Xitay da'iriliri teripidin qetli qilin'ghan ibrahim isma'il zadi qandaq adem?
2008.02.01
Xitay da'iriliri buningdin 11- yil ilgiriki, 5- féwral küni ghulja shehiride, Uyghur yashlirining naraziliq namayishini qanliq basturghandin kéyin,Uyghur rayonining her qaysi jaylirida keng- kölemlik tutqun qilish herikitini bashlap,nechche minglighan Uyghurni qolgha alghan we bir türküm Uyghurgha ölüm jazasi bergenidi.
Diniy zat ibrahim isma'il bu weqedin kéyin qolgha élinip, ölümge höküm qilin'ghan Uyghurlarning biri. Xitay da'iriliri 1997- yili iyun éyining axirida ibrahim isma'ilni ghuljida qolgha alghanda,uning ghulja shehiridiki naraziliq namayishini astirittin pilanlighan "eng chong kattiwash"ikenlikini ilgiri sürgen we uning qolgha élinishini "xongkongni qayturiwélishning harpisidiki nahayiti muhim jeng ghelibisidin biri" dep xewer qilghanidi.
Gerche xitay da'iriliri, ibrahim isma'ilning soraq jeryanida Uyghurlarning yer asti teshkilatlirini "pash qilghan"liqini we uning hökümet bilen hemkarlashqanliqini axbarat wastiliri arqiliq, keng teshwiq qilghan bolsimu, emma ular aridin uzun ötmey uninggha ölüm jazasi bérip,uni étip tashlidi. Buning bilen bir qisim Uyghurlarning kallisida ibrahim isma'il zadi qandaq adem,néme üchün xitay da'iriliri özliri bilen hemkarlashqan ademge ölüm jazasi béridu,dégen su'al hetta gumanlar shekillen'genidi.
Töwende biz ibrahim isma'ilning sebdashliridin, hazir kanadada yashawatqan ablet nur ependi bilen bu heqte söhbetleshtuq. Siyasiy pa'aliyetchi ablet nur ependi merhum ibrahim isma'ilning pezilet-wijdani, hayati we uning ghulja inqilabidiki roli heqqide toxtaldi.
Ablet nur ependi xitay da'irilirining ibrahim isma'il heqqidiki tetür teshwiqatlirining bir inqilabchining xelq qelbidiki obrazini xunükleshtürüsh ikenlikini we Uyghurlarning erkinliki,hörlüki üchün pa'aliyet élip barghan, küresh qilghan mezkur inqilabchining axiri mustemlike xitay da'iriliri teripidin qetli qilin'ghanliqini eskertti. (Kamil tursun)
Munasiwetlik maqalilar
- Wang jawjün xujintawgha ochuq xet yollap, asasiy qanun islahatini telep qildi
- Akisi xitay hakimiyiti teripidin ölüm jazasigha höküm qilin'ghan bir yash bilen söhbet
- B d t yighinida, ölüm jazasini emeldin qaldurush teklip layihisi köp sanliq awaz bilen maqulluqtin ötti
- Birleshken döletler teshkilati omumiy yighinida ölüm jazasini emeldin qaldurush heqqidiki teklip maqullandi
- Xitay ziyaliylar " emgek bilen özgertish" tüzümini bikar qilish toghruluq ochuq xet yazdi
- Axbarat erkinliki we xelqara olimpik komitéti
- Xitay sotining 6 Uyghur üstidin chiqarghan hökümnamisi üstide --- ruqiye turdush xanim bilen söhbet
- Rabiye qadir qeshqerdiki ölüm jazasi munasiwiti bilen xelq'ara olimpik komitétini eyiblidi
- Türk metbu'atida sherqiy türkistan mesilisi
- Uyghur teshkilatliri qeshqerde ölümge höküm qilin'ghan Uyghurlar heqqide bayanat élan qildi
- 9 Yil burun qorghas nahiyiside étip öltürülgen 7 yashning qebrisi yötkiwétildi
- Ürümchidiki saqchi - ediliye mektipide toqunush yüz berdi
Köp körülgen xewerler
RFA
- En'gliyelik yutubér körgen taqaqliq meschitler we roza tutush cheklen'gen Uyghurlar weziyiti diqqet qozghidi
- Xitaygha qayturulghan Uyghurlarni “Yoqlash” qa mangghan tayland wekiller ömiki agahlanduruldi
- Mutexessisler:“Xitaygha xushxewer bolghan ishlar Uyghurlar üchün shum xewerdur”
- “Shinjang wekilliri” “Dölet ortaq til-yéziqi qanuni” gha özgertish kirgüzmekchi
- Aqsuda rozidarlarning rozisini buzush yaki roza tutushqa imkan qoymasliq üchün ahaliler mejburiy emgekke sélin'ghan