Xitay hökümiti bu yilqi may bayrimida nurghunlighan tor betlirini taqiwetti


2007-05-10
Share

Bu yil 1 ‏- maydin bashlap, ta bayramliq dem élish axirlashqiche, xitaydiki nurghunlighan tor betler taqiwétilgen.

Taqiwétilgen tor betlerning beziliri hetta ilmiy tetqiqatlargha a'it tor betler iken. Analizchilarning bildürüshiche, bundaq bolushi xitay dölet re'isi xu jintawning yéqinda intérnét tor betliri heqqide qilghan sözi bilen munasiwetlik iken.

Xu jintawning sözidin kéyin taqiliwatqan tor betler

Xitay hökümiti bu yilqi emgekchiler bayrimi jeryanida " retke sélish " dégen bahane bilen, köp sandiki tor betlerni taqiwetken. Bularning arisida, béyjing uniwérsitétining " yennen" namliq dangliq ilmiy tetqiqat tor bétimu taqiwitilgen.

Radi'omizning igilishiche, " yennen " namliq bu tor bet bundin 5 yil ilgiri bir qisim kishilik hoquqni qoghdashqa a'it mezmunlarning yézilghanliqi tüpeylidin, hökümet da'iriliri teripidin taqiwétilgen, kéyin mezkur tor, bashqa isim bilen yene qaytilap échilghan. Lékin bu yil 1 ‏- may bayram mezgilide,mezkur tor bet héchqandaq uqturushsiz, yene bir qétim toxtitilip qoyulghan.

Ziyaritimizni qobul qilghan mezkur tor betning mes'uli gu chünxu heqiqiy sewebni déyishtin özini qachurghan halda, " tor betning toxtap qélishi mulazimet eswabliridin chataq chiqqanliqtin boldi. Qachan eslige kélishi éniq emes, ishqilip aldirash yasawatimiz"dep bildürdi.

Béyjing uniwérsitétining mezkur tor bétige oxshash, bu qétimqi bayram mezgilide, xitaydiki nurghun torbetler " yasash, retke sélish" qatarliq bahaniler bilen arqa -arqidin toxtitiwétilgen. Toxtitiwétilgen tor betler peqet siyasiy xaraktérlik tor betlerla bolup qalmastin, bir qisimliri hökümetke a'it munazire meydanliri we turmushqa a'it su'al-jawab tor betliri iken. Shuning bilen bille, shangxeydiki wén'gu'ang axbarat guruhi tor bétining munazire meydani, junggo xet-chek téxnika munazire meydani, wu jyangshin uchur tor béti qatarliq 100 din artuq torbetning hemmisi digidek bayram jeryanida pütünley taqalghan.

Xitay, tor betlerge bolghan kontrolluqni kücheytmekte

Radi'omizning ziyaritini qobul qilghan xu béydiki kishilik hoquq xadimi du daw bing xitay hökümitining her qétim bayram peslining yétip kélishi bilen, tor betlerge bolghan kontrolluqini téximu bek kücheytidighanliqini hemde bu qétim özi qurup chiqqan " hoquqsizlar munazire meydani"ningmu taqiwétilgenlikini tekitlep, mundaq dédi:

" Méning bu tor bétim bu qétimqi bayram mezgilide bekmu zor cheklimige uchridi, biz her xil amallarni qilip baqtuq, lékin uninggha kirish mumkinchiliki peqet bolmidi. Hazir bolsa, mezkur tur betni menla achalaymen, mendin bashqa tordashlar yenila kirelmeywatidu. Zadi néme sewebtin ikenliki téxi éniq emes. Méning perizimche, bundaq bolushi intérnét saqchiliri bilen munasiwetlik. Chünki bayram mezgilide, ularmu choqum dep élishi kérek, belkim nöwetchilik qilidighan saqchilar sani yétishmigenliktin téximu qattiq chare qollinip, tor betlerni biraqla taqiwetken gep. Chünki eger ular bundaq qilmaydiken, waqti kelgende birer mesile chiqsa, ular chong balagha qilip, xizmitidin we emelidin ayrilip qélishi éniq."

Olimpik yighinidin burun, tenqidiy pikirlerni pütünley tosush

Radi'omizning igilishiche, eslide bu yil 4 ‏- ayning axirliridin bashlapla, bir qisim tor betler waqtinche toxtitip qoyulup, qachan qayta échilishi melum qilinmighan. Analizchilarning bildürüshiche, yéqindin buyan, bir qisim tor betlerning arqa ‏- arqidin taqiwétilishi yéngi türdiki torbet kontrol qilish herikitining élip bériliwatqanliqini bildüridiken.

Radi'omizning ziyaritini qobul qilghan béyjingdiki bir öktichi xitay, dölet re'isi xu jintawning ötken ayda béyjingda échilghan bir qétimliq siyasiy kéngesh yighinida, tor betlerni bashqurush heqqide mexsus siyasiy buyruq chüshürgenlikini tekitlep, mundaq dédi: "yéqinda, xu jintaw siyasiy kéngeshte échilghan bir qétimliq yighinda, memliket ichidiki tor betlerni kontrol qilishta qandaq chara -tedbirlerni qollinish mesilisi heqqide mexsus söz qilghan. Démek bu qétim bir qisim tor betlerning arqa ‏- arqidin taqilip kétishini del mushu yighinning netijisi dep qarighili bolidu. Hazir munasiwetlik orunlarning hemmisi dégidek kontrol da'irisini kéngeytmekte. Chünki hökümet olimpik yighini échilishtin burun, barliq tor betlerni öz kontrolluqigha élishni meqset qilghan hemde tashqi dunyaning tenqidiy pikirlirini pütünley tosushqa urun'ghan."

Xitay da'iriliri 1 ‏- may bayram mezgilide keyni ‏- keynidin taqiwetken tor betlirining bir qisimliri ta hazirghiche échilmighan. Bezi tor betlerning munazire meydanlirida " mezkur munazire meydanini téximu yaxshi bashqurush üchün, yaman gherezlik nersilerning chaplinishining aldini élish üchün, 7 ‏- maydin bashlap, yéngi türdiki tekshürüsh tedbirini qollanmaqchi. Shunga tordashlargha waqtinche qolaysizliq élip kélidighan bolduq" dégen mezmunlarda uqturush chiqirilghan. (Méhriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet