Хитайдики җәнубий корийә дипломатиниң өлүми дөлитидә муназирә қозғиди


2007-08-23
Share

Җәнубий корийилик бир дипломат өткән айда бейҗиңдики бир дохтурханиға даваланғили берип өлгән иди. Хитай һөкүмити һазирға қәдәр җәнубий корийә һөкүмитини бу дипломатниң өлүш сәвәбигә аит қанаәтлинәрлик учур билән тәминлигән. Өлгүчиниң аилә тавабати хитай даирилириниң өлүм сәвәбини йошурушидин әндишә қилмақта икән. Бу вәқә корийә мәтбуатлирида муназирә қозғиған болуп, хитай бу вәқәни бир тәрәп қилиш җәрянида инсан һаятиға сәл қариди, дәп әйибләнмәктә.

Корийә дипломатиниң өлүмигә нимә сәвәбчи болди?

Җәнубий корийилик дипломат ваң җуң илниң йемәкликтин зәһәрлинип өлүш вәқәси, хитай йемәкликлириниң бихәтәрлики дуняда зор ғул - ғула қозғаватқан мәзгилгә тоғра кәлгәнлики түпәйли, бу хитайниң йемәкликләр мәсилисидики абройиға зәрбә беридиған йәнә бир вәқә болуп қалди.

Ваң җуңил, бейҗиңдики җәнубий корийә әлчиханисиниң сиясий ишларға җавабкар мәсули болуп, орни баш әлчидин қалсила 2- орунда туридиған муһим шәхсләрниң бири иди. У 7 - айниң 29 - күни җәнубий корийә әлчиханиси әтрапидики бир йемәкликләр дукинидин сандивич елип йегәндин кейин туюқсизла қусушқа башлап, бейҗиңдики чәт' әлликләргә ечиветилгән бир дохтурханиға елип берилған вә бу йәрдә дохтур униңға бир окулни селиши биләнла җан үзгән. Ваң җуңилниң өлүмигә сандивич сәвәбчи болдиму яки дохтурниң окулиму ? бу мәсилә бүгүнгә қәдәр йешилмиди.

Сәуди әрәбистан чиш пастисини йиғивалди

Бу вәқә хитай мәһсулатлириниң бихәтәрлики дуняниң диққитини қозғаватқан мәзгилдә, болупму балилар оюнчуқи, чиш пастиси, әрмәк һайванлар йемәклики , деңиз мәһсулатлири, машина запчаслири, кийим кечәк вә илмә тоқулма малларда мәсилә бар, дәп қариливатқан вә бу мәһсулатлар йиғивелиниватқан мәзгилдә йүз бәрди.

Гәрчә хитай һөкүмити ғәрб дөләтлирини хитай мәһсулатлирида көрүлгән сүпәт җәһәттики қисмән мәсилиләрни көптүрүветиш билән әйибләп, хитай мәһсулатлириниң йүздә % 99 лаяқәтлик, дәп җакарлиған болсиму, лекин бу хитай мәһсулатлирида саламәтликкә пайдисиз амиллар бар, дәп қарайдиған дөләтләрниң көпийишини тосалмиди.

Ахирқи күнләрдә бу дөләтләр қатариға қетилған әлләрниң бири сәуди әрәбистан болуп, сәуди һөкүмити пәйшәнбә күни хитай експорт қилған 7 түрлүк чиш пастида зәһәрлик химийиви маддилар байқалғанлиқини вә бу мәһсулатларниң йиғивелинидиғанлиқини җакарлиди.

Хитай дипломатниң өлүш сәвәбини йошуруватамду ?

Корийилик дипломатниң мушу мәзгилдә өлүши җәнубий корийидә зор ғула - ғула қозғилишиға сәвәбчи болди. Хитай корийә ташқи ишлар министирликиниң җәсәтни оператсийә қилиш вә вәқәниң сәвәбини тәкшүрүш тәлипигә асасән вәқәни тәкшүрүшкә вәдә бәргән вә тәкшүрүш нәтиҗисини кечиктүрмәй корийә тәрәпкә мәлум қилидиғанлиқини билдүргән.

