Йопурға "ешәк юрти" қилинғандин кейинки параңлар (1)


2007-02-27
Share

2006 – Йили 15 – өктәбир күни қәшқәрдә кишиләр ешәк һарвилирини һәйдәп маңмақта. Ешәк уйғурлардики әнәниви қатнаш вә йеза игилик қораллириниң бири болуп, уйғурлар униң гөши вә сүтини әзәлдин һарам дәп қарап кәлмәктә. Бирақ йеқинқи йиллардин бери уйғурлар дуч келиватқан иқтисадий бесим вә диний қарашлириниң суслишиши, уларни ешәк сүтини сеғишқа мәҗбурлимақта. AFP

Ешәк уйғурларниң деһқанчилиқ ишләпчиқириш турмушида муһим әмгәк һәмдә қатнаш қорали сүпитидә ишлитилип кәлгән болсиму, уни ислам диниға етиқад қилғучи уйғурлар һечқачан истимал қилидиған өй һайванлири қатарида санимайду. Чүнки, ислам динида ешәк гөши һәм ешәкни истимал қилиш һарам һесапланғачқа, уйғурлардиму " ешәкниң өзи һарам, күчи һалал" дегәндәк тәмсилләр бар. Әмма, нөвәттә бәзи уйғур юртлирида ешәк гөши һәмдә ешәк сүти фермилири қурулуватқанлиқидәк ғәйри әһваллар мәвҗут.

Буниңдин илгири радиомизда хәвәр берилгинидәк, 2005 - йили майда хитай даирилири уйғурлар топлишип олтурақлашқан юртлардин болған қәшқәрниң йопурға наһийисини хитайдики асаслиқ ешәк гөши ишләпчиқириш базисиға айландуруп йопурғиға " ешәк юрти " намини бәргән иди.

Дәсләп йопурғида қурулған ешәк фермилирида 40 миң туяқ йопурға йәрлик нәсиллик ешикини өз ичигә алған 60 миң ешәк беқилған. Әйни вақитта хитай һөкүмитигә қарашлиқ тәңритағ ториниң хәвәр елан қилишичә, йопурғида қурулған ешәк фермиси хитай өлкилирини йилиға 120 тонна ешәк гөши билән тәминләшни һөддигә алған икән.

Йопурғида ешәк гөши пишшиқлап ишләш завути қурулуп узун өтмәй йәнә, бу җайда ешәк сүти мәһсулатлирини ишләш завутиму қурулған. Бу юрт ешәк базисиға айландурулғандин кейин, деһқанларға мәзкур ешәк гөши һәмдә ешәк сүти завутлирини хам әшя билән тәминләштәк вәзипиләр артилған. Һәтта уйғурлар еғир көридиған, миллий һәм диний өрп адәтлиригә ят ишларға мәҗбурланған. Бу һәқтә радиомизға кәлгән инкасларға асасән йопурғиниң мәлум йезисиға телефон қилғинимизда деһқанларниң бу һәқтә һәқиқәтән пикриниң күчлүклики мәлум болди.

Йәнә бир қанчә деһқанни зиярәт қилған идуқ, охшаш инкасларға игә болдуқ. Деһқанларниң наразилиқ инкаслириға асасән йопурға наһийилик һөкүмәт ишханисиға телефон қилдуқ, телефонни алған бир яш кадир йопурғиниң ешәк юрти қилинғанлиқидин пәхирләнгән һалда зияритимизни қобул қилди.

Уйғур елидики һөкүмәт орунлирида хизмәт қилидиған бәзи кишиләрниң ишәнчилик учурлириға асасланғанда, уйғур елида ешәк базиси қурушқа уйғур аптоном райониниң партком секретари ваң лечүән мәхсус қол қойған болуп, бу асасән шәндуң өлкисиниң мәмликәт дәриҗилик әң чоң ешәк йелими завутиға хам әшя йетишмәслик мәсилисини һәл қилишни мәқсәт қилған икән. Шәндуң өлкиси ваң личуәнниң юрти, ешәк гөши шәндуңлуқларниң әң яхши көридиған йемәклики икән. Әтики программимизда, йопурғиниң ешәк гөши ишләпчиқириш базисиға айландурулуш сәвәблири һәққидә давамлиқ мәлуматлар билән тәмин әтмәкчимиз. (Гүлчеһрә)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт