Или областида қизилниң тарқилиши алаһидә җиддий болмақта


2008.02.21

Уйғур ели миқясида қизил кесилини өз ичигә алған нәпәс йоли җиддий юқумлуқ кесәлликлириниң таралғанлиқи һәққидә хәвәрләр буниңдин икки ‏- үч ай илгири мәлум болушқа башлиған иди. Нөвәттә хитай даирилири қизил кесәллики билән юқумланғанлиқи сәвәблик һәтта 10 кишиниң өлгәнликини ашкарилиди. Инкасларға қариғанда, или области қизил юқум әһвали әң еғир болуватқан җайниң бири. Уйғур аптоном районлуқ сәһийә назаритиниң елан қилишичә, нөвәттә үрүмчи, или области, қәшқәр, хотән, ақсу қатарлиқ җайлар қизил кесили әң җиддий һәм кәң даиридә тариливатқан җайлар һесаблиниду.

Или областидин исмини ашкарилашни халимиған бир уйғурниң радиомизға инкас қилишичә, или областида қизил тарқилиш әһвали пәвқуладдә еғир болуп,күнәс вә текәс қатарлиқ наһийиләрдә юқумлинишниң җиддий болуватқанлиқидин һәтта дохтурханиларда ятақ йетишмәй қалған икән, бу кишиниң билдүрүшигә қариғанда, или областида йеқиндин буян қизил билән юқумлиниш сәвәблик өлгәнләр 30 дин ашқан. Әмма һөкүмәт даирилири бу һәқтики учурларни мәхпий тутуватқан болуп, пәқәт радио ‏- телевизорларда аммини тездин әтраптики сәһийә орунлириға берип қизил ваксинисини окул қилишни ухтуруш қилмақта икән.

Һөкүмәт даирилири әмәлий әһвални йошурғансери, амма арисида әҗәллик ғәйри юқумлуқ кесәллик тарқалғанлиқи һәққидики сөз ләр тарқилип, хәлқни сарасимә басқан. Дәрвәқә, или области қизил кесәллики әң җиддий тариливатқан район болуп, уйғур һөкүмәт тори буниңдин бир ай илгири йәни 21 - январ, уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт даирилириниң мәхсус сәһийә хадимлири һәм һөкүмәт хадимлиридин тәшкил тапқан қизилни контрол қилиш хизмәт гурупписини или областиға әвәткәнликини хәвәр қилған иди. Даириләр уйғур елидики қизилниң тарқилиш әһвали һәққидә омумий һалда мәлумат тарқатқан болсиму, әмма или областиниң қизил юқум әһвали һәққидә айрим тохталмиған.

Биз или областида қизилниң тарқилиш әһвали һәққидә тәпсилий мәлумат елиш үчүн ғулҗа шәһиридики аммиға телефон қилип мәлумат игиләп көрдуқ. Ғулҗидики бәзи кишиләрниң билдүрүшичә, күнәс наһийилик һәм йезилиқ дохтурханиларда қизил кесили билән юқумланғучилар тошуп кетип, давалиниш үчүн ғулҗа шәһәрлик һәм или областлиқ дохтурханиларға қәдәр бериватқан болуп, юқумланғанлар пәвқуладдә көп көрүлмәктә икән.

Биз бу инкасларға асасән күнәс наһийилик дохтурханиға телефон қилдуқ. Бир сестра наһийимиздә қизил юқумдарлири һәқиқәтән көп көрүлди, әмма биз контрол қиливалдуқ дәпла башқа соаллиримизға җаваб бәрмиди. Или областлиқ достлуқ дохтурханиси юқумлуқ кесәллик бөлүмигә телефон қилип, илидики юқум әһвалини соридуқ, зияритимизни қобул қилған дохтур, қизил юқумдарлири һәқиқәтән көп, һәр қайси чоң ‏- кичик дохтурханилар һәммисидә қобул қиливатимиз деди. Биз униңдин илида қизил сәвәблик өлгүчиләрниң 30 дин ашқанлиқи һәққидә учурға игә болғанлиқимиз һәмдә бу һәқтә ениқ мәлумат беришни сориғинимизда, у бу соалимизға рәддийә бәрмигән болсиму,йәнила юқири дәриҗилик сәһийә орунлиридин соришимизни ейтти.

Уйғур аптоном районлуқ сәһийә назаритиниң елан қилған хәвәрлиридә тәкитлишичә, һәр йили мушу пәсил уйғур елидә қизил кесәлликиниң тез тарқилиш мәзгили болуп келиватқан болуп,әмма бу йил кириши билән уйғур елидә йүз бериватқан қизил тарқилиш әһвали йиллардикидин җиддий һәм кәң даиридә болмақта икән. Толуқ болмиған ситатистикиларға асасланғанда, бу йил қизил юқум әһвали бултурқи охшаш мәзгилдикидин 36 һәссә көп көрүлгән.

Гәрчә хитай даирилири нөвәттә уйғур ели миқясида тез тариливатқан қизил кесәлликини контрол қилиш үчүн ваксина қилиш, давалашқа охшаш тәдбирләрни елишқа башлиған болсиму, әмма уйғур илидики амма, һөкүмәтниң қизил кесәлликиниң тарқилишиға дәсләптә сәл қарап,аммини юқумлиништин агаһландурмиғанлиқи һәмдә вақтида контрол қилинмиғанлиқи үчүн, юқумдарларниң вә өлгүчиләрниң көп көрүлүватқанлиқини инкас қилип наразилиқ билдүрмәктә. (Гүлчеһрә)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.