Qazaqistan bash ministiri kerim mesümop heqqidiki türlük inkaslar dawamlashmaqta


2007-01-17
Share

karim-masimof.jpg
Kérim mesümop. Neshr hoquqi http://www.massimov.kz Da

10-Yanwar küni prézidént nursultan nazarbayéwning teklipige bina'en qazaqistan parlaméntining ikki palatasi kerim mesümopning bash ministirlik ornini békitkendin buyan qazaqistan metbu'atlirida bu heqte türlük inkaslar dawamlashmaqta.

Kerim mesümop heqqidiki munazirilerni mezmun jehettin asasliqi töwendiki bir qanche nuqtigha yighinchaqlash mumkin.

Kerim mesümopning Uyghur ikenliki heqqidiki munaziriler

Kerim mesümop mu'awin bash ministir waqtidila uning milliy kimliki heqqide munaziriler peyda bolghan. Qazaqistan metbu'atlirida uning Uyghur ikenliki yézilghan bolsimu, lékin u özini qazaq dep atighan. Hetta u bash ministir bolghandimu, hökümet resmiy halda uning qazaq ikenlikini élan qilghan bolsimu, biraq qazaq metbu'atliri yenila uning Uyghurluqi we yaki ebjesh ikenlikini yézishmaqta.

Qazaqistanning yéqinqi zaman siyasiy tarixida Uyghurlardin abdulla ruzibaqiyéw, isma'il tahirop, eliyéw hemde isma'il yüsüpow qatarliq bir qanche neper Uyghur eng yuqiri derijilik rehbiri orunlarda ishligen hetta, isma'il yüsüpow 1960-yillarda qazaqistan kompartiyisining birinchi sékritari bolup, mezkur jumhuriyettiki birinchi nomurluq shexske aylan'ghan bolsimu, lékin ularning Uyghur ikenliki metbu'atlarda munazire qilinmighan. Hetta, u chaghlarda ularning Uyghur ikenliki yuqiri xizmet üchün paydiliq amil bolghan. Emma, kerim mesümop bash ministir bolghandin kéyin qazaqistan metbu'atlirida uning Uyghur ikenliki da'imla tilgha élinip, qazaq millitidin bolmighan kishining hökümet béshi bolushining sezgür mesile ikenlikini ipade qildi.

Qazaqistan jumhuriyetlik Uyghur medeniyet merkizining mes'ulliridin biri, Uyghur alimi rabik isma'ilof qazaqistanda öktichilerning mesümopning Uyghurluqi, buning "tehdidlik weqe" ikenliki heqqide munazire qiliwatqanliqini, lékin, prézidéntning uni qazaq dep atighanliqi tüpeylidin Uyghurlarningmu shundaq dep qobul qilidighanliqini körsetti.

Metbu'atlardiki inkaslar

Kerim mesümopning Uyghur ikenlikige baghlinishliq yene bir nuqta shuki, hette bir qisim munazirichiler Uyghur mesilisining nöwette xitayning béshini aghriwatqan éghir mesile ikenliki, uning üstige yene Uyghur élining qazaqistan bilen xitayning iqtisadiy we siyasiy munasiwetliridiki ornining muhimliqidin chiqish qilip turup, kerim mesümopning Uyghurlarning siyasiy heriketlirige tesir körsitishi mumkinlikini sherhiyleshti. "Mik uchur -analiz agéntliqi" teripidin élan qilin'ghan a .Shakur isimlik mulahizichining " Uyghur amili ottura asiyaning yéqin kelgüsi weziyitini qandaq derijide belgileydu?" namliq maqaliside mesümopning Uyghurluqining untup qélishqa bolmaydighan nuqta ikenliki körsitilip," kerim mesümopning milliti Uyghur ikenlikini nezerge élish kérek, Uyghurlar bilen xitaylarning murekkep étnik munasiwetliridin chiqish qilghanda, u küchlük muressechilik süpiti bilen xitayning qazaqistan'gha kéngiyishining küchlük düshmini bolup qalidu"dep otturigha qoyulghan

Aptor mesümopning Uyghur élining pamir rayonida yüz bergen 18 ademning öltürülüshi weqesi kélip chiqqan, milliy toqunush küchlük bir weziyette qazaqistan'gha bash ministir bolghanliqini misal qilip körsitidu.

Aptor a. Shakur Uyghur élidiki weziyetning jiddiylikini, yéqinda nur bekrining rabiye qadirning eyiblep, Uyghurlarning uni meniwi ana dep atishgha qarshi chiqqanliqi, musulman ayallarning bolsa, mejburi bala chüshürüsh opératsiyisi qilduruluwatqanliqi qatarliq ehwallarni otturigha qoyush bilen yene xitayning Uyghurlarning milliy heriketliridiki radikal islamiy amillargha yol qoymay, bashqa döletlerni da'im "xitayning ichki ishigha arilashqanliq" bilen eyiblewatqanliqi we bashqilarni körsitidu. U xitay bilen chégrilinidighan qazaqistandiki mezkur hökümet almishish ehwalining weziyetke oylimighan derijide tesir körsitishi mumkinlikini tekitleydu.

Moskwada chiqidighan "sodigerler" gézitide maqale élan qilghan yuriy solozobow" kerim mesümop Uyghurdur. U, qazaq emes, qazaqistanning xitayning ottura asiyadiki yéngi ishghaliyitige bolghan yumshaq qarshiliqliri buningdin kéyin téximu ashidu" dep höküm qilidu. Lékin, qazaqistandiki Uyghur siyasiyon, dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi qehriman ghojamberdi mezkur aptorning pikirlirige oxshimaydighan köz qarishini otturigha qoyup, kerim mesümopning Uyghurlarning siyasiy heriketliri üchün paydisiz ikenlikini,chunki, uning xitay siyasitini inkar qilmaydighanliqini körsitidu.

Uning xitayda oqughanliqi bilen xitaygha tutidighan siyasiti munazire témisi

Kerim mesümop xitayning wu xen uniwérsitétining qanunshunasliq pakultétida üch yil oqup, baklawérliq diplomi alghan hemde béyjingdiki til institutida xitay tili ögen'gen., qazaqistanning soda wekili we mutexessisi supitide ürümchide hemde xongkongda ishligen . Bu nuqtidin chiqish qilghan qazaqistan analizchiliri uning qazaqistan bilen xitayning iqtisadiy munasiwetlirini téximu qoyuqlashturush rolini oynaydighanliqini körsitishken, analizchi arkadiy dubnop, bu heqtiki maqaliside " astanada köpligen kishiler kerim mesümopni qazaqistandiki xitay terepdarlirigha bekla ishenchilik adem dep hésablishidu". Dep yazidu." Asiya info" uchur agéntliqida élan qilin'ghan " mesümop xitaygha mayilliq heqqidiki köz qarashlarni ret qildi" namliq maqalide körsitilishiche, kerim mesümop özi pikirini bayan qilip, özini xitaygha mayil siyaset yürgüzidu dep qarashni inkar qilidu. Lékin yene bir qisim mulahizichiler shuningdek Uyghur alimi rabik ismayilof ependi prézidént nursultan nazarbayéwning yéqinda xitayni ziyaret qilip, xitay bilen ikkinchi néfit turubisi we tebi'iy gaz toshush turubisi yatquzushqa pütüshkenliki, uning qazaqistanni yéqin kelgüside 50 iqtisadi tereqqi qilghan döletning biri qilip qurup chiqish istratégiyiside iqtisadiy küchlük xitay bilen bolghan munasiwetlerning muhim orun tutidighanliqi, buningda mesümopning roli bolidighanliqini otturigha qoyushup, xitayni yaxshi bilgen, iqtisadshunas kerim mesümopni bash ministirlikke teyinleshning buning bilen munasiwetlik ikenlikini körsitishidu.

Rabik ismayilop ependi we bashqilar yene mesümopning nursultan nazarabayéwning otturanchi küy oghlining adimi bolush bilen énérgiye sodisigha munasiwetlik ikenliki, uning bash ministir bolushining emeliyette qazaqistanning yuqiri qatlimidiki hoquq kürishining netijisi ikenlikini otturigha qoyishidu. (Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet