Amérika we yawropadin bashqa "Kések döletliri" dep atilidighan yéngi bazar heqqidiki uchurlar

Yéqinqi yillardin buyan dunyada, yawropa we amérikidin ibaret bir chong bazar sheklidin bashqa braziliye, rusiye, hindistan, xitay, jenubiy afriqidin ibaret yene bir xil bazar shekli téz tereqqiy qiliwatidu.
Muxbirimiz weli
2012-03-29
Élxet
Pikir
Share
Print
4-Qétimliq "Kések döletliri" yighinida, dmitri médwédéw xu jintaw bilen körüshti. 2012-Yili 28-mart, yéngi déhli.
4-Qétimliq "Kések döletliri" yighinida, dmitri médwédéw xu jintaw bilen körüshti. 2012-Yili 28-mart, yéngi déhli.
AFP

Dunyada yawropa we amérikidin ibaret bundaq bir chong bazar sheklidin bashqa braziliye, rusiye, hindistan, xitay, jenubiy afriqidin ibaret yene bir xil bazar shekli, yéqinqi yillardin buyan téz tereqqiy qiliwatidu. Bu téz tereqqiy qiliwatqan yuqiriqi besh dölet bazirining namini, amérikidiki goldén saks shirkitining iqtisad mahiri jim onéyl 2001‏-yilidiki tetqiqat doklatida, mezkur besh döletning dölet namining in'glizche atilishi boyiche, uning bash herpini bir yerge jem qilip BRICS dep atidi. Buning menisi "Késekler" dégen bolidu. Emma xitay buni "Altun kések döletliri" dep atiwaldi. Bu "Kések döletliri"ning tötinchi qétimliq aliy derijilik uchrishishi 3‏-ayning 29‏-küni hindistanning paytexti yéngi déhlida ötküzüldi.

Roytrs agéntliqining bayan qilishiche, "Kések döletliri" hindistanda ötküzgen aliy derijilik uchrishishta, birliship tereqqiyat bankisi qurush, öz-ara pay tijaritini kéngeytish, meblegh salghuchilar amérika dollirida emes, belki öz dölitining pulida hésab boghush dégendek chong niyet-meqsetlik pilanlarni otturigha qoydi.

Xitayda chiqidighan "Sherq bayliqi" tor géziti bügün "Kések döletliri"ning hindistanda ötküzgen aliy uchrishishi heqqide élan qilghan bash maqaliside, kések döletlirini buningdin kéyin pütün yer sharida iqtisadning parawozi bolidu, dep jakarlidi.

Emma xongkongda chiqidighan "Iqtisad tori" bügün "Kések döletliri"ning hindistanda ötküzgen aliy uchrishishi heqqidiki mulahiziside, kések döletlirini amérika we yawropadin ibaret bundaq bir bazar sheklige qarshi isyan pilanlidi dep körsetti.

 Xitayning "Soda tori" bügün "Kések döletliri" heqqide élan qilghan mulahizidin melum bolushiche, xitay gerche shangxey hemkarliq teshkilatining yighinlirida, "Kések döletliri" dégenni bir teshkilat dep körsitishke tiriship kelmekte. Emma rusiye dumasining xelq'ara munasiwet komitétining re'isi konstantin kosachéf "Kések döletliri" dégenni teshkilat emes, birxil bazar shekli, belki bir sho'ar dep chüshendürüp kéliwatidu.

En'gliyide chiqidighan "Muhapizetchi" géziti bügün "Kések döletliri" hindistanda ötküzgen aliy uchrishish heqqide bir obzor élan qildi. "Kések döletliri dunyada yéngi tertip tikliyelemdu?" dégen bu obzor, "Kések döletliri" ning hazirqi ehwali we kelgüsi tereqqiyati heqqide mulahize otturigha qoydi. Uningda bayan qilinishiche, yéqinqi yillardin buyan iqtisadiy téz tereqqiy qiliwatqan bu kések döletlirining yer meydani pütün dunya yer meydanining 26% ini teshkil qilidu؛ nopusi pütün dunya nopusining 42% ini teshkil qilidu؛ xelq igilik mehsulat qimmiti pütün dunya mehsulat qimmitining 14.6% Ini teshkil qilidu؛ soda miqdari pütün dunya soda miqdarining 12.8% Ini teshkil qilidu. Bu döletlerde yéqinqi yillarda iqtisad ottura hésab bilen 10% din ösüp kéliwatidu. Bu kések döletlirining sétiwélish küchi dunya iqtisadining ösüshi yaki ösmeslikige 50% tesir körsiteleydu. Démek bu kések döletliri dunyaning bir yéngiche bazarliri.

Emma, en'gliyide chiqidighan "Muhapizetchi" gézitining bügünki bu maqaliside körsitilishiche, bu "Kések döletliri" ning iqtisadiy tereqqiyati özlirining hazirqi zaman pen-téxnikisi shara'itida birmunche cheklimige uchraydu. Uningdin bashqa yene, bu döletlerning nopus qurulmisida namrat nopus köp, ishsizlar köp, baylar bilen namratlarning perqi bek chong, jem'iyet muqim hem tinch emes, bu döletlerde késellik we térrorchiliqtek ichki we xelq'araliq toqunushlar köp. Xitay bilen teywen otturisidiki toqunush bir yoshurun xéyim xeter. Xitay bilen tibet, Uyghurlar otturisidiki toqunushlar bir ré'al mesile, hindistan bilen pakistan otturisidiki toqunushmu bir chong xéyim xeter. Shunglashqa bu döletlerning özliri közligen meqsetke yétish iqtidari cheklik, démek uning dunyaning tertipini özgertish pilani peqet bir tesewwurdin ibaret.

Toluq bet