Kishilik hoquqni közitish teshkilati, awstraliye bash ministirini xitaygha bésim ishlitishke chaqirdi


2007-12-18
Share

17- Dékabir seyshenbe küni, bash shtabi nyu yorkqa jaylashqan kishilik hoquqini közitish teshkilati téxi yéqindila awstraliyige bash ministir bolup saylan'ghan jon kéwin rud ependige mektup yollap, uningdin xitay til we medeniyitige bolghan keng bilimini ishqa sélip, hoquqni yaxshilashta xitaygha bésim ishlitishke chaqirdi.

Sabiq bash ministiri jon xoward, soda menpe'etini kishilik hoquqining üstige qoyghan

Amérika awazida körsitishke, mezkur teshkilatning re'isi kennis rus awstraliye bash ministirige yollighan mektubida: " janabliri, siz rawan xitay tilingiz bilen birge xitaydiki kishilik hoquq mesilisigimu yéqindin diqqet qilip kétiwatisiz. Biz sizning xitaydiki kishilik hoquq mesilisining hazirqi éghir ehwaligha nisbeten mu'eyyen chüshenchige ige ikenlikingizge ishinimiz" dep yazghan.

Rus ependi xétide yene, awstraliyining sabiq bash ministiri jon xoward soda menpe'etini kishilik hoquqining üstige qoyghan idi, dep eyiblep, bash ministir rudd ependining rehberlikide hökümettiki bu xil xahishining özgiridighanliqigha ishenchi barliqini otturigha qoyghan.

Kishilik hoquqni közitish teshkilatining re'isi kennis rus, awstraliye bash ministiri rudd pedige yollighan xétide munularni tekitligen: " biz janabingizning rehberliki astida, awstraliye xitayning aliy derijilik rehberlirige kishilik hoquq mesilige étiwar bérishni hés qildurush tereplerde achquchluq rol oynaydu dep qaraymiz."

Kishilik hoquqni közitish teshkilati yene, awstraliye bash ministirini xitayning axbarat erkinlikige qaratqan cheklimisini bikar qilish, öy chéqip mejbur köchürüsh qilmishlirini ayaghlashturush, we emgek qanunigha hörmet qilish tereplerde xitaygha bésim ishlitishke chaqirghan.

Amérika awazida körsitishiche, awstiriye tashqi ishlar we soda ministirliki axbarat bölümining bir xadimi awstraliye bash ministiri ishxanining mezkur xetni tapshurup alghan yaki almighanliqidin xewersiz ikenlikni bildürüp bu heqte pikir bayan qilishni bi'ep körgenlikini bildürgen.

Kéwin rud ependining xitaychisi rawan

Melum bolushiche, hazir awstraliyining bash ministiri wezipisini ötewatqan xon kéwin rudd ependini ilgiri aliy mektepte oquwatqan mezgilide xitay tili we tarixi boyiche mexsus terbiye alghan bolup, 80 yillarda awstraliyining xitaydiki diplomati süpitide béyjingda uzun mezgil yashighan we xitayning siyasiy- iqtisadini tetqiq qilghan.

Rud ependini 1998- yili awstraliye parlaméntigha eza bolidu saylan'ghan we ötken yili axirida awstraliye emgek partiyisining rehberlik ornigha érishkendin kiyin, bu yil 11- ayda élip bérilghan saylamda ghelibe qilip awstraliyige bash ministiri bolghan idi.

Bu yil ötküzülgen asiya tinch okyan iqtisadi hemkarliq yighinda kéwin rudd xitay re'isi xu jintaw bilen sap xitay tilida söhbet élip bérip axbarat sahesining diqqitini tartqan.

Melum bolushiche, kéwin rud xitay tiligha puxta tunji gherb elliri rehbiri bolup, uning xitay tilini yaxshi bilishtin ibaret artuqchiliqi xitay rehberliri bilen élip bérilidighan diplomatiye söhbetliride intayin ijabiy rol oynaydiken.

Yüen xongbing ependi: "gherb siyasiyonliri xitay iqtisadining keynige yoshurun'ghan ijtima'iy ziddiyet we yoshurun krizislarni mölcherlep kételmeydu"

Halbuki awstraliyini sidnéy shehiride pa'aliyet élip bériwatqan xitay démokratik pa'aliyetchisi yüen xongbing ependining amérika awazigha bildürgenlirige qarighanda, köpligen gherb siyasiyonliri xitaygha qaratqan siyasetliri jeryanida, peqet xitay iqtisadi igilikidiki artuqchiliqqa ziyade étiwar bérip, emma xitay iqtisadining keynige yoshurun'ghan ijtima'iy ziddiyet we yoshurun krizislarni mölcherlep kételmeydiken.

U mundaq dégen: "ishinimenki rudd ependi bir aqköngül adam, emma uning xitaychisi yaxshi bolsimu, uningda xitaygha nisbeten chongqur chüshenche kemchil. Shunga u wezipe ötewatqan mezgilde u xitaygha qaratqan siyasetlerdiki kishilik hoquq mesiliside sabiq bash ministir xoward dewrige qarighanda köp ilgirileshler bolidighanliqigha ishenmeymen."

Rud ependi xitaydiki kishilik hoquq mesilide intayin éhtiyatchan

Derweqe, hazir wezipe ötewatqan bash ministir rudd ependi ilgiri xitaydiki kishilik hoquq mesiliside pikir bayan qilishta intayin éhtiyatchan mu'amilide bolghan bolup, 2005- yili xitayning awstraliyide turushluq elchixanisining diplomati chén yonglin awstraliyidin panahliq tiligendek rudd ependi peqet axbarat organlirining so'aligha jawab bérish yüzisidinla xitayning kishilik hoquq mesilini tilgha alghan idi.

Amérika awazida körsitishiche yene, rudd ependi xitaydiki kishilik hoquq mesiliside gepning rastini éytishi tekitleydighan bolup, u xitaydiki kishilik hoquqqa baha bérish, choqum xitayning iqtisadi üzlüksiz tereqqiy qiliwatqan, xitay qanun- tüzülmiside yéngilinish boluwatqan tarixi dewrni arqa körünüsh qilish asasida élip bérilishi kérek dep qaraydiken.

Xitaydiki kishilik hoquq mesilisi xelq'ara jem'iyet eng yéqindin köngül boluwatqan mesililerning biri

Kishilik hoquqni közitish teshkilati asiya bölümining diréktori pétérson xanimning amérika awazigha bildürgenlirige qarighanda, u awstraliyining asiya - tinch okyan rayonida kishilik hoquqi mesilisi we uni qoghdash saheside bösüsh xaraktérlik rol oynaydighan dölet bolup meydan'gha chiqishini ümid qilidiken.

Xitaydiki kishilik hoquq mesilisi xelq'ara jem'iyet eng yéqindin köngül boluwatqan mesililerning biri. Dunyadiki kishilik hoquq teshkilatliri we bezi insan perwer kishiler, xitayning kishilik hoquq xatirisini yaxshilash jehette xitaygha herxil bésimlarni ishlitip kéliwatqan bolup, bu xildiki bésimlar, kéler yili xitayda ötküzülidighan 2008- yilliq béyjing olimpik yighinining yéqinlishishigha egiship, téximu keng qanat yaymaqta. (Jüme)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet