Kosowaning musteqilliqi bir - birlep étirap qilinishqa érishmekte

2008-02-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Kosovo-bayraq1-200.jpg
Kosowa prézidénti fatmiz séjdyu, bash ministir hashim taji qatarliqlar, kosowaning yéngi musteqilliq bayriqini xeliqqe sunmaqta. AFP Photo

17 - Féwral küni, amérika qatarliq bir qisim döletler resmiy étirap qildi. Emma, sérbiye, rusiye buninggha qarshi chiqqan. Kosowaning musteqilliq élan qilishi xelq'arada zor ghulghula qozghidi.

Kosowa erkin, igilik hoquqluq we démokratik dölet

17 - Féwral küni kosowa parlamént alahide yighin chaqirip, kosowa musteqilliqi xitabnamisini maqullidi hemde shu küni nechche on minglighan kosowaliqlarning parlamént meydanigha toplinip, yangratqan alqish sadaliri we tenteniliri ichide musteqilliq jakarlinip, musteqilliq xitabnamisi oqup ötüldi. B b s agéntliqining xewer qilishiche, kosowa bash ministiri hashim tachi musteqilliq xitapnamisini élan qilip, 17 - féwraldin étibaren kosowaning pexirlik, musteqil we erkin döletke aylan'ghanliqini, kosowaning emdi musteqil, igilik hoquqluq hem démokratik dölet ikenlikini jakarlighan.

Xewerlerdin qarighanda, kosowa hökümiti yene dunyadiki 192 döletke mektup yollap, özlirining musteqilliqini étirap qilishni hem qollashni telep qilghan.

Qaynam tashqinliq menzire

Kosovo-usul-200.jpg
Kosowaliqlar kochida musteqilliqni tentene qilmaqta. AFP Photo

B b s agéntliqining xewerlirige asaslan'ghanda musteqilliq jakarlan'ghan küni kosowaliqlar özlirining musteqilliqini eng zor qaynam - tashqinliq bilen tentene qilishqan bolup, sheher merkezliri, kochilirida top - top bolushqan albanlar kosowa dölet naxshisini hemde özlirining milliy naxsha - sazlirini yangritip, musteqilliq xushalliqini ipadileshken. Kishiler kosowaning dölet bayriqi kötiriship, bir - birini tebrikleshken, musteqilliq ten - tensi ikki kündin buyan izchil dawamlashmaqta.

Shuning bilen bir waqitta yene tamlargha amérika, en'giliye qatarliq döletlerning kosowaning musteqilliqini qollighanliqigha rehmet éytish mezmunidiki teshwiqat matériyallirini chaplan'ghan. Biraq, 18 - féwral küni bélgradtiki amérika elchixanisi aldida sérb milletchilirining naraziliq namayishi bolup ötken.

Xelq'araliq inkaslar

Kosowa musteqilliq jakarlighandin kéyin aldi bilen sérbiye hökümiti buningdin qattiq narazi bolghan. Sérbiye prézidénti sérbiyining kosowani qet'iy étirap qilmaydighanliqini bildürgen, sérbiye bash ministiri bolsa, kosowaning musteqilliqi jakarlishini eyiblep, bu bir saxta dölet" dep atighan.

121007-Kosovo-EU-Russia-200.jpg
2007 -Yili 10 - dékabir küni, yawropa parlaménti bash ishtabida yighin ötküzdi. Yighinda, EU ning tashqi ishlar bashliqi solana ependi bilen rusiye tashqi ishlar ministiri pikir almashturmaqta. AFT Photo

Rusiye itartas agéntliqining uchurlirigha asaslan'ghanda, rusiye hökümitining mu'awin bash ministiri buninggha naraziliq bildürüp, rusiyining kosowani tonumaydighanliqini eskertip, shuningdek b d t bixeterlik kéngishining jiddiy yighin chaqirishini telep qilghan hemde kosowaning musteqilliq jakarlishining b d t bixeterlik kéngishining qararigha hemde sérbiyining igilik hoquqigha shuningdek xélsinki höjjitige xilap ikenlikini körsetken. Rusiye parlaméntining ikki palatasimu bu heqte bayanname élan qilip, qarshi turghan.

18 - Féwral küni amérika tashqi ishlar ministiri kandiliza rayis amérika hökümitining kosowaning musteqilliqini étirap qilghanliqini resmiy élan qilip, kosowaliqlarni tebrikligen. Afriqidiki besh dölette ziyarette boluwatqan amérika prézidénti jorj bush tanzaniyide washin'gtonning kosowaning musteqilliqini étirap qilidighanliqini bildürgen bolup, u " hazir kosowa xelqi musteqil boldi" dégen.

Amérika awazining xewiride körsitilishiche, prézidént bush sözide, "bizning meydanimiz shuki ,birinchidin kosowaning orni mesilisi balqanning weziyiti muqim bolghan ehwal astida hel qilinishi lazim. Ikkinchidin amérika b d t elchisi astixarining kosowa heqqidiki layihisini qollaydu, üchinchidin kosowa hökümiti ochuq halda sérblerning kosowadiki hoquqini qollaydighanliqini bildürdi, buning bilen amérika ilham hés qildi. Amérika ishiniduki, amérika yawropa ittipaqi bilen birlikte sérbiyining menpe'etige uyghun terepte turidu, sérbiyilikler bilishi lazimki, ularning amérikidek dosti bar. Axirida amérika yawropa ittipaqi bilen birlikte zorawanliq bolmasliqigha kapaletlik qilidu" dep tekitligen.

Afghanistan tashqi ishlar ministiri sultan exmed afghanistan hökümitining kosowaning musteqilliqini étirap qilidighanliqini jakarlighan.

121007-Kosovo-namayish-200.jpg
Kosowaliqlar kochida musteqilliqni qaynam - tashqinliq ichide tentene qilmaqta. AFP Photo

Xitay tashqi ishlar ministirliki düshenbe küni bu mesile heqqide resmiy meydanini ipade qilghan bolup, tashqi ishlar ministirlikining bayanatchisi lyu jenchaw bayanat élan qilip, junggoning kosowaning musteqilliq jakarlishigha "qattiq köngül boluwatqanliqi" hem "chongqur bi'aramliq hés qiliwatqanliqi" ni bildürüp, "bu bir terepning herikiti" dégen hemde mezkur heriketning bir qatar aqiwetlerni keltürüp chiqirishi mumkinliki" ni eskertken. Emma, teywen tashqi ishlar ministirliki bolsa, kosowaning musteqilliqini tebrikligen.

Yawropa ittipaqi yighin chaqirghan bolup, yawropa ittipaqigha eza döletlerning köpinchisi kosowaning musteqilliqini étirap qilishqa qoshulghan bolsimu, biraq, ispaniye, siprus, grétsiye hem romaniye qatarliq döletler qoshulmaydighanliqini, eger uni étirap qilghanda, bashqa bölünüshni xalawatqanlar üchün xata signal bérip qoyulidighanliqini seweb qilip körsetken. Yawropa ittipaqi 2000 din artuq saqchi, edliye we bashqa sahege mensup xadimlarni ewetip, musteqilliq jakarlan'ghandin kéyinki tertipni saqlashqa heriket qilghan.

En'gliye, fransiye bolsa, yawropa ittipaqidiki barliq ezalarni kosowaning musteqilliqini étirap qilish mesiliside pikir birlikige kélishni teshebbus qilghan. Türkiye tashqi ishlar ministirliki bayanat élan qilip, kosowaning musteqilliqini étirap qilghan.

Uningdin bashqa yene latwiye, éstoniye, bolghariye qatarliq memliketlermu qisqa waqit ichide étirap qilidighanliqini eskertken.

Sabiq sowét ittipaqidin ayrilip musteqil bolghan qazaqistan, qirghizistan, özbékistanlarning meydani téxi éniq emes, emma, latwiye, éstoniye, bolghariye yaponiye hökümetliri bolsa, kosowaning musteqilliqini étirap qilishqa teyyarliq qiliwatqanliqini bildürgen.

Qisqiche ehwali

Kosowa balqan yérim arilidiki sérbiyining gherbiy jenubigha jaylashqan bolup, albaniye,makédoniye qatarliq döletler bilen qoshna, ahalisi ikki milyon bolup, albanlar %90 tin artuq. Yugoslawiye fédératsiyisi dewride kosowa sérbiye jumhuriyitining bir aptonom ölkisi bolup, 1945 - yili yugoslawiye fédératsiyisi qurulghandin buyan kosowaliqlar aptonom jumhuriyet hoquqini dewa qilghan. Tito ölgendin kéyin, kosowaliqlarning milletperwerlik heriketliri téximu kücheygen bolup, 1989 - yili, sérbiye rehbiri miloshowich ularni basturghan. Lékin, ularning qarshiliqi buning bilen toxtap qalmighan bolup, 1992 - yili kosowa jumhuriyitini élan qilip, sérbiyidin ayrim bolghanliqini élan qilghan hemde musteqilliq üchün dawamliq heriket qilghan. 1996 - Yili kosowa azadliq armiyisini qurup, sérbiye armiyisi bilen urush qilip, özlirining hoquqlirini qoghdighan.

Ikki terep arisidiki urush dehshetlik tüs alghan bolup, 1998 - yili amérika bashliq shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilati esker kirgüzgen hemde 1999 - yili yugoslawiye qoshunlirini bombardiman qilghan. Ene shuningdin étibaren kosowaning teqdiri mesilisi köp qétim muzakire qilin'ghan bolup, amérika we yawropa ittipaqi kosowaning musteqilliqini qollighan bolsimu, biraq, rusiye we sérbiye buninggha izchil qarshi turup kelgen idi. (Ümidwar)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet