Islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikining yighinida sherqiy türksitan mesilisi

2011‏-Yili 11‏-ayning 19‏-20‏- künliri islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikining uyushturushi bilen istanbuldiki insan we medeniyet merkizining yighin zalida ispaniyining musulmanlar teripidin fethi qilin'ghanliqining 1300‏-yili munasiwiti bilen xelq'araliq bir yighin uyushturuldi.
Öz muxbirimiz arslan
2011-11-21
Share
islam-turkey-turkistan Yighindin bir körünüsh
RFA
2011- Yili 11 - ayning 19 - 20 - künliri islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikining uyushturushi bilen istanbuldiki insan we medeniyet merkizining yighin zalida ispaniyining musulmanlar teripidin fethi qilin'ghanliqining 1300 - yili munasiwiti bilen xelq'araliq bir yighin uyushturuldi.
Yighin'gha 20 din artuq dölettin musulman ammiwiy teshkilatlarning mes'ulliri we wekilliri qatnashti. Yighin'gha Uyghurlargha wakaliten sherqiy türksitan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining mes'ulliridin abdulhekimxan mexsumning bashchiliqida 4 kishilik bir hey'et qatnashti. Yighinning birinchi küni yeni 19 - noyabir, ispaniyining fethi qilin'ghanliqining 1300 - yili we yawrupadiki musulmanlar toghrisida söz qilindi.

Yighinning ikkinchi küni yeni 20 - noyabir künidiki yighinda islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikining qurultay yighini ötküzülgen bolup, yighinda islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikining re'isi nejmi sadiq oghli échilish notqi sözlidi we yighinda ottura sherqte dawam qiliwatqan ereb bahari toghrisida toxtaldi. Yighinda yene dunyaning her qaysi jayliridin kelgen wekiller özliri turushluq rayon we döletlerdiki musulmanlarning nöwettiki weziyetliri toghrisida söz qildi. Yighinda sherqiy türksitan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining bashliqi hidayetullah oghuzxan söz qilip, Uyghurlarning hazirqi ehwali, nöwette düch kéliwatqan weziyiti we hel bolmay kéliwatqan mesililiri toghrisida toxtaldi. Yighinda yene Uyghurlar toghrisida türkche we ereb tilida teyyarlan'ghan 12 sehipilik doklat yighin ishtirakchilirigha tarqitildi.

Yighin jeryanida yene iraq wekili exmet heqqi we qazaqistan wekili xelil ghuja söz qilip Uyghurlar toghrisida toxtaldi. Xelil ghuja sözide mundaq dédi: qazaqistanda yüzde 70% musulmanlar yashaydu, bu yil qazaqistan islam hemkarliq teshkilatining re'islik wezipisini tapshurup aldi. Bizning xelqimiz 74 yil rusning ishghal astida qélip tilini, dinini önutqan bir xelq. Islam dunyasi qazaqistan'gha ige chiqish kérek. Chünki sherqiy türkistanliq qérindashlirimizning béshigha bala bolghan xitay ottura asiyagha közini tikti. Qazaqistanni özige boysundurush üchün 15 milyard dollar qerz berdi. Qazaqistanda nechche minglighan zawut - karxanilarni xitaylar sétiwaldi. Nechche minglighan xitaylar hazir qazaqistan'gha kélip ishlewatidu. Xitaylarning meqsiti, qazaqistanni xitaylashturush, dinsizlashturush, qazaqistan'gha yerlishish, köpiyish üchün qazaq musulman qizlar bilen toy qiliwatidu. Qazaqistanning 16 milyon nopusi bar. Qazaqistanning yer asti we yer üsti bayliqi köp. Qazaqistan islam döliti bolsa, sherqiy türksitanliq qérindashlirimiz qatarliq pütkül zulumgha uchrighanlar üchünmu köp payda élip kélidu. Islam hemkarliq teshkilatidin türkistan we el'eqsa yighini namliq bir yighin uyushturushni telep qilimiz. Islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikidin qazaqistanda xelq'araliq bir yighin uyushturushni telep qilimiz, buning üchün biz qolimizdin kélidighan her qandaq xizmet bolsa qilishqa teyyar, sherqiy türksitan, pelestin, liwiye we süriyining mesililiri eng chong mesililerdur. Musulmanlar qérindash bolup birlikte heriket qilsaq ghelibe bizning bolidu. Allah bizni ghelibige érishturidu.

Biz Uyghurlar heqqide islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikining re'isi nejmi sadiq oghli bilen söhbet élip barduq. Nejmi sadiq oghli Uyghurlar toghrisidiki pikir - qarashlirini ipadilep mundaq dédi: sherqiy türkistanda yüz bériwatqan weqeler hemmimizni chongqur qayghulandurmaqta. Islam dunyasining bashqa rayonlirida yüz bériwatqan weqeler bizni qandaq qayghulanduruwatqan bolsa, oxshashla sherqiy türkistanda yüz bériwatqan weqelermu bizni qayghulanduridu. Biz islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birliki bolush süpitimiz bilen ötken yildin buyan her qétimliq yighinilirimizda sherqiy türksitan mesilisini otturigha qoyup kéliwatimiz. Bizning yighinlirimizgha köp sanda oxshimighan döletlerdiki ammiwiy teshkilatlarning mes'ulliri qatnishidu. Her qétimqi yighinimizda biz sherqiy türksitan mesilisini otturigha qoyup, bu mesilige ige chiqishni we her qaysi döletlerdin qatnashqan wekillerge shu dölettiki xelq ammisigha bu mesilini anglitishni telep qilip kéliwatimiz. Bügünki yighindimu yighin ishitirakchiliridin, sherqiy türkistan mesilisige köngül bölüshni we yurtlirigha qaytqanda xelq ammisigha anglitishni telep qilduq. Bu yighinda sherqiy türksitan mesilisi otturigha qoyuldi. Men islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birlikining re'isi bolush süpitim bilen dunyaning her qaysi jayliridin kelgen wekillerdin, sherqiy türkistan mesilisining muhim bir mesile ikenlikini, bu mesilige jiddiy qarashlirini telep qildim. Buningdin kéyinki yighinlirimizdimu sherqiy türksitan mesilisini yighin küntertipke keltürimiz.

Islam dunyasi ammiwiy teshkilatlar birliki 2005 - yili istanbulda qurulghan bolup bu teshkilatning hazir 50 dölette 200 ge yéqin ammiwiy teshkilat ezasi bar.

Biz yene bu yighin heqqide téximu köp melumatqa érishish üchün sherqiy türksitan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining re'isi hidayetullah oghuzxan ependi bilen söhbet élip barduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet