Косованиң мустәқиллиқ елан қилғанлиқи һәққидики җидәлләр


2008.02.18

2008- Йили 17- феврал күни косованиң мустәқиллиқ елан қилиши америка қошма штатлири, яврупа дөләтлириниң көп санлиқи тәрипидин қизғин қарши елинған болсиму, билгират, москва һөкүмәтлириниң наразилиқини қозғиған болди. Немила болмисун косова хәлқи мустәқиллиқини елан қилип, хошаллиқ тәнтәниси қилди.

Сәуди әрәбистанида чиқидиған"әл рияд" гезитиниң 2008- йили 18- феврал санида тонулған әрәб язғучиси ибраһим аббасниң қәлими билән" косованиң мустәқиллиқи балқан районлириниму қозғап қоямду?" дегән темида бир мақала елан қилинған болуп, униңда мундақ дәп йезилған:" 1998- йили сирблар билән косовалиқлар оттурисида қаттиқ уруш йүз берип, 1999- йили шимали атлантик әһдә тәшкилати ариға кирип урушни тохтатқан вә хәлқара тинчлиқ сақлаш күчлири косоваға тарқалғандин кейин, косова билгират һөкүмитидин йерим мустәқил һалиға кәлгән иди.

Билгират һөкүмити әзәлдин косованиң мустәқиллиқ елан қилишиға җан җәһли билән қарши туруп кәлгән болса, бир тәрәптин русийә косованиң мустәқиллиқ елан қилишиға қаттиқ қариши туруп кәлмәктә. Русийә ташқи ишлар министирлики тәрипидин мундин бурун елан қилинған баянатта: косованиң мустәқиллиқ елан қилиши русийиниң қол астида туриватқан "җәнуби уситийә" билән "абхазийә" районлири мәсилиси билән мунасивәтлик икәнлики билдүрүлгән. Баянатта, "бу дегәнлик косованиң мустәқиллиқи русийиниң мустәмликиси астидики милләтләрниңму мустәқиллиқ дәва қилишиға йол ачиду, дегәнликтур. Бу һәр қандақ бир мустәмликичиниң қорқудиған мәсилисидур. Әмма русийиниң вә униңға охшаш мустәмликичи дөләтләрниң қол астидики милләтләрниңму башқа милләтләргә охшаш мустәқил яшаш һәққи бардур. Косова һөкүмити 17- феврал күни мустәқиллиқини елан қилғинидин кейин, белград һөкүмити бирләшкән дөләтләр тәшкилати билән америкиға қарши наразилиқини билдүрди. Әмма русийә бирләшкән дөләтләр тәшкилатини җидди йиғин чақиришқа тәклип қилди," дейилгән.

Дубәйниң " әл әрәбийә" телевизийә қанилиниң косова пайтәхтидики мухбири мундақ деди:" бирләшкән дөләтләр тәшкилати хәвпсизлик кеңиши 1999- йили сирбларниң косовадин чиқип кетиши вә косова мәсилисини бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң қарар қилишиға тапшуруш һәққидә чиқарған 1244- номурлуқ қарарида косова мәсилисини һәл қилиш үчүн сиясий чарә тәдбиргә чақирған болсиму, косова мәсилисини пүтүнләй һәл қилиш йолида ениқ бир нәрсә дейилмигән иди. Әмма явропа иттипақидики дөләтләр мәзкур қарарниң косованиң мустәқиллиқ елан қилишқа йетәрлик икәнликигә қанаәтләнмәктә. Москва билән билгират һөкүмәтлириниң косованиң мустәқиллиқ елан қилишини қанунсиз дәп қарашта асасланған сөзи: бирләшкән дөләтләр тәшкилати 1999- йили чиқарған 1244- номурлуқ қарарида косованиң мустәқиллиқи тилға елинмиған. Шу сәвәбтин бу мәсилә һәр тәрәпниң ортақ кеңиши билән һәл қилиниши лазим дәйду. Әмма косованиң мустәқиллиқини қоллиғучи көп сандики дөләтләр дәйдуки: бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң мәзкур қарари косованиң мустәқиллиқини очуқ тилға алмиған болсиму, сәккиз чоң дөләтниң министирлар кеңиши иттипақлашқан асаслиқ принсипларға йөлиниду. Косованиң мустәқиллиқиниң қанунлуқ икәнлики үчүн бу қарарни асас қилишқа болиду. Бу косованиң мустәқиллиқ елан қилишиниң қанунлуқ икәнликигә йетәрлик дегәнлик." ( Өмәрҗан)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.