хитай һөкүмити һүсәйин җелилниң қәшқәрдики аниси, чоң оғули вә уруғ - туққанлириниң сот мәйданида һазир болушиға рухсәт қилған болсиму, лекин канаданиң бейҗиңдики әлчиханисиға сот күни тоғрисида учур бәрмигән. Бу һүсәйин җелилниң хитай түрмисидә йетиватқан 8 ай мабәйнидә тунҗи қетим уруғ-туғқанлири көрүши болуп һесаблиниду. Һүсәйин җелилниң канададики аилә тавабати хитай даирилирини һүсәйин җелилгә бөһтан чаплаш вә пакитсиз қарилаш билән әйиблимәктә.

Һүсәйин җелилниң канададики ханими камилә тиләндибайиваниң әскәртишичә, һүсән җелил 5 йерим саәт давамлашқан сод җәрянида хитай тәптиш даирилириниң униң һәққидики әйиблишини рәт қилған шундақла иқрарнамисиниң тән җазаси астида елинғанлиқини билдүргән.

Сотқа канада тәрәптин вәкил қатнаштурулмиған

Канада баш министири стипан харпер вә униң һөкүмитидики юқири дәриҗилик әмәлдарлар бейҗиң билән болған сөһбәтләрдә һүсәйин җелил мәсилисини көп қетим оттуриға қойған болсиму, лекин хитай һөкүмити униң канада вәтәндашлиқини етирап қилишни рәт қилип кәлмәктә иди. Ахирқи қетим бу йил 1 - айда канада сода министири дәйвид емерсин вә малийә министири флахиртийлар хитайни зиярәт қилғанда һүсәйин җелилниң бир канада пуқраси болуш сүпитидә канада әлчихана хадимлириниң униң билән учрушишиға рухсәт қилишни тәләп қилған болсиму, лекин җүмә күнки сотта бейҗиңдики канада әлчиханисиниң вакаләтчиси һазир болалмиди. У, канада әлчиханисидин бир киши сотта һазир болушқа тегишлик болсиму, лекин канада һөкүмитидин вәкил әвәтилмиди, "дәйду.

Хитай даирилири һүсәйин җелилниң адвокат тутуш тәлипигә писәнт қилмиған

Камилә ханимниң әскәртишичә, канада һөкүмити пат йеқинда сот ечилидиғанлиқидин хәвәр тапқан болсиму, лекин хитайлар канада тәрәпкә сотниң җүмә күни башлинидиғанлиқини уқтурмиған. Камилә ханим радиомизниң телефон зияритини қобул қилғанда һүсәйин җелилниң адвокатини һөкүмәт тәрәп тәйинлигәнлики, униң адвукат тутуш тәлипигә сот мәһкимиси писәнт қилмиғанлиқини билдүрди.

Хитай қош дөләт тәвәликини етирап қилмайдиған дөләтләрниң бири. Хитайниң граҗданлар қанунида чәтәл тәвәликигә өткән җоңго пуқралириниң хитай дөләт тәвәлики аптоматик бикар қилинидиғанлиқини язған болсиму, лекин хитай һөкүмити һүсәйин җелилниң канада граҗдани икәнликини рәт қилип кәлмәктә. Камилә ханимниң әскәртишичә, һүсәйин җелилниң туғқанлири телефонда униңға һүсәйин җелилниң саламәтлики яман әмәс көрүнгәнликини билдүргән. У, сот җәрянида тәптишләр һүсәйин җелилни пакитлар асасида әйиблимигән, бәлки канаданиң қайси шәһиридә турисән? қанчә балаң бар? уйғурлар чәтәлдә нимә ишларни қиливатиду ? . . . . . Дегәнгә охшаш адди суаллар сориғанлиқини билдүрди.

Хитай һөкүмити һүсәйин җелилни" терорчи, " дәп әйиблигән шундақла шәрқий түркистан тәшкилатлирини хәлқара тероризимниң бир қисими, дәп елан қилған болсиму, лекин хәлқара кишилик һоқуқи тәшкилатлири хитай даирилирини хәлқара терроризимға қарши күрәшни баһана қилип, уйғурларрниң кишилик һоқуқи вә уйғур сияси өктичилирини бастуриватиду, дәп әйиблимәктә.

Хитай әмәлдари: бу дило тоғрисида пикир баян қилиш һоқуқиға игә әмәсмән, "

Биз һүсәйин җелилниң сотланғанлиқи мунасивити билән хитайниң канададики әлчиханисиға телефон қилған болсақму, лекин әлчихана хадими шаһимизға җавап бериштин өзини қачурди. Оттавадфики хитай әлчиханиси ахбарат башқармисиниң исмини ашкарилашни халимайдиған бир әмәлдари, "бу дило тоғрисида пикир баян қилиш һоқуқиға игә әмәсмән, " дәйду.

Канада уйғур җәмийитиниң әскәртишичә, һүсәйин җелил сотчилардин болмиди, дегәндә һөкүмәт тәйинлигән адвокатниң кәспий лаяқәтнамисини көрүп беқишни тәләп қилған болсиму, лекин сот мәһкимиси униң бу тәлипини рәт қилған. Мәзкур җәмийәт бу һәқтики баянатида һүсәйин җелилниң сотланғанлиқини хитайлар "номус қиларлиқ" вәқә, дәп әйиблиди. Канада уйғур җәмийитиниң әскәртишичә, һүсәйин җелилниң һөкүмәт тәйинлигән адвокати униң аилисидикиләргә " һүсәйин җелилниң қолға елиниш вә хитайда тутуп турулушида һич бир сәвәбни көрүп йитәлмигәнлики" һәққидә сөзлигән. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт