Хитай һөкүмити интернеткә болған контроллуқни техиму бәк күчәйтишкә башлиди


2007-01-25
Share

Хитай компартийә секретари ху җинтав йеқинда бейҗиңда ечилған дуня интернет тәрәққиятиға, хитайдики интернет башқуруш хизмитини күчәйтиш һәққидә нурғун йол -йоруқларни оттуриға қойди. У сөзидә "интернет тор бәтлирини тәрәққи қилишта, башқуруш хизмитини күчәйтиш керәк, шундақла 'тазилаш -башқуруш' тәдбирини қоллиниш керәк" дәп тәкитлиди. Анализчилар вә кишилик һоқуқ хадимлири ху җинтавниң бу дегәнлирини анализ қилип "қариғанда, хитай компартийиси мәқсәтлик һалда интернеткә болған контроллуқни күчәйтишкә башлиған. Гәрчә һазирчә уларниң контрол қилиш нишани техи пүтүнләй ениқ болмиған болсиму, уларниң бундин кейин интернеткә болған контроллуқи илгирики һәрқандақ вақиттин қаттиқ болуши мумкин" дәп көрсәтмәктә.

Хитайниң мәқсити хәлқниң әркинликини контрол қилиш

Хитайда һазир интернет ишләткүчиләр сани 140 милйонға йәткән. Ройтерс агентлиқиниң чаршәнбә күни бәргән хәвиридә, ху җинтавниң интернет һәққидә қилған сөзигә баһа берип, "хитай һөкүмитиниң бир -дин бир мәқсити пуқраларниң интернет тор бетини ишлитиштики әркинликини контрол қилиш" дәп көрситилгән.

Америкидики хитай ишлири тәтқиқатчиси гу йүән ханим хитай һөкүмитиниң интернеткә болған контроллуқиниң әзәлдин наһайити чиң болуп кәлгәнликини, ху җинтав бу қетимқи сөзидин кейин, пуқраларниң бу җәһәттики әркинлики техиму зор тосалғуларға дуч келидиғанлиқини тәкитләп "улар бәлким бундин кейин бир қисим муһим тор бәтләрни техиму алаһидә усуллар арқилиқ контрол қилиши мумкин, ' тазилаш – башқуруш’ сияситини йолға қоюшта, алди билән чәтәл тор бәтлирини асаси нишан қилиши мумкин" дәп билдүрди.

Ху җинтавниң интернәт тор бәтлирини контрол қилиш һәққидә қилған сөзи бундин илгири хитай юқури дәриҗилик әмәлдарларниң бу һәқтә қилған сөзлиридин көп пәрқләнмәйду. Гәрчә у "контрол қилиштики мәқсәт, тор бәтлирини тазилаш, җәмийәт муқимлиқини сақлаш вә интернет башқуруш түзүмини рәткә селиш" дәп көрсәткән болсиму, анализчиларниң мәлум қилишичә, һазирға қәдәр, хитайда, көп сандики кишиләр тәкшүрүлмигән чәтәл тор бәтлирини көрүш имканийитигә еришәлмәй кәлгән. Болупму уларниң хитай һөкүмитигә тәнқиди пикир бәргән торбәтләрни көрәлиши техиму мумкин болмиған.

Хитай һөкүмитиниң тили билән дили бир әмәс

Хоңкоң шафир нәширятиниң мәсули яв әпәнди "хитай һөкүмити тор бәтләрни рәтләш вә тазилашни баһана қилип, кишиләрниң сөзләш әркинликини техиму бәк боғмақчи боливатиду. Хитай һөкүмити әзәлдин ағзида бир хил, әмәлийәттә йәнә бир хил қилмишларни қилип кәлгән " дәп билдүрди.

Бир қисим анализчилар "интернет һазирқи замандики әң чоң иҗадийәт болуп, у дуня хәлқини әркин һалда чәксиз учур билән тәминлимәктә. Униң гезит, жорнал, радио вә телевизорларда бериливатқан хәвәрләр билән болған бир -дин бир пәрқи, интернетниң башқа тәшвиқат васитилириға охшаш "баш тәһрир" и йоқ. Лекин ху җинтавниң дегән гәплиригә қариғанда, хитай һөкүмити йәнила интернет тор бәтлириниң баш тәһрири болуп, аталмиш рәткә селиш вә тазилаш дегәндәк баһаниләр билән өз пуқралирини сөзләш әркинликидин тосуп, уларниң ташқи дунядин һәқиқий хәвәр елп, әмәлий әһвални игиләш һоқоқини йоқ қилмақта " дәп әйиблимәктә.

Бу һәқтә хитай ишлири тәтқиқатчиси гу йүән ханим "хитай һөкүмити һазир түрлүк илғар техникиларни қоллиниш арқилиқ, интернет тор бәтлирини қаттиқ контрол қилип кәлмәктә. Лекин шундақтиму униңға тақабил туралайдиған амалларни йоқ дегили болмайду. Кишиләр йәнила бир амалларни қилип, өзи арзу қилған чәтәл тор бәтлиридин пайдилиналайду. Хитай һөкүмити бу қетим зади қайси җәһәттә тазилаш елип баридиғанлиқини ениқ демигән болсиму, пуқраларниң сиясий җәһәттики сөзләш әркинликни контрол қилмақчи болуватқанлиқи наһайити ениқ " дәп көрсәтти. (Меһрибан)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт