Инсан һәмишә нәпси билән әқлиниң оттурисида муһакимә қилғучидур

Инсан нәпси йоллуқ- йолсиз, тоғра-хата, һалал-һарам барлиқ истәк вә иштиһаларни тәләб қилиду. Нәпс бу йолда һәмишә әқил билән зитлишиду, әқилни йеңип, өз хаһишини ишқа ашурушқа тиришиду. Инсан буни әлвәттә сизиду. Лекин нәпсиниң аздуруши билән хата ишларниму көз юмуп туруп қилип салиду. Бу вақитта нәпс әқилни йәңгән болиду.
Мухбиримиз өмәрҗан тохти
2010-04-08
Share

Инсан әқлини нәпсигә һәмишә һаким қилалиған муддәтчә тоғра йолда маңған вә тоғра ишларни қилған болиду. Навада нәпс әқилни йәңгән, йәни әқилниң тәләп қилғини әмәс, бәлки нәпсниң тәләп қилғини әмәлгә ашурулғанда, инсан түрлүк хаталиқларға вә яманлиқларға чүшүп қалғанлиқини кечикип һес қилиду. Көп һалларда өзини зиянға учратқан болиду.

Пәйғәмбиримиз һәзрити муһәммәд сәлләллаһу әләйһи вәсәлләмниң улуғвар иш - излири вә униң дуняға кәлгән күни мунасивити билән сәуди әрәбистан радиоси түркчә бөлүмниң мудири вә түркистан бөлүминиң муавин мудири истидатлиқ алим абдуләһәд һафиз әпәндигә бир қанчә соал билән мураҗиәт қилған идуқ.

Нәпсни паклашта тәрбийиниң әһмийити

Абдуләһәд һафиз әпәнди нәпсни паклашта тәрбийиниң әһмийити тоғрилиқ мундақ деди:" инсан нәпси худди кичик балиға охшаш болуп, уни қандақ тәрбийилисә, шундақ өсиду. Нәпсни баш әгдүрүш вә әқилниң тәқәззасиға кәлтүрүш үчүн бәзидә униңға қәтийликму керәк болиду. Уни өз ихтияриға қоюп бериш көплигән қийинчилиқларға йол ачиду. Худди сүттин айрилиш вақти кәлгән бовақни анисидин айримастин қоюп берип, у сүттин ваз кечәлмигән вә чөң болғичә анисини емип йүригинигә охшаш бир иш. Нәпсни паклаш йолида тәрбийиниң әһмийити наһайити чоңдур. Бәлки тәрбийиниң әң чоң хизмити нәпсни паклаш болса керәк. Шуңа пәйғәмбәрләрниң әң алдинқи вәзиписи уларға әгәшкәнләрниң роһини йүксәлтиш вә нәпсини паклаштин ибарәт болған. Қуран кәримдә мундақ дейилгән: "шуниңдәк өз ичиңлардин силәргә бизниң айәтлиримизни тилавәт қилип беридиған, силәрни яманлиқлардин пак қилидиған, силәргә китабни (қуранни) вә һекмәтни (сүннәтни) өгитидиған, силәргә билмигәнлириңларни билдүридиған бир пәйғәмбәр әвәттуқ"."

Әмәлләрдики сәмимийлик нәпсни паклашқа түрткә болиду

Абдуләһәд һафиз әпәнди нәпсни паклашта сәмимийәтниң әһмийити тоғрилиқ мундақ деди: "бәзи таәт -ибадәтләрдики сәмимийлик, иш-паалийәтләрдики дуруслуқ нәпсни паклашниң сәвәблиридин болуп қалиду. Шуңа қуран кәрим яхши әмәлләрниң йенида яман әмәлләрниму қилип қойидиған, әмма гунаһини етирап қилидиған адәмләрниң пул-мелидин бир қисмини сәдиқә йолида елишниң у адәмниң нәпсини паклиши үчүн вәсилә болидиғанлиқини баян қилип мундақ дегән: йәнә бир қисим кишиләр гунаһлирини етирап қилди. Улар яхши ишқа яман ишни арилаштуруп қойди, аллаһниң уларниң тәвбисини қобул қилиши үмидликтур, аллаһ һәқиқәтән тәвбә қилғучиларни мәғпирәт қилғучидур, наһайити меһрибандур. (И пәйғәмбәр!) уларни гунаһлиридин паклишиң вә (яхшилиқлирини) көпәйтишиң үчүн, уларниң маллириниң бир қисимини сәдиқә һесабида алғин, уларға дуа қилғин, шүбһисизки, сениң дуайиң уларға хатирҗәмлик елип келиду. Аллаһ уларниң сөзини аңлап турғучи, нийәтлирини билип турғучидур. Улар аллаһниң өз бәндилириниң тәвбисини қобул қилидиғанлиқини, (халис нийәтлик кишиләрниң) сәдиқисини қобул қилидиғанлиқини вә аллаһниң тәвбини бәкму қобул қилидиғанлиқини, наһайити меһрибан икәнликини билмәмду?"


Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт