Xitay we Uyghur élide su we hawaning bulghinishi ilgirikidin téximu éghirlashmaqta


2006-09-05
Share

2005 - Yili25 - noyabir küni bir béliqchi ximiyilik maddilar bilen bulghan'ghan son'ghu'ajyang deryasidin qiyiqinitarmaqta. AFP

Xitayda hazir meyli sheherlerde bolsun yaki yézilarda bolsun, su we hawaning bulghinishi éghir bir mesilige aylandi. Yéqinda xitay dölet kabinéti teripidin échilghan axbarat élan qilish yighinida, xitayning her qaysi sheherliride mewjut boluwatqan su we hawaning bulghinish mesilisi alahide otturigha qoyulghan. Xitayning qurulush ministéri jyu bawshinmu mezkur yighinda xitayning herqaysi jayliridiki suning intayin zor derijide bulghan'ghanliqini étirap qilishqa mejbur bolghan.

Yéqindin buyan xitay da'iriliri memliket ichidiki su we hawaning éghir derijide bulghinip kétiwatqanliqi heqqide köplep melumat bermekte. Xitay agéntliqining yéqinda béyjingdin bergen xewiride körsitilishiche: hazir xitaydiki sheherlerning yérimidin köpining meyli hawasi bolsun yaki süyi bolsun pütünley bulghan'ghan hemde bulghinish derijisi ilgirikidin téximu éghir halette bolghan.

Yéqinda, xitay döletlik qurulush ministirliqi teripidin bérilgen sanliq melumatta körsitilishiche, xitaydiki300 ge yéqin sheherde, taki hazirghiche paskina suni bir terep qilidighan zawut mewjut bolup baqmighan hemde bir qisim sheherlerde sélin'ghan paskina suni birterep qilish zawutliri ishlesh iqtidaridin qalghan bolup, uning héchbir ehmiyiti bolmighan. Shuning bilen bu xil halet mezkur sheherlerdiki su we hawaning bulghinish derijisini téximu éghirlashturghan.

Su we hawaning bulghinish ehwali Uyghur élidimu oxshashla éghir bolmaqta

Xitay agéntliqining ürümchidin bergen xewerliridin melum bolushiche, hazir Uyghur élide su we hawaning bulghinish ehwali peqet sheherlerdila emes belki yézilardimu oxshashla éghir bolmaqta. Mesilen ürümchi, ghulja, korla we aqsu qatarliq jaylarda, su we hawaning bulghinish derijisi ilgiriki yillardikidin xélila éghir bolup, kishini endishe qildurghidek haletke yetken.

Yéqinda radi'omizning ziyaritini qobul qilghan ghuljidiki déhqan ayal mezkur jaydiki eslide süp -süzük aqidighan suning yéqinqi yillardin buyan intayin zor derijide bulghinip ketkenlikini melum qilip, özining bu xil halettin intayin échinidighanliqini bildürgen idi.

Xitaydiki suning bulghinish mesilisi amérika metbu'atlirining diqqitini qozghidi

Xitayning herqaysi sheherliride yüz bériwatqan su we hawaning bulghinish mesilisi xelq'ara jem'iyetning diqqitini qozghashqa bashlidi. Yéqinda ichki mongghul rayonining guwulatchéch dégen yéride yüz bergen bulghinish weqesi amérika metbu'atlirining diqqitini qozghighan bolup, nyuyork waqit gézitide mezkur jaydiki bulghinish weqesi heqqide mexsus melumatlar bérilgen. Nyuyork waqit gézitide bérilgen melumatlardin ashkarilinishiche,

Ichki mongghul rayonining guwulatchéch dégen yéride yüz bergen su bulghinish weqesi mezkur jaydiki qeghez ishlepchiqirish zawutining mes'uliyetsizlikidin kélip chiqqan. Mezkur jaydiki yerlik xelqning nyuyork waqit géziti muxbirlirigha melum qilishiche, gerche weqe yüz bergendin kéyin, yuqiridin "bulghan'ghan rayonni derhal tazilash kérek" dégen buyruq kelgen bolsimu, yerlik hökümet emeldarliri yuqirining buyruqini qilche ijra qilmighan.

Nyuyork waqit gézitide bérilgen bu heqtiki melumatlarda yene, xitaydiki su we hawaning bulghinishi peqet ichki mongghul rayonidila emes, belki xitayning hemmila ölkiside dégidek intayin éghir derijige yetkenliki shundaqla yerlik hökümetning bu xil halettin perwayi pelek bolup, muhit üchün ajritilghan mebleghni buzup-chéchip hetta xiyanet qilidighanliqi alahide tekitlen'gen.

Xitayda paskina suni bir terep qilish üchün ishlitilidighan eswablar intayin kem

Yéqinda ziyaritimizni qobul qilghan amérika yershari tetqiqat orgini "wilson merkizi" ning mes'uli jénif xanim xitayning her qaysi sheher we yéziliridiki suning intayin éghir derijide bulghiniwatqanliqi heqqide toxtaldi.

Jénif xanimning analiz qilishiche, xitayning her qaysi sheherliride suning ilgirikidinmu bekrek bulghinip kétishidiki seweb, hazir xitayning köp sandiki ximiye zawutliri derya boylirigha sélin'ghanliqidin iken. Jénif xanim sözide, bultur xarbinning sungxu'ajyang deryasida yüz bergen ximiyiwi bulghinish apitini misalgha élip, hazir xitaydiki paskina suni bir terep qilish üchün ishlitilidighan bir qisim eswablarning intayin kem boluwatqanliqini körsetti. U yene "xitaydiki sheherlerning 3 tin bir qismi yer asti süyini istimal qilidu, lékin yer asti suning terkibide tazilap bir terep qilmisa bolmaydighan zeherlik maddilar bar, uning üstige déhqanchiliqtin kélip chiqqan türlük bulghan'ghan maddilar puqralarning salametlikige zor ziyan yetküzmekte" dep bildürdi.

Munasiwetlik sanliq melumatlarda körsitilishiche, xitayda hazir hawaning éghir derijide bolghinishi bilen bir waqitta, 90% ke yéqin yer asti suyimu pütünley bulghinip bolghan. (Méhriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet