Уйғурларниң косованиң мустәқиллиқи һәққидики инкаслири


2008.02.18

Kosovo-bayraq-200.jpg
Косовалиқлар кочида мустәқиллиқни қайнам - ташқинлиқ ичидә тәнтәнә қилмақта. AFP Photo

Түнүгүн мустәқиллиқини елан қилған косова 2 милйон нопусқа игә, хитайниң еғир бастурушлириға қаримай, мустәқиллиқ күришини давамлаштуруватқан уйғурлар болса, косовалиқлардин аз дегәндә 7-8 һәссә артуқ нопусқа игә. Косова территорийиси 10887 квадрат километир, уйғур елиниң йәр көлими болса 1 милйон 600 миң квадрат километирдин артуқ болуп, косова йәр көлиминиң аз дегәндә 150 һәссисигә баравәр келиду. Йәни косова йәр көлими җәһәттин уйғур елиниң бир наһийисигә аран тәң келиши мумкин.

Косова мустәқиллиқидин хитай хапа, уйғурлар хош

Косова 100 йилға йеқин вақиттин бери мустәқиллиқ үчүн күрәш қилған болсиму, тарихта косова дәп бир дөләт қуруп баққан әмәс; уйғурлар болса тарихта онлиған сәлтәнәтлик дөләт қурғандин башқа техи 1930 ‏- вә 1940- йиллардила, қисқиғинә 10 йил ичидә арқа-арқидин мустәқиллиқ елан қилған, иккинчи дөлити бәш йил һакимийәт сүргән. Косовалиқлар түнүгүнгә қәдәр сербийә тәрипидин бөлгүнчи аталған, террорчи дәп әйибләнгән, уйғурларму бүгүн хитай тәрипидин бөлгүнчи атиливатиду вә террорчи дәп әйиблиниватиду.

Косова албанлири билән уйғурлар арисидики селиштурминиң юқириқидәк нуқтилири, бүгүн косова мустәқиллиқиниң хитайни хапа қилип уйғурларни хуш қилишидики сәвәбләрниң бир қисмидур. Шуңа хитай ташқи ишлар министири түнүгүн баянат елан қилип, косова мустәқиллиқидин қаттиқ әндишилинидиғанлиқини билдүргән болса, дуня уйғур қурултийи мустәқил косова дөлитини тәбриклиди.

Kosovo-usul1-200.jpg
Косовалиқлар кочида мустәқиллиқни усул билән тәнтәнә қилмақта. AFP Photo

Дуня уйғур қурултийиниң муавин рәиси муһәммәд тохти әпәнди косова мустәқиллиқиниң, дунядики мустәқиллиқ үчүн күрәш қиливатқан барлиқ милләтләргә илһам беридиғанлиқини билдүрди, у йәнә, косованиң мустәқиллиқи дуняда һәр вақит һәрбий куч җәһәттин үстүнлүккә игә тәрәпниңла әмәс, һәқиқәт тәрәпдарлириниңму ғәлибә қилиш имканийитиниң мумкинчиликини көрсәтти.

Муһәммәт тохти йәнә, хитай тәшвиқат вастилириниң америка вә ғәрбни ислам дүшмини қилип көрситип кәлгәнликини, бу арқилиқ, уйғур хәлқини сиясий тәқдиридин үмидсизләндүрмәкчи болғанлиқини, косова мустәқиллиқиниң хитай тәшвиқатиға нисбәтәнму бир зәрбә болғанлиқини билдүрди.

У сөзиниң ахирида йәнә, косова мустәқиллиқиниң косовалиқларниң миллий азатлиқ күриши билән хәлқара дипломатик күришини бирләштүрүш нәтиҗисидә мәйданға кәлгәнликини билдүрди.

У сөзиниң ахирида йәнә, косова мустәқиллиқиниң косовалиқларниң миллий азатлиқ күриши билән хәлқара дипломатик күришини бирләштүрүш нәтиҗисидә мәйданға кәлгәнликини билдүрди. Уйғурлар мустәқиллиқ үчүн косовалиқлардин көп бәдәл төлиди

У сөзиниң ахирида йәнә, косова мустәқиллиқиниң косовалиқларниң миллий азатлиқ күриши билән хәлқара дипломатик күришини бирләштүрүш нәтиҗисидә мәйданға кәлгәнликини билдүрди.

Уйғурлар мустәқиллиқ үчүн косовалиқлардин көп бәдәл төлиди

Түркийидә яшаватқан истратегийә мутәхәссиси доктор әркин әкрәмниң қаришичә, косова мустәқиллиқи, косовалиқларниң миллий мустәқиллиқ һәрикитини үзлүксиз давамлаштурушидин башқа хәлқара вәзийәтниң уларға оң кәлгәнликиниң нәтиҗисидур.

Әркин әкрәмниң қаришичә, уйғурларниң мустәқиллиқ үчүн төлигән бәдәллири косовалиқларниңкидин нәччә һәссә көп, әмма тарихий тәләйсизлик йәни хәлқара вәзийәттики оңушсизлиқ сәвәбидин уйғурлар өткән әсирдә қурған икки қетимлиқ дөлитини сақлап қалалмиған.

Әркин әкрәмниң қаришичә, дөләтләр ара мунасивәт мәнпәәт мунасивитидур. Мәнпәәт мунасивәтлириму өзгәрмәйдиған нәрсә әмәс, русийә билән америка арисидики мәнпәәт тоқунуши косованиң мустәқиллиқиға пурсәт яритип бәргинидәк, хитай билән америка арисидики мәнпәәт тоқунушиму, уйғур мустәқиллиқ һәрикитигә пайдилиқ шараитлар ни яритип бериши мумкин. (Шөһрәт һошур)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.