Хитай һөкүмити австралийидә террорчилиқ билән шуғулланған


2005.06.06

4 - Июн күни, әркин асия радиосиниң австралийидин алған хәвиридә баян қилинишичә, хитайниң австралийиниң седни шәһридики консулханисида ишләйдиған дипломатлиридин чен йоңлин әпәнди, өткән һәптидә хитай һөкүмитигә асийлиқ қилип әлчиханидин қачқан.

Чен йоңлин әпәнди бир һәптигичә авистиралийидә йошурунуп йүргәндин кейин, 1989 -йили бейиҗиңдә йү збәргән "4 - июн тйәнәнмен вәқәси" ниң 16 йиллиқ хатирә күни, у седни шәһридә өткүзүлгән хатириләш паалийитигә қатнишип баянат елан қилған.

Хитай җасуслири австралийиниң җәмийәт аманлиқиға еғир тәсир йәткүзмәктә

Хитай һөкүмитигә асийлиқ қилған 37 яшлиқ дипломат чен йоңлин әпәнди баянатида "хитай һөкүмити австралийидә туриватқан хитай пуқралириға тәһдит селиш яки уларни халиғанчә гөрүгә елиш яки тутуп, ялап хитайға елип кетиш қатарлиқ террорчилиқ һәрикәтләр билән шуғуллинип, австралийиниң җәмийәт аманлиқиға еғир дәриҗидә тәсир йәткүзүп кәлмәктә. Хитай һөкүмити дөләт ичидә техичә һечқандақ сиясий ислаһат елип бармиди. Һазир хитайда хәлқниң кишилик һоқуқи йоқ. Пикир баян қилиш әркинлики йоқ" дегән.

Хитай һөкүмитигә асийлиқ қилған дипломат чен йоңлин әпәнди баянатида йәнә "австралийидә хитай һөкүмитиниң һәрхил охшимиған салаһийәт билән һәрикәт қиливатқан миңлиған җасуси бар. Буниң бир мунчиси австралийидә турушлуқ хитай пуқралириға, болупму фалунгоңчә нәпәс мәшқи қилғучи тинч пуқраларға җинайәт тоқуш, тәһдит селиш яки уларни өз хаһиши бойичә гөрүгә елиш, қолға елиш, ялап хитайға әкитиш қатарлиқ террорчилиқ һәрикәтлири билән шуғуллиниду" дегән. У өзиму бир нәччә йилдин буян мушундақ җасуслуқ хизмәт билән шуғулланғанлиқтин, бу һәқтә униң қолида толуқ пакит барлиқини, шундақла, у хизмәт җәрянида буйруққа итаәт қилмай бирмунчә кишиләрни қоғдап қалғанлиқини, әгәр һазир у хитайға қайтип кәтсә хейимхәтәргә учрайдиғанлиқини, шуниң үчүн австралийә һөкүмитидин панаһлиқ тиләйдиғанлиқини баян қилған.

Хәвәрдә баян қилинишичә, хитайниң австралийидә турушлуқ баш әлчиханисиниң хизмәтчилири "чен йоңлинниң австралийидә туруш вақти тошти, әмма у хитайға қайтип кетишни халимиғанлиқтин, австралийидә туруп қелиш үчүн баһанә - сәвәп тепиватиду" дегән. Австралийә һөкүмитиниң көчмәнләр идарисиму дәсләптә чен йоңлинниң панаһлиқ тиләш илтимасини рәт қилған .

"Улуқ ира гезити" ә баян қилинишичә, хитай һөкүмитигә асийлиқ қилған дипломат чен йоңлин әпәнди 5 - айниң 27 - күни хитай консулханисидин қачқан. 24 Саәт ичидә униң панаһлиқ тиләш илтимаси рәт қилинған. У йошурунуп йүрүшкә мәҗбур болған. Бу җәрянда хитай әлчиханисиниң җасуслири чен йоңлинни тутуш үчүн җиддий һәрикәт қилған.

Чен йоңлин әпәнди 4 - июн күни чоң йиғилишта оттуриға чиқип баянат елан қилғандин кейин, у җәмийәтниң қоллишиға иришкән. Австралийиниң көчмәнләр идарисиму униң панаһлиқ тиләш илтимасини қайтидин көздин көчүрүшкә башлиған.

Хитай җасуслири сүрүштүрүлмәктә

"Австралиян гезити" дә баян қилинишичә, австралийә һөкүмити тәшкиллигән җасуслуққа қарши туридиған бир орган , һазир чәтәл җасуслирини, болупму соғуқ уруш дәвридики рус җасуслиридинму ешип кетиватқан һазирқи хитай җасуслирини сүрүштүрүшкә башлиған.

Фалунгоңчиларниң "хәлқаралиқ тәкшүрүш тәшкилати" хитай һөкүмитигә асийлиқ қилған дипломат чен йоңлин әпәнди тоғрисида елан қилған баянатида, хитайниң чәтәлләрдә елип бериватқан җасуслуқ һәрикәтлири тоғрисида техиму тәпсилий изаһат бәргән.

Униңда баян қилинишичә, хитай һөкүмити баш әлчи, консул дәриҗилик әмәлдарлири арқилиқ чәтәлләрдә миллий өчмәнлик қозғайдиған тәшвиқат елип бариду. Хәлқниң пулини сәрп қилип чәтәл тәшкилатлиридин гумашта изләватиду. Әлчиханилардики 1 - дәриҗилик катип, 2 - дәриҗилик катип, 3 - дәриҗилик катип дегән әмәлдарлар арқилиқ мәхсус ахбарат топлаватиду. Хитай һөкүмитиниң әлчиханилиридики "һәрбий әмәлдар" дегәнләр хитай азадлиқ армийиси баш шитабиниң 2 -, 3 - бөлүмлири үчүн очуқ - ашкара һалда ахбарат топлаватиду.

Чәтәлләрдә хитай мәбләғ салған яки ширикләшкән ширкәтләргә, достлуқ җәмийити дегәндәк тәшкиларға хитай дөләт бихәтәрлик министирлики җасуслирини рунлаштуриватиду. Хитайниң җамаәт хәвпсизлик министирлиқи адәттә җасуслуқ ишлириға қатнашмайду дейилсиму, әмма, уларму һазир чәтәлләргә җасус әвәтмәктә. Баянатта ейтилишичә, хәлқаралиқ тәкшүрүш тәшкилати һазир нюйорк, чикаго, хюстин, лос анҗилис, санфирансеско шәһәрлиридики хитай әлчиханилири вә франсийә, германийә, сингапор, һиндонезийиләрдики хитай әлчиханилири пәйда қилған вәқәләрни тәкшүрүшкә башлиған. (Вәли)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.