Ахири мурадиға йәткән косова (1)

2008-02-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Kosovo-usul1-200.jpg
Мурадиға йәткән косовалиқлар кочида мустәқиллиқни усул билән тәнтәнә қилмақта. AFP Photo

17-Феврал күни косова мустәқиллиқ елан қилип, өзиниң әркин, демократик вә игилик һоқуқлуқ дөләт икәнликини җакарлиди һәмдә дуняниң һәр қайси дөләтлиригә 192 парчә мәктуп йоллап, өзлириниң мустәқиллиқини етирап қилишини тәләп қилди. 18-Февралдин етибарән америка қошма штатлири вә әнглийә, франсийә, германийә қатарлиқ явропа иттипақиға әза мутләқ көп қисим дөләтләр шуниңдәк түркийә, афғанистан қатарлиқ бир қисим мусулман мәмликәтлири косованиң мустәқиллиқини етирап қилди.

Ундақта косова мәсилиси қандақ келип чиқти? косованиң мустәқиллиқ үчүн елип барған күрәш тарихи қандақ дегән соалниң қоюлуши тәбиий.

Косова нәдә?

Косова җумһурийити балқан йерим арилидики сербийиниң шәрқий җәнубиға тоғра келиду. Униң җәнуб тәрипи албанийә вә македонийә билән чегридаш болуп, йәр мәйдани 10 миң 887 квадрат километир, аһалиси икки милйондин артуқ болуп, мәзкур дөләттә %90 ни игилигән мусулман албанлардин башқа йәнә нопуси %10 гә йәтмәйдиған серблар, кродийиликләр, түркләр һәм қара тағлиқлар яшайду.

Косова җуғрапийилик җәһәттин ички қуруқлуқ дөлити болуп, сабиқ югославийә вә кейинки сербийә һөкүминиң сиясити түпәйлидин бу җай йогославийидики җүмлидин явропадики әң кәмбәғәл йәргә айлинип қалған шуниңдәк албанларниң мутләқ көп қисими йеза-қишлақларға орунлашқан болуп, иқтисадий һаяти шәһәрләргә мәркәзләшкән сербларға қариғанда төвән болған.

Косованиң қисқичә тарихи тәрәққият җәряни

Миладидин илгирики 5-4-әсирләрдә косовада албанларниң әң дәсләпки әҗдадлири яшиған болуп, көплигән тарихчиларниң қаришичә, косова албанларниң ана туприқидур. Әмма, миладидин кейинки 6-7-әсирләрдә славиян милләтлири балқан йерим арилиға кирип орунлишип, чарвичилиқ билән яшайдиған албанларниң әҗдадлирини өз җайлиридин қоғлап, әтраптики тағлиқ районларға һәйдивәткән һәмдә 9-әсиргә кәлгәндә славиянларниң серб қәбилиси бу җайда өз дөлитини қурған. 14-Әсиргә кәлгәндә сербларниң мәзкур дөлити әң қудрәтлик басқучқа киргән болуп, серблар косовани сиясий мәркәз қилған һалда әтраптики македонийә, гретсийә қатарлиқ җайларғичә кеңәйгән.

Косова 15-әсирдин кейин османли империйисиниң тәвәликидә болған. 19-Әсирниң башлирида косова сербларниң һөкүмранлиқи астиға чүшүп қелип, серблар көп сандики түрк вә албанларни косовадин қоғлап чиқарған. югославийә дөлити қурулғандин кейин, косовадики сербларниң сани ашқан болсиму, лекин 1941-йили, 100 миңдин артуқ серб бу йәрдин көчүп кетип, уларниң сани йәнә азлап кәткән. (Үмидвар)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт