Илһам мәхмут японийиликләр билән сенкаку арилиға барди

Япон оңчилири японийиликләр сенкаку арили дәп атиса, хитайлар дявйү арили дәп атаватқан аралға японийилик байриқини қадиған.
Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2012-08-20
Share
Dyawyu-arili-ilham-mexmut-305.jpg Илһам мәхмут японийиликләр билән дявйү арилиға барди. 2012-Йили 18-авғуст, японийә.
RFA/Qutluq

8-Айниң 18-күни 150 кишидин тәркиб тапқан бир гуруппа япон оңчилири японийә-хитай арисида талаш-тартиш болуватқан, японийиликләр сенкаку арили дәп атиса, хитайлар дявйү арили дәп атаватқан аралға йүрүш қилип, бу аралға өзлириниң игидарчилиқ һоқуқиниң барлиқини билдүрүш йүзисидин япон байриқини қадиған. Бу қетимқи һәрикәткә японийә парламент әзалиридинму вәкилләр қатнашқан. Шу күни хитай ташқи ишлар министирлиқи баянат елан қилип, япон оңчилириниң бу һәрикитини “қанунсизлиқ” дәп атиған вә буниң билән хитайниң мәзкур аралға қаритилған игидарчилиқ дәвасиниң өзгәрмәйдиғанлиқини билдүргән. Биз бу мунасивәт билән бу қетимқи паалийәткә қатнашқан, дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси,японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам мәхмут әпәнди билән нәқ мәйданға телефон қилип зиярәт елип бардуқ.

Соал: илһам мәхмут әпәнди, бир-икки күндин буян японийә мәтбуатлирида вә шундақла хәлқаралиқ мәтбуатларда 150 кишидин тәркиб тапқан бир гуруппа япон милләтчилири сенкаку арилиға барғанлиқи вә шундақла япон байриқини қадиғанлиқини хәвәр қиливатиду. Сиз бу қетимқи өзиңиз қатнашқан мушу паалийәт һәққидә қисқичә чүшәндүрүш бәргән болсиңиз?

-Бу қетимқи сенкаку арилиға бериш пилани бир йерим айдин илгири пиланланған болуп, буниңда сенкаку арилиниң тарихтин буян японийиниң земини икәнликини билдүрүш вә японийә һөкүмити хитай билән бу мәсилә тоғрисида сөһбәт қилғанда мәйданини қаттиқ билдүрүшини үмид қилидиғанлиқини билдүрүш үчүн 150 кишидин бир гуруппа кишиләрни орунлаштуруп елип бардуқ. Бу қетимқи паалийәтни көпинчиләр хоңкоңлиқ хитайлар бу аралға чиққандин кейин японийиликләр бу паалийәтни өткүздиму дәйдиған ойда болди. Әмма бу паалийәт у ишлар билән мунасивити йоқ паалийәт болуп, ениқ қилип ейтқанда, японийиликләр билән бирликтә бир қетим бу аралниң японийиликләргә тәвә икәнликини япон һөкүмитигә вә дуняға елан қилиш мәқситидә елип берилған болди.

Соал: бу, һөкүмәт арқилиқ елип бериливатқан паалийәтму вә яки аммиви тәшкилатларниң орунлаштурушиму?

-Бу паалийәт аммиви тәшкилатларниң орунлаштуруши билән йәни “тириш японийә” тәшкилатиниң уюштуруши билән елип берилған паалийәт болуп, бу қетимқи паалийәткә японийә парламент әзалиридин бәш киши, йәрлик парламентлардин 15 киши, шундақла бир қисим даңлиқ әрбаблар, йокоһама шәһириниң сабиқ шәһәр башлиқи вә сендаи шәһириниң сабиқ шәһәр башлиқи қатарлиқ кишиләрму қатнашти.

Соал: япон милләтчилиридин тәркиб тапқан мушундақ паалийәтләргә қатнишишиңиз, сизниң японийә уйғур җәмийитигә вә яки дуня уйғур қурултийиға вакалитән қатнишишиңизму яки қандақ салаһийәт билән қатнаштиңиз?
-Мән японийә уйғур җәмийитиниң мәсули болуш сүпитим билән қатнаштим. Бу паалийәткә қатнишиштики мәқситим биз һәр-қачан хитайниң таҗавузчилиқини тосуш мәйданида турушимиз керәкликини ойлаватимән. Шуңлашқа хитайниң мушундақ таҗавузчилиқ, кеңәймичилик қилиш сияситини ениқ билдүрүш үчүн мән японийидики милитаристлар билән биргә давамлиқ мушундақ паалийәтләргә қатнишиватимән вә буниңдин кейинму қатнишип маңмақчимән.

Соал: япон милләтчилири билән елип бериватқан паалийәтләргә қатнишишиңиз, сизниңчә японийә җәмийитидә уйғур дәвасини елип беришқа вә тонутушқа пайдилиқ дәп қарамсиз?
-Әлвәттә пайдилиқ дәп қараймән. Чүнки, японийидә япон миллитиниң өз-өзини сөйүши, вәтинини сөйүши көпчиликни игиләйду. Бу, мән һәрқайси җайларға уйғур мәсилисини тонуштурғили барғанда һес қилған әһвал. Һөкүмәттиму милитаристларниң күчи күндин-күнгә қайтидин күчлинип келиватиду шуңлашқа булар билән бирликтә паалийәт елип бериш уйғур мәсилисини дуня сәһнисигә елип чиқишта чоқум өзигә лайиқ бир кишилик рол ойнайду дәп ойлаймән.

Соал: сенкаку арилиға барғандин кейин 150 кишидин тәшкилләнгән бу гуруппидики кишиләрниң һессияти қандақ болди? уни қисқичә тәсвирләп бәрсиңиз?

-Буниңда бири японийиликләрниң наһайити һаяҗанланғанлиқини, йәнә бири өзлириниң земини туруп өзлириниң бу аралға әркин чиқалмиғанлиқиға болған пушайман қилиш һессиятини һес қилдим.

Соал: сизниң бу қетимқи паалийәткә йәни сенкаку паалийитигә қатнишишиңиз тунҗи қетимлиқму?

-Бу қетимқи сәнкако мәсилисигә қарита қатнашқан паалийитим тунҗи қетимлиқ.

Соал: сиздин башқа, бу паалийәткә тибәт,моңғул вә хитай демократчилиридин қатнашқан кишиләр барму?

-Уларни тәклип қилмапту. Уларни тәклип қилмиғанлиқиниң сәвәбини билмидим. Әмма мени һәр-қетимлиқ паалийитигә тәклип қиливатиду.

-Рәһмәт сизгә, илһам мәхмут әпәнди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт