Yopurgha "éshek yurti" qilin'ghandin kéyinki paranglar (2)

2007-02-28
Élxet
Pikir
Share
Print

eshek-200.jpg
2006 – Yili 15 – öktebir küni qeshqerde kishiler éshek harwilirini heydep mangmaqta. CCTC Ning xewer bérishiche hazir Uyghur élidiki éshekning sani bir yérim milyon etrapida bolup, mushu bir qanche yil ichidila, éshekning bahasi on ming yü'en atrapida örligen. Yopurgha éshikining bahasi 10000 yü'endin yüz ming yü'en'giche baridiken.

Xitay da'irilirining Uyghurlar topliship olturaqlashqan yopurgha nahiyiside yeni éshekni haram dep bilidighan musulmanlar yurtida éshek mehsulatliri zawutlirini qurup bu jayni éshek bazisigha aylandurghanliqining özila , Uyghurlarning étiqad hemde milliy örüp adetlirige yad bir ish. Uning üstige yurtini ezizlep kelgen Uyghurlar üchün öz makanigha, Uyghurlarda dötlük exmiqaniliqning simowli bolghan éshek namining bérilishi Uyghurlarning ghururigha zerbe bermekte iken. Xitay hökümiti yopurgha nahiyisining éshek yurtigha aylandurghandin kéyin yerlik xelqning kirimining ösüshige alahide paydiliq bolghanliqini tilgha élip kelmekte. Emma melumat berginimizdek, éshek férmisi, éshek göshi pishshiqlap ishlesh zawuti, éshek süti pishshiqlap ishlesh zawuti qatarliq yürüshleshken éshek mehsulatliri karxaniliri hökümetning aktip maslishishi bilen peqet shendungluq xitaylarnila bay qiliwatqan bolsa eksiche yerlik xelq , éshek bazisidiki éshklerge yem xeshek teyyarlash,özining a'ilide ishlitiwatqan ésheklirining sütini séghip tapshurushqa oxshash alwanglargha mejburlanmaqta iken.

Xitay hökümitining yopurghini éshek bazisigha aylandurushi yerlik xelqqe héchqandaq menpe'et élip kelmeyla qalmay hetta her tereplime ziyan sélip xelqning naraziliqini qozghawatqaniken undaqta xitay da'irlirining bu yurtni éshek bazisigha oylandurushning némini meqset qilghanliqi kishini oygha salidighan bir mesile.

Biz bu heqte yopurghida éshek bazisi qurulushigha mes'ul bolghan yopurgha nahiyilik partkomdin jawab élishqa tirishqan bolsaqmu emma bu orunning kadirliri bu mexpi organ biz séning so'alliringgha jawab bérelmeymiz dep ziyaritimizni ret qildi.

Gerche xitay da'irliri Uyghur élida éshek bazisi qurulushidiki heqiqiy meqsitini yoshurup kéliwatqan bolsimu, buningdin körülüwatqan netijilerdin emeliyet ashkarlinip turmaqta.

Uyghur aptonum rayoni hökümitide xizmet qiliwatqan ismini ashkarilashni xalimighan bezi kishilerning bildürüshiche, Uyghur élida éshek bazisi qurush pilani -2000yilila Uyghur aptonum rayonining partkom sékritari wang lichu'en öz qoli bilen testiq salghan tür bolup, mexsus shendung ölkisini bu türge meblegh sélishqa chaqirghan. Shendung ölkisi wang lichu'enning yurti bolup u Uyghur élige wezipige qoyulghandin buyan shendungning Uyghur éli bilen bolghan hemkarliq bolupmu bayliq échish énérgiye qatarliq jehetlerdiki hemkarliq türliri alahide salmaqni igilep kelmekte.

Shendung bilen éshekning munasiwiti

Yopurghida éshek bazisi hemde éshek mehsulatlirini ishlesh zawutliridin bashqa yene her xil yerlik mehsulat gösh mehsulatlirini pishshiqlap ishleshke xéridar chaqirish shérketlirimu qurulghan bolup mezkur shérketmu shendongluqlarning qolida iken:

- Yaxshimu siz bu gösh mehsulatlirini pishshiqlap ishleshke meblegh chaqirish shérkitimu ? silerning zawutinglarmu barmu? ‏- biz peqet bu türlerge meblegh sélishqa xéridar chaqirimiz. ‏- Undaqta sile meblegh chaqiridighan mehsulatlar asasen yerlik mehsulatlarmu? ‏- shundaq bu jayda türlük gösh mehsulatliri intayin mol. ‏- Qoy kala choshqa éshekmu barmu? ‏- he qoy bek jiq. Éshekmu nahayiti köp. ‏- Uni yerlik Uyghurlar yétishtürgenmu ? ‏- yaq Uyghurlar baqmighan xitaylar baqidu.

Yopurghida éshekke munasiwetlik türlerning hemmisi shendungluqlar qolida iken. Igilishimizche éshek mehsulatlirimu asasen shendongni teminlimekte. Bolupmu éshek tériliri mexsus pilan boyiche shendonggha mangghuzilidiken. Mana bu yopurghining éshek bazisigha aylandurulishidiki eng muhim amil.

Xitaydiki eng chong éshek yélimi ishlep chiqirish zawuti bolghan dong'é éjaw zawuti del shendung ölkiside.-2000Yili -12ayda shinjang téléwiziye istansisi -1 qanilida körsitilgen " shendung ölkisining shinjangni échishqa qoshqan töhpisi namliq höjjetlik teshwiqat filimide shendung éjaw zawutining Uyghur élini asasliq xam eshya bazisi qilghanliqi buningda yopurgha nahiyisi bilen ilida mexsus éshek yétishtürüsh férmilirini qurup yerlik xeqning itisadiy kirim qilishigha yardem bergen dep teshwiq qilghan idi.

Uyghur déhqanlirini bay qilishmu? wang lichu'enning yurtdashlirinimu?

Emeliyette bolsa, dong'é éjaw zawutining tor bétide, mezkur zawutning tereqqiyat yolidiki basquchlar hemde xam eshya yétishmeslik mesililirini qandaq hel qilghanliqi heqqidiki qurlarda bolsa " ichkiri ölkilerde kishilerning éshek göshi hemde éshek térisige bolghan éhtiyajining éshishigha egiship -1998 yillirida éshek pütünley yoqap kétish girdabigha kélip qaldi. Bahasimu intayin yuqiri bolghachqa xam eshya yétishmeslik kélip chiqti. Emma gherbiy rayon'gha jaylashqan shinjangda bolsa Uyghurlar éshekni qatnash qorali qilip ishletkini bilen uni yimigechke, bu jayda éshek bayliqi intayin mol biz del mushu ewzel shara'ittin paydilinip shinjangning ili hemde yopurghida ikki éshek bazisini qurup, xam eshya menbesi mesilisi tüptin hel boldi. Éshek térisi zawutimizni éshek yélimi xam eshyasi bilen teminlise, shendongda yene éshek göshi hem éshek süti mehsulatini ishlesh zawut hem shérketliri qurulup qoshlap menpe'etke ige bolduq" déyilgen.

Hazir Uyghur élida qurulghan ikki éshek bazisi dong é éjaw zawutining besh chong xam eshya menbesining eng asasliqliri iken.

Démek -2000yilidin burunla yopurgha shendung ölkisining éshek mehsulatliri xam eshya bazisigha aylan'ghan iken. Tengritagh torining -2006 yili -11 ayning -27 künidiki xewiridin ashkarilinishiche yopurghida qurulghan éshek mehsulatliri karxaniliri ikki yüzdin artuq xitayning ishqa orunlishish mesilisini hel qilip yiligha ottura hésab bilen töt milyon yüen kirim qiliwatqan iken. Bir kélo éshek sütini déhqanlardin 10 yüendin sétiwalghan bolsa, pishshiqlap ishlen'gendin kéyinki éshek süti parashokning bir kélosi 570 yüendin sétilidiken.

Éshek shendungluq xitaylarning eng yaxshi köridighan yémekliki bolup ular " yerdiki éshek göshi, erishtiki ejdirhaning göshige barawer"deydiken. Éshek göshining bahasi qoy kala göshining bahaliridin ikki üch hesse yuqiri iken.

Yopurgha éshikige xitayning közi chüshti

Yopurgha éshikining sorti alahide süpetlik bolup, boyimu bashqa jaylarning ésheklirining boyidin alahide igiz.Hazirqi sortni yopurghuluqlar uzun yillardin béri yétishtürgen. Ular éshekni peqet ishlepchiqirish hem déhqanchiliq qorali süpitide ishlitidu xalas.Uni héchqachan öltürmeydu yimeydu.Uyghurlar yopurgha éshikini küchlük ishchan haywan, chidamliq, yuwash yardemchi dep teriplise, emma éshekni istimal qilidighan xitaylar bolsa yopurgha éshikige ésheklerning ichidiki modél éshek dep nam bergen bolup, ular yopurgha éshikining göshi tatliq, térisi süpetlik, doriliq qimmiti yuqiri, süti köp dep teriplishidiken.

Uyghur éli xitay ölkilirini éshek mehsulati bilen teminleydighan bazigha aylan'ghandin buyan éshekning bahasi ikki yil ilgiri jeryanidila on ming yüen etrapida örligen. Éshek yerlik Uyghurlarning déhqanchiliq hem turmushida kem bolsa bolmaydighan yardemchi bolup, éshek bahasining barghanche örlishi déhqanlarni endishige qoymaqta.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet