Хитайда 2007 ‏- йили йеңи тор хана ечиш мәний қилинди


2007-03-09
Share

Ишләткүчиләр 2007 – йили 27 – январ күни хитайниң әнхуй өлкисидики бир торханида. Муәтәхәсисләр хитайда һазир 30 миңдин 40 миңғичә интернет сақчисиниң барлиқини оттуриға қоймақта. AFP

Хитай мәдәнийәт министирлиқи, хитай җамаәт хәвпсизлик идариси вә хитай сода санаәт идариси қатарлиқ 14 орун йеқинда бирликтә оқтуруш чүшүрүп, 2007 ‏- йили хитайниң һәрқандақ өлкилиридә йеңи интернет тор ханилирини ачмаслиқ керәкликини оттуриға қойди. Мәзкур уқтурушта йәнә, йәрлик һөкүмәт орунлириниң " компйотер мулазимәтханиси", "хизмәт тепиш мулазимәтханиси" қатарлиқ намлар билән башқичә сода билән шуғуллинидиған торханиларни тақиветиши керәклики әскәртилгән. Шундақла һәрқайси мәктәпләрдә ечилған торханиларниму мунасивәтлик орунлар тәрипидин қаттиқ тәкшүрүш керәклики тәкитләнгән.

Торханиға киридиғанларниң арисида яш – өсмүрләрниң салмиқи хели бар

Хитай мәдәнийәт министирлиқиниң бу һәқтә бәргән доклатиға асасланғанда, хитайдики торханиларға болған бу хил башқуруш вә мәний қилиштики асаслиқ сәвәб, қорамиға йәтмигән яш өсмүрләрниң интернет арқилиқ җинайәт садир қилишиниң алдини илиш икән. Мунасивәтлик мәлуматларға қариғанда, һазир хитайдики 18 милйон тор пайдиланғучилириниң 13 пирсәнти яш өсмүр балилар болуп, буларниң көпинчиси башланғуч вә оттура мәктәп оқуғучилири икән.

Радиомизниң игилишичә, һазир уйғур елиниң үрүмчи шәһириниң өзидила хитай өлкилиридин кәлгән аққунларниң пул тепиш үчүн өз алдиға ечивалған һәр хил намдики торханилири барғансери көпийишкә башлиған һәмдә буларниң көп сандикиси 24 саәт очуқ болуп, киридиғанлар асасән һәммиси дегидәк башланғуч вә оттура мәктәп оқуғучилири икән.

Бу һәқтә радиомизниң зияритини қобул қилған, исмини мәлум қилишни халимиған бир уйғур ханим үрүмчидә болупму мәктәпләр олтурақлашқан җайларда кечә ‏-күндүр очуқ болидиған қалаймиқан тор ханиларниң интайин көп икәнликини тәкитләп, өзиниң бу хил әһвалдин қаттиқ әндишә қилидиғанлиқини билдүрди.

Зияритимизни қобул қилған бу ханим сөһбәт җәрянида, яш өсмүр балилар оқушқа берилмәй, торханиға хумар болуп қалидиған әһвалниң барғансери еғирлишиватқанлиқини тәкитләш билән бир вақитта, йәрлик һөкүмәтйниң түрлүк пул тепиш мәқсидидә қалаймиқан ечилған торханиларни үнүмлүк бир тәрәп қилалишиға дегәндәк ишәнчиси йоқ икәнликини билдүрди.

Бир қисим анализчиларниң мәлум қилишичә, бу қетим оттуриға қоюлған тор ханиларни башқуруш һәққидики йеңи қарар бир җәһәттин ата- аниларни хатирҗәм қилғандәк қилсиму, йәнә бир җәһәттин у пәқәт қәғәз юзидикила нәрсә болуп, яш өсмүрләр йәнила давамлиқ униң хиридари болидикән.

Йәнә бир қисим анализчилар "хитай даирлириниң бу хил чәкләш түзүми бир қисим җайларда бәлким әксичә үнүм берип қелиши мумкин, йәни мәзкур ухтуруштин кейин йошурун һалда ечилидиған йәр асти тор ханилири чоқум баш көтириду" дәп билдүрмәктә.

Мәркизи америкидики әркин тор бети мәсули шабер әпәнди "хитай дуня буйичә интернет тор бәтлирини әң қаттиқ контрол қилип келиватқан дөләт. Хитай һөкүмитиниң һәқиқий қорқидиғини учурларниң әркин тарқилишидур. Интернет тор ханилири болса кишиләргә бу һәқтә көп қолайлиқларни елип келиду. Өйидә компийотури болмиған кирими төвән кишиләрму торханилар арқилиқ нурғун учурларға игә болалайду вә ташқи дуня билән алақә бағлиялайду. Хитай һөкүмитиниң тор ханиларни чәкләштики әң асаси мәқсиди дәл мушу хилдики кишиләрниң ташқи дуня билән болған алақисини йоқ қилиш вә уларниң интернет арқилиқ әркин пикир баян қилиш һоқуқини мәний қилиш" дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт