Uyghur élidiki ish pursetlirige kimler ige bolmaqta ?


2007-04-10
Share

Uyghur yekke tijaretchilerning ürümchidiki bir dukini. Uyghur élide xitay köchmenlirining köpiyishige egiship, téximu köp Uyghurlar ishsiz qalmaqta we parche – purat ishlar bilen jan baqmaqta.

Besh yildin buyan Uyghur élide, yiligha 400 ming emgek küchi köpiyiwatqan bolup Uyghur aptonom rayonluq sheher iqtisad tekshürüsh etritining 2005 ‏- yili chiqarghan doklatida körsitilishiche, 2010-yilidin 2015-yilghiche bolghan ariliqta Uyghur éli éshindi emgek küchlirining nisbiti hemmidin yuqiri bolghan bir ishsizliq krizisigha duchar bolidiken.

Derweqe, 2001-yilidin 2005-yilghiche bolghan ariliqta sheher - nahiyilerdiki éshindi emgek küchi texminen bir milyondin éship ketken. Ilgiri tengritagh tor bétide bu heqte élan qilin'ghan doklatta, Uyghur élidiki emgek küchining emeliy xizmet éhtiyajidin artuq boluwatqanliqining sewebliri heqqide toxtilip, Uyghur élidiki emgek küchining téz sür'ette éshishigha yéngi oqush püttürüp xizmet kütüp turghuchilarning yildin - yilgha köpiyishi, yézilardin sheherlerge yötkiliwatqan emgek küchlirining köpiyishi, hemde yene ishlepchiqirish - téxnika sür'itining yéngilinishi qatarliqlarni körsetken.

Aliy mekteplerni püttürgen Uyghurlar ishsiz qalmaqta

Uyghur élining ishsizliq weziyiti jiddiylishiwatqan bir peytte, xitay hökümiti yéqinda Uyghur élidiki ishqa orunlashturush ishlirining netijilik kétip barghanliqini teshwiq qilmaqta. Yeni Uyghur aptonom rayoni hökümiti bashqurushidiki tengritagh tor bétide 8- april xewer qilinishiche, 2006 - yili adettiki aliy mekteplerni püttürüp ish kütüp turghuchilarning ishqa orunlishish nisbiti 80% ke yetken bolup, buning ichide her qaysi saheler boyiche uzun muddetlik xizmet shtatigha ige bolghanlar asasiy salmaqni igileydiken. Emma xewerde ishqa orunlashqanlarning millet perqi boyiche nisbitini tilgha almighan.

Xewerde Uyghur aptonom rayonluq oqush püttürgenlerni ishqa orunlashturush merkizining munasiwetlik bir xadimining sözini neqil keltürüshiche "Uyghur élide adettiki aliy mekteplerni püttürgen oqughuchilarning nisbitining örlishige egiship ularning ish pursetlirige érishish nisbitimu teng nisbette örlimekte. Bolupmu téxnikiliq kesipler, fizika, xémiyige oxshash teb'iy pen kesiplirini püttürgenlerning ishqa orunlishish weziyiti yaxshi" iken.

Xitay aqqunliri ishlargha érishmekte

Ilgiri Uyghur rayonidiki xitay tor betliride bérilgen melumatlarda Uyghur élige xitay ölkiliridin kéliwatqan aqqun xitay nopusining éyigha 30 mingdin ashidighanliqi, bu xitay aqqun emgek küchlirining her yili Uyghur élidin 10 milyard yü'en tapidighanliqi heqqide xewerler bérilgen idi. Bezi Uyghurlarning qarishiche, rayonda éshindi emgek küchining nisbiti éship ishsizliq weziyitining keskinlishiwatqanliqigha, Uyghur élige kéliwatqan xitay aqqunlirining téz sür'ette köpiyishi tesir körsetmekte iken.

Bezi Uyghurlarning éytishigha qarighanda, Uyghur élide xitayning gherbni échish siyasiti bilen xitay ölkiliridin Uyghur élige kélip meblegh sélip zawut‏ - karxana achqanlar xéli köpiyiwatqan bolsimu, bu orunlar yerlik xelqtin emgek küchi qobul qilmaydiken. Bu xitay hökümitining az sanliq milletlerge yürgüzüwatqan siyasiti, xitay nopusining barghanche köpiyishi, Uyghurlarning heq - hoquqlirining kapaletke ige qilinmighanliqi qatarliq mesililer bilen munasiwetlik iken.

Igiligen melumatlardin qarighanda, xitay ölkiliridin Uyghur élige kélip ish pursetlirige ige boluwatqan xitaylarning köp qismini sawatsiz, medeniyet sapasi töwen bolghan déhqan emgek küchliri igileydiken.

Shinxu'a agéntliqining 4-ayning 6- künide bergen xewiride, Uyghur aptonom rayonluq her derijilik hökümet tarmaqliri, Uyghur élige kéliwatqan xitay déhqan ishchilirini azade yashash imkaniyitige ige qilish üchün her qaysi poyiz istansilirida ishqa orunlashturush yermenkilirini échip xitay aqqunlirining Uyghur élige kélishi haman ish ornigha ige bolushigha qolayliq yaritip bermekte iken.

Ürümchi sheherlik saybagh rayon hökümitining ürümchi poyiz istansisida 6 -april achqan xitay déhqan ishchilirini ishqa orunlashturush yermenkiside, bir kün ichidila 2000 xitaygha ish pursiti yaritip bérilgen bolup, bularning 270 tin köpreki resmiy toxtam bilen Uyghur élide ishqa orunlashqan.

Xitaylar Uyghur élige, Uyghurlar xitaygha yötkelmekte

Yéqinqi yillardin béri xitay hökümiti, xitay ölkiliridin Uyghur élige ish tépish üchün kelgen xitaylargha alahide qarap, ulargha Uyghur élige yardem bérishke kelgen yashlar dégendek nam - sherepler bilen étibar bérip, xizmetlerge orunlashturmaqta. Eksiche yerlik ishsiz Uyghur yashlirini bolsa, éshincha emgek küchlirini xitay ölkilirige ishqa orunlashturush dégen nam bilen 2002 - yilidin bashlap, eslidinla nopusi zich, ish pursiti az, keskin weziyette turghan xitay ölkiliridiki zawutlargha erzan emgek heqqi bilen türkümlep yötkimekte.

Xitay hökümitining 2006 -yili aliy mektep püttürüp ishqa orunlashqanlarning 80% ke yetkenliki heqqidiki sanining ichide qanchilik nisbitining yézilardin xitay ölkilirige yallanma ishchiliqqa ketkenler igileydighanliqi heqqide éniq melumat bolmisimu, emma, Uyghur déhqanlarning bildürüshiche, aliy mekteplerni püttürüp bir qanche yilghiche xizmetke érishelmigen yashlar, jan béqish üchün xitay ölkilirige adettiki ishchiliqqa bérishqimu razi bolmaqta iken.

Qeshqer wilayetlik partkom teshwiqat bölümidin bir xadim, Uyghur yashlirining ishqa orunlishish mesilisi heqqide ziyaritimizni qobul qilghinida " bizdin xitaydiki zawutlargha yolgha séliniwatqan az sanliq millet yashlirining medeniyet sapasi, téxnikiliq terbiyilinishi bir qeder üstün, Uyghur élige kéliwatqan xitay aqqunliri bolsa omumyüzlük sapasi töwen, peqet adettiki emgeklerning höddisidin chiqalaydu" dégen idi. (Gülchéhre)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet