Интернет әркинлики - хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлири билән хитай һөкүмити оттурисидики йеңи алдинқи сәп


2007-05-04
Share

Хитайда 2006 ‏- йилиниң ахириға қәдәр интернеткә киридиған адәм сани йүз милйонға йәткән иди. 'Мәркизи агентлиқи'ниң баян қилишичә, йеқинда бундақ вәзийәткә қарита, хитай азадлиқ армийисиниң юқири дәриҗилик генерали шуң гуаңкәй 'хәлқарада мәслиһәт елиш-учур тарқитиш әркинлики буйичә йеңи тәртип тикләш' дегнә тәшәббусни оттуриға қойған.

'Асия вақит гезити'дә мулаһизә қилинишичә, әгәр буниңдин кейин, хитай һөкүмити мушу тәшәббус буйичә иш көрсә, интенет әркинлики мәсилиси хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлири билән хитай һөкүмити оттурисида йеңи алдинқи сәп болуп қелиши мумкин.

Хитайда интернеткә киридиған адәм сани йүз милйонға йәткәндин кейин, ху җинтав ....

Хитай һөкүмити дуня буйичә икки хәлқаралиқ интернет алақиси әһдинамисиға қатнашқан 60 дөләтниң бири. Бу икки хәлқаралиқ әһдинамә пүтүн дуняда әқлий мүлүк һоқуқи вә нәшр һоқуқини қоғдайдиған әһдинамә иди.

Хитайниң 'хәлқ гезити' му, хитайниң 'дуня әқлий мүлүк һоқуқи тәшкилатниң нәшр һоқуқини қоғдаш әһдинамиси" билән " дуня әқлий мүлүк һоқуқи тәшкилатиниң үн-син мәһсулатлирини қоюш вә көчүрүп көпәйтиш һәққидики әһдинамә' дин ибарәт икки хәлқаралиқ әһдинамиға қатнишиши һәққидики лайиһә әң алий қанун тикләш оргини тәрипидин аллиқачан тәстиқлинип болғанлиқини 2006 ‏- йили 12 ‏-айниң 24 ‏- күни йәнә бир қетим хәвәр қилған иди.

Хитайда 2006 ‏- йилиниң ахириға қәдәр интернеткә киридиған адәм сани йүз милйонға йәткәнлики мәлум болғандин кейин, 'мәркиз агенетлиқи'ниң баян қилишичә, ху җинтав буйил 1 ‏- айниң 23 ‏- күни, коммунистик партийә мәркизи комитетиниң йиғинида, интернеттә тор бәтләр алақисини башқуридиған қурулушни чуқум яхши ишләш, торларни яхши башқуруш вә торладин яхши пайдилиниш керәк' дәп тәкитлигән иди.

Әмди йеқинда, хитай азадлиқ армийисиниң юқири дәриҗилик генерали шуң гуаңкәй бу һәқтә 'хәлқарада мәслиһәт елиш-учур тарқитиш әркинлики буйичә йеңи тәртип тикләш' дегән тәшәббусни оттуриға қойған. 'Асия вақит гезити'ниң тәһлил қилишичә бу, буниңдин кейин хитай азадлиқ армийисиму хәлқниң интернеткә кириш мәсилисигә арилишидиғанлиқидин, интернеттә 'йеңи тәртип тикләш' арқилиқ 'херидарлар'ға қарши 'бихәтәрлик һәрикити' қоллинидиғанлиқидин дерәк бериду.

Хитай һөкүмити бәлгилигән интернет һәққи бәк юқири

Дуня банкисиниң 'хитайда учур алақә йеңилиқи җәмийәтни өзгәртмәктә' дегән доклатида хитайда һөкүмәт тәрипидин елинидиған интернет һәққи дөләт пуқралириниң шәхсий киримигә селиштурғанда бәк юқири икәнлики оттуриға қоюлған иди .

'Җәнубий хитай пайтәхт гезити'дә баян қилинишичә, хитайда һәр айлиқ интернет һәққи 83 юән 50 сент. Бу, тәрәққи қилған дөләтләрдә елинидиған һәқ несбитигә қариғанда 10 һәссә юқири. Пүтүн шәрқи асия вә тинч окян райони буйичә ейтқандиму бәк юқири. Хитайдики интернет әһли һазир , һөкүмәт алидиған интернет һәққини төвәнлитинишни җиддий тәләп қилмақта.

Хитай һөкүмити интернет арқилиқ болидиған тиҗарәтниму 'сәзгүр саһә' дәп қарап манапол қилмақта

Америкиниң вашингтон шитатидики америка - хитай мунасивәтлири җәмийитиниң башлиқи җосеп әпәндиниң әркин асия радиосиниң зияритини қобул қилғанда баян қилишичә, хитай һөкүмити бултур 'манапол қилишқа қарши туруш қануни' мақуллиған иди. У асасән бу қанун арқилиқ сиясий вә истратегийә җәһәттики сәзгүр мәсилиләрни бир тәрәп қилишни көзлигән.

Әмма хитай һөкүмити интернет вә учур -алақисиниму сәзгүр мәсилә, дегән даиригә киргүзивелип, интернет арқилиқ елип берилидиған тиҗарәтләрниму, баштин -ахир һөкүмәт өзи манапол қилип кәлмәктә. Бундақ тиҗарәттә хитай һөкүмити башқиларни һаман 'баһа' арқилиқ кәмситиду.

Хитай һөкүмити олимпик мусабиқисидин бурун охшимиған көз қараш вә авазларни пүтүнләй йоқатмақчиму?

Хитайда кишилик һоқуқни қоғдаш паалийәтчилириниң тор бети болған 'һоқуқ һемайичиси' дегән тор бетидә 5 ‏- айниң 4 ‏- күни баян қилинишичә, хитайда кишилик һоқуқни қоғдаш паалийәтчилири һазир барғансери еғир дәриҗидә нәзәрбәнт астиға елинишқа, тәһдиткә, паракәнчидилик селишқа, төһмәт билән әйиблиншкә вә тутқун қилинишқа учримақта.

Бу тор бетидики баянларда ейтилишичә йәнә, 'хитай һөкүмити 2008 ‏- йилидики олимпик мусабиқисидин бурун, хитайни дуняға 'муқим вә инақ җәмийәт' қилип көрситиш үчүн, дөләт ичидики охшимиған көз қараш вә охшимиған авазларни пүтүнләй йоқ қилишқа бәл бағлиған ' .

Дуня кәчүрүм тәшкилатиму, 5 ‏- айниң 1 ‏- күни хитайни 'олимпик тәнһәрикәт мусабиқисидин бурун кишилик һоқуқ вәзийитини яхшлаш һәққидә дуняға бәргән вәдисини әмәлгә ашурмиди' дәп тәнқид қилған иди. (Вәли)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт