Күрәш күсәнниң вапити шветсийә мәтбуатида


2006.11.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
kuresh-wapati-200.jpg
Күрәш күсәнниң мийитини узитиш мурасимиға униң шветсийилик достлириму қатнашқаниди.

Мәрһум күрәш күсән әпәндиниң вапати пәқәт уйғур хәлқи үчүнла чоң йоқитиш болуп қалмастин, бәлки пүтүн шветсийә үчүнму чоң бир йоқитиш болди. Уни тонуйдиған, униң музикисиға һерисмән швед хәлқи шветсийиниң һәр қайси җайлиридин һәр хил тәзийәнамиларни әвәтип униңға болған чуңқур қайғусини ипадилиди. Униң вапати һәққидики хәвәр шветсийә ахбаратлиридиму кәң орун алди.

Мәрһум вапат болған күнниң әтиси йәни 30 өктәбир күни мәрһум яшиған ескилстуна шәһридә чиқидиған "кирурән гезити", "шветсийидики атақлиқ музикант күрәш султан вапат болди" дегән темида мақалә илан қилип, мәрһумниң һаят паалийити һәққидә тәпсили мәлумат бәргән. Мақалидә көрәш көсән әпәндиниң ай юлтузлуқ көк байрақни арқа көрүнүш қилип чүшкән чоң рәсими қистурма қилинған. Мақалә җәми 5 қисимдин тәшкил тапқан болуп, мақалида мәрһумниң сәнәт һаятиға наһайти юқури баһа берилгән. Мақалидә мундақ йезилған:

"Музикант, композитор, шаир, атақлиқ нахшичи вә хәлқ музикиси тәтқиқатчиси күрәш султан хитайниң ғәрбидики уйғуристандин кәлгән. У шветсийә телевизийиси вә радиолирида өзиниң нахша музикилири билән дуняға тунулған артисқа айланған иди. У шветсийидә чоң атаққа игә сәнәткар болуп, шветсийиниң әң даңлиқ музиканти алле моллерниң тәшкилишидики "дуня музика әтирти" ниң тәркибидә шветсийиниң һәр қайси җайлирда вә явропадики бир қисим дөләтләрдә нурғун қетим уюн қойған.

Мәрһумниң дәпнә мурасимидин кийин йәни 3 ноябир күни шиветсийәдики әң чоң гезити болған йәни шветсийә һөкүмитиниң бирдин бир авази болған "күндилик хәвәрләр" гезити мәрһумниң вапати һәққидә мақалә илан қилип мәрһумниң вапатиға болған қайғусини ипадилигән. Күндилик хәвәрләр гезитидә илан қилинған бу мақалидә мәрһумниң сәнәт һаятиға қариғанда сиясий һаятини бәкрәк гәвдиләндүргән. Мақалида мундақ йезилған:

"Униң дәпнисигә дуняниң һәрқайси җайлирида яшаватқан уйғурларму килип қатнашти, уйғурларниң ледири болған рабийә қадирниң вашингитондин келип қатнишиши униң уйғур хәлқи арисидики һөрмитиниң қанчилик юқури икәнликини ипадиләп бариду, у пәқәт бир музикант болупла қалмастин бәлки чәтәлдә сәргәрдан болуп йүргән уйғурларниң ледирлириниң биридур".

Мақалидә йәнә уйғурларниң қисқичә тарихи вә һазирқи әһвали һәққидиму қисқичә чүшәнчә берилип өтүлгән болуп, хитайда мавзедоң һөкүмранлиқ қилған заманларда уйғурларниң уларға беқинди болуп қалғанлиқини алаһидә тилған алған. Аптор мақалисидә мундақ дәп язған:

"Күрәш султан 'йәрни сатмаңлар' дегән нахшиси билән хитай һөкүмити тәрипидин тәқип астиға елинған. У түркийә оттура асия дөләтлиридә сәрсан болуп йүрүп хәлқиниң әркинлики үчүн күрәш қилған. У б д т ниң ярдими билән шветсийигә кәлгәндин кийин униң аилиси уйғурларниң әркинлик үчүн күрәш қилидиған бир мәркизигә айланған. У һаятиниң ахирғичә өз вәтининиң мустәқиллиқни издигән. Бирақ әпсуслинарлиқ йери шу идики уйғурларниң тибәтләрниң далай ламасидәк бир тунулған ледири йоқ иди. У дуня уйғур қурултийиниң тәркибидә әркин алиптекин билән биргә ишлигән иди. У музикидин ибарәт үчүнчи тил билән дуняниң әркинлики үчүн күрәш қилимән дегән дәп билдүргән иди".

Мәрһум яшиған вә хизмәт қилған ескилстуна шәһәрлик мәдәнийәт идарисиниң башлиқи юнас бурман. Дәпнә мурасимида қилған сөзидә мундақ дегән иди:

"Көрәш армиздин кәтти униң вапати шветсийә үчүнму бир йоқитиш, у шветсийә йеңи бир мәдәнийәтни, йеңи бир сәнәтни йәни уйғур сәнитини әкәлгән иди биз шветсийә радиоси вә ескилстуна шәһәрлик музика архипханиси билән бирлишип уйғур хәлқ музикилирини рәтләп чиқмақчи идуқ. Мушу ноябир ейиниң ахирида қәшқәрдин 40 данә халиқ музикисини әкәлдүрүп лентиға язмақчи идуқ. У уйғур музикилирини кучар, қәшқәр, ғулҗа, турпан, хотән, атуш вә лопнур районлири буйичә рәтләп бир йүрүш йәттә томлуқ китап вә CD и ишләп чиқишни пиланлиған вә ишқа киришкән иди. У аримиздин кәтти, әмма униң хатириси вә пүтмәс-түгимәс музика байлиқиға игә болған уйғур музикисиниң рәтлиниши үчүн униң башлиған ишлири тохтап қалмаслқи керәк, мән униң ишлириниң давамлиши үчүн мувапиқ шараит яритишқа тәйярмән". (ялқун)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.