Лекин бирләшмә ахбарат агентлиқи бу һәқтики хәвиридә, хитай даирилириниң һазирға қәдәр тәкшүрүш доклатини корийә тәрәпкә тапшурмиғанлиқини вә бу корийилик дипломатниң аилисидикиләрдә хитай һөкүмити ваң җуңилниң өлүш сәвәбини йошуруватамду, дәйдиған гуман пәйда қилғанлиқини язди.

Дипломат дохтурханини хата талливалған

Корийә җамаәт пикири, хитайни бу вәқәдә инсан һаятиға әһмийәт бәрмәйдиған рәһим - шәпқәтсиз дөләт икәнликини ипадилиди, дәп әйиблимәктә. Җәнубий корийидә чиқидиған " чавшйән" гезитидики бир мақалида, "бейҗиңдики җәнубий корийә әлчиханиси ваң җуңилниң өлүмигә давалаш җәрянидики сәвәнлик сәвәбчи болған болуши мумкин," дәп қарайдиғанлиқини вә "бимарға селинған окулда мәсилә бар," дәп гуманлинидиғанлиқини билдүрди.

Лекин "чавшйән" гезитидики мақалидә әскәртишичә, җәнубий корийә тәрәп ваң җуңилниң өлүмигә давалаш җәрянидики сәвәнлик сәвәбчи болуш еһтимали барлиқини оттуриға қойса, хитай әмәлдари ваң җуңилниң дохтурханини хата талливалғанлиқини вә шу сәвәблик бәхтсизликкә учриғанлиқини әскәртип, "у сәвийиси төвән кичик дохтурханиға немә үчүн бариду ? буниңға пүтүнләй униң өзи җавабкар болуши керәк," дәп җаваб бәргән. Лекин хәвәрләрдә бу дохтурхана бейҗиңдики даим чәтәлликләрни давалайдиған давалаш һәққи наһайити юқири дохтурханиларниң бири һесаблинидиғанлиқии илгири сүрүлмәктә.

Хитай инсан һаятини әрзимәс, дәйдиған дөләт, дәп әйипләнди

Җәнубий корийидә чиқидиған чоң гезитләрдин "корийә" гезитиниң бу һәқтики баш мақалисидә, хитай вә хитайлар пул үчүн инсан һаятини бир тийингә әрзимәс, дәп қарайдиған кишиләр, дәп тәнқид қилинди. Баш мақалидә мундақ дәйду, "кишиләрниң нәзиридә хитай вә хитайлар пулниң алдида инсан һаяти әрзимәс, дәйдиған кишиләр, дәп қарилиду.

Лекин бу дуняда дөләт доллилириниң көплики, сүний һәмра қоюп берәлигәнлики үчүнла 1 - дәриҗилик дөләт һесабланмайду. Әгәр чәтәлликләр хитайға берип дохтурханиға көрүнсә буниң бәдили өлүм болса, кишиләрниң хитайни дунядики йетәкчи дөләт, дәп атиғуси келәмду ? әгәр адаләт вә һаятлиқни қиммәтлик дәйдиған бир миллий аңни һазирлиялмиған, алдамчилиқни җазалимайдиған қанунсиз җәмийәт системисини, дөләтниң қанчилик чоң болуп кетишидин қәтий нәзәр, заманиви дөләт демәк тәс.

Хәвәрләргә қариғанда җәнубий корийә дипломатиниң өлүмигә 4 һәптидәк болуп қалған болсиму, лекин хитай ташқи ишлар министирлики ваң җуңилниң өлүш сәвәби тоғрисида җәнубий корийә билән тәпсили сөһбәт елип беришкә бой бәрмәй кәлмәктә икән. Хитай һөкүмити болса вәқәниң тәкшүрүлүватқанлиқини билдүрмәктә. (Әркин)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт