Хитай һөкүмити интернет тор бәтлирини тазилаш һәрикитини күчәйтмәктә


2006-06-09
Share

Мәркизи франсийидики хәлқара чегрисиз мухбирлар тәшкилати сәйшәнбә күни мәлумат елан қилип, хитай һөкүмитини мәмликәт ичидики интернет тор бәтлирини чекидин ешип кәткүдәк дәриҗидә контрол қиливатқанлиқи сәвәбидин қаттиқ әйиблиди.

Чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң көрситишичә, йеқиндин буян йәни тйәнәнмин вәқәсиниң хатириләш күни йетип келиш билән, хитай һөкүмитиниң интернет тор бетигә болған контроллуқни техиму бәк күчәйгән болуп, көплигән өлкиләрдә тордашларниң тәкшүрүштин өтмигән гугул тор бетигә кириш мумкинчилики қәтий болмиған. Демәк хитайда һазир гугул тор бәтлири интернет сақчилири тәрипидин пүтүнләй бир - бирләп тәкшүрүлгән.

Тйәнәнмин вәқәсидики нәқ мәйдан рәсимлири елип ташланған

Чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң асия бөлүми мәсули Vincent Brossel тйәнәнмин вәқәсиниң йүз бәргәнликигә 17 йил болған хатириләш күниниң йетип келишидин бир нәччә күн илгири, гугул тор бетигә чапланған әйни чағдики қанлиқ вәқәниң нәқ мәйдан көрүнүшлиригә аит рәсимләрниң һәммисиниң бир -бирләп елип ташланғанлиқини тәкитлә, п"бу, гугул ширкити вә мәзкур тор бәттин пайдилиниватқан хитайдики барлиқ тордашлар үчүн интайин зор зиян болуп һесаблиниду, хитай һөкүмитиниң тйәнәнмин вәқәсини хатириләш күниниң йетип келиши алдида бундақ қилиши уларниң мәзкур вәқәгә тутқан позитсийисиниң зади қандақ икәнликини наһайити ениқ ашкарилап бәрди" дәп көрсәтти.

Vincent Brossel Ниң билдүрүшичә, әгәр тәкшүрүлмигән гугул тор бетидә "тйәнәнмин" дегән сөзни издигәндә, 1989 ‏- йили 4 ‏- июн вәқәси йүз бәргән чағда, сақчиларниң яш оқуғучиларни қандақ бастурғанлиқи һәққидики рәсимләрниң һәммисини көргили болидикән. Лекин тәкшүрүлгән гугул тор бәтлиридә болса, пәқәт саяһәтчиләр үчүн қоюлған тйәнәнмин мәйданиниң көрүнүшидин башқа һечқандақ мәзмунни тапқили болмайдикән.

Һазир хитайдики тордашлар тәкшүрүштин өткән хитайчә гугул тор бетини көрүш биләнла чәклинип қалған. Хитай һөкүмитиниң гугулға болған контроллуқи қаттиқ күчийип, һәтта гугул хәвәрлири вә гугул електронлуқ хәт-чәк мулазимәт системисиғиму сиңип кәткән.

Америкида турушлуқ уйғур зиялийси компйотер мутәхәссиси муһәммәт әпәнди өзиниң Vincent Brossel әпәндигә охшаш көз қарашта икәнликини сөзләп, хитайдики гугул торбетидә издигән нәтиҗә билән башқа дөләтләрдә тәкшурсә чиқидиған нәтиҗиниң охшаш болмайдиғанлиқи, хитай һөкүмитиниң гугул ширкитигә бесим ишлитиши вә иқтисадий мәнпәәтни көздә тутулғачқа, шундақ болуватқанлиқини оттуриға қойди.

Бейҗиң һөкүмити өзини биләлмигидәк һаләткә йәтти

Чегрисиз мухбирлар тәшкилатиниң мәлум қилишичә, бу йил 5 ‏- айдин башлап, хитай даирилири гугул тор бетиниң тәкшүрүшитин сақлинидиған юмшақ диталини күчтин қалдуридиған техникиға игә болған. Чүнки бундин илгири тордашлар тәкшүрүштин сақлиниш юмшақ диталиниң күчи билән, тор бәт тосалғусидин бөсүп өтүп түрлүк учурларға игә болуп кәлгән.

Гугул ширкитиниң хитайда турушлуқ ишхана баянатчисиниң мәлум қилишичә, йеқиндин буян гугул тордашлири мәзкур ишханиға тәкшүрүлмигән гугул тор бетигә кириш имканийитиниң болмайватқанлиқи һәққидә тохтимай наразилиқ билдүргән. Гугул ширкитиниң асия бөлүми мәсули " гәрчә гугул ширкити дуняда әң даңлиқ болған әң чоң интернет тор бети ширкитиниң бири болуп һесаблансиму, лекин хитай һөкүмити тәрипидин болған бесимға кәлгәндә, йетәрлик қәйсәрлик көрситәлмәйватиду " дәп тәкитләп "шуңа һазир бейҗиң һөкүмити гугул тор бетини халиғанчә контрол қилип, өзини биләлмигидәк һаләткә йәтти " дәп көрсәтти.

Радиомизниң һәқсиз ленийисигә келиватқан телефонлардин мәлум болушичә, уйғур елидики тор бәтләрму интайин қаттиқ назарәт қилинидикән. Һәтта, тор бәт чайханилирида болидиған сөһбәтләрму қаттиқ тәкшүрүлидикән.

Зияритимизни қобул қилған уйғур зиялийси компйотер мутәхәссиси муһәммәт әпәнди уйғур елидики тор бәтләр һәққидә тохталғанда, мәзкур җайдики сәзгүрлүкниң хитай өлкилиригә қариғанда техиму күчлүк икәнликини, һәтта тор бәт башқурғучиларниң өзликидин наһайити һушяр вә еһтиятчан болуп кетиватқанлиқини билдүрди һәмдә" бундақ болуши мәзкур җайдики интернет тор бәтлиригә болған назарәт қилиш даирисиниң башқа җайлардикидикигә селиштурулғанда йәнә бир қатлам юқири болуватқанлиқидин " дәп көрсәтти.

Мунасивәтлик мәлуматларға қариғанда, хитай һөкүмити 5 ‏- айниң 10 ‏- күнидин башлап, бейҗиң шәһирини өз ичигә алған бир қисим шәһәрләрдә, интернет тор бәтлирини мәхсус рәткә селиш һәрикитини кәң көләмдә башливәткән. (Меһрибан)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт