Xitay hökümiti intérnét tor betlirini tazilash herikitini kücheytmekte


2006-06-09
Share

Merkizi fransiyidiki xelq'ara chégrisiz muxbirlar teshkilati seyshenbe küni melumat élan qilip, xitay hökümitini memliket ichidiki intérnét tor betlirini chékidin éship ketküdek derijide kontrol qiliwatqanliqi sewebidin qattiq eyiblidi.

Chégrisiz muxbirlar teshkilatining körsitishiche, yéqindin buyan yeni tyen'enmin weqesining xatirilesh küni yétip kélish bilen, xitay hökümitining intérnét tor bétige bolghan kontrolluqni téximu bek kücheygen bolup, köpligen ölkilerde tordashlarning tekshürüshtin ötmigen gugul tor bétige kirish mumkinchiliki qet'iy bolmighan. Démek xitayda hazir gugul tor betliri intérnét saqchiliri teripidin pütünley bir - birlep tekshürülgen.

Tyen'enmin weqesidiki neq meydan resimliri élip tashlan'ghan

Chégrisiz muxbirlar teshkilatining asiya bölümi mes'uli Vincent Brossel tyen'enmin weqesining yüz bergenlikige 17 yil bolghan xatirilesh künining yétip kélishidin bir nechche kün ilgiri, gugul tor bétige chaplan'ghan eyni chaghdiki qanliq weqening neq meydan körünüshlirige a'it resimlerning hemmisining bir -birlep élip tashlan'ghanliqini tekitle, p"bu, gugul shirkiti we mezkur tor bettin paydiliniwatqan xitaydiki barliq tordashlar üchün intayin zor ziyan bolup hésablinidu, xitay hökümitining tyen'enmin weqesini xatirilesh künining yétip kélishi aldida bundaq qilishi ularning mezkur weqege tutqan pozitsiyisining zadi qandaq ikenlikini nahayiti éniq ashkarilap berdi" dep körsetti.

Vincent Brossel Ning bildürüshiche, eger tekshürülmigen gugul tor bétide "tyen'enmin" dégen sözni izdigende, 1989 ‏- yili 4 ‏- iyun weqesi yüz bergen chaghda, saqchilarning yash oqughuchilarni qandaq basturghanliqi heqqidiki resimlerning hemmisini körgili bolidiken. Lékin tekshürülgen gugul tor betliride bolsa, peqet sayahetchiler üchün qoyulghan tyen'enmin meydanining körünüshidin bashqa héchqandaq mezmunni tapqili bolmaydiken.

Hazir xitaydiki tordashlar tekshürüshtin ötken xitayche gugul tor bétini körüsh bilenla cheklinip qalghan. Xitay hökümitining gugulgha bolghan kontrolluqi qattiq küchiyip, hetta gugul xewerliri we gugul éléktronluq xet-chek mulazimet sistémisighimu singip ketken.

Amérikida turushluq Uyghur ziyaliysi kompyotér mutexessisi muhemmet ependi özining Vincent Brossel ependige oxshash köz qarashta ikenlikini sözlep, xitaydiki gugul torbétide izdigen netije bilen bashqa döletlerde tekshurse chiqidighan netijining oxshash bolmaydighanliqi, xitay hökümitining gugul shirkitige bésim ishlitishi we iqtisadiy menpe'etni közde tutulghachqa, shundaq boluwatqanliqini otturigha qoydi.

Béyjing hökümiti özini bilelmigidek haletke yetti

Chégrisiz muxbirlar teshkilatining melum qilishiche, bu yil 5 ‏- aydin bashlap, xitay da'iriliri gugul tor bétining tekshürüshitin saqlinidighan yumshaq ditalini küchtin qalduridighan téxnikigha ige bolghan. Chünki bundin ilgiri tordashlar tekshürüshtin saqlinish yumshaq ditalining küchi bilen, tor bet tosalghusidin bösüp ötüp türlük uchurlargha ige bolup kelgen.

Gugul shirkitining xitayda turushluq ishxana bayanatchisining melum qilishiche, yéqindin buyan gugul tordashliri mezkur ishxanigha tekshürülmigen gugul tor bétige kirish imkaniyitining bolmaywatqanliqi heqqide toxtimay naraziliq bildürgen. Gugul shirkitining asiya bölümi mes'uli " gerche gugul shirkiti dunyada eng dangliq bolghan eng chong intérnét tor béti shirkitining biri bolup hésablansimu, lékin xitay hökümiti teripidin bolghan bésimgha kelgende, yéterlik qeyserlik körsitelmeywatidu " dep tekitlep "shunga hazir béyjing hökümiti gugul tor bétini xalighanche kontrol qilip, özini bilelmigidek haletke yetti " dep körsetti.

Radi'omizning heqsiz léniyisige kéliwatqan téléfonlardin melum bolushiche, Uyghur élidiki tor betlermu intayin qattiq nazaret qilinidiken. Hetta, tor bet chayxanilirida bolidighan söhbetlermu qattiq tekshürülidiken.

Ziyaritimizni qobul qilghan Uyghur ziyaliysi kompyotér mutexessisi muhemmet ependi Uyghur élidiki tor betler heqqide toxtalghanda, mezkur jaydiki sezgürlükning xitay ölkilirige qarighanda téximu küchlük ikenlikini, hetta tor bet bashqurghuchilarning özlikidin nahayiti hushyar we éhtiyatchan bolup kétiwatqanliqini bildürdi hemde" bundaq bolushi mezkur jaydiki intérnét tor betlirige bolghan nazaret qilish da'irisining bashqa jaylardikidikige sélishturulghanda yene bir qatlam yuqiri boluwatqanliqidin " dep körsetti.

Munasiwetlik melumatlargha qarighanda, xitay hökümiti 5 ‏- ayning 10 ‏- künidin bashlap, béyjing shehirini öz ichige alghan bir qisim sheherlerde, intérnét tor betlirini mexsus retke sélish herikitini keng kölemde bashliwetken. (Méhriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